Sığla (Günlük Ağacı) Fidanı
Anadolu sığlası (Liquidambar orientalis), halk arasında günlük ağacı, Türkiye’nin güneybatısında dere ve taban suyu kenarlarında yetişen, bölgeye özgü kalıntı ve tehdit altındaki bir ağaçtır. Peyzaj için fidanı ancak yetkili fidanlıkta üretilmiş kaynaktan alınır; doğadan fidan ya da tohum toplamak bu rehberin önerdiği bir yol değildir. Rehber nereye uyduğunu, nasıl alınıp dikildiğini ve belge kapısını kaynaklarıyla anlatır.
Sığla ağacı nedir, nerede yetişir, ne kadar büyür?
Anadolu sığlası (Liquidambar orientalis Miller), yöre halkının “günlük ağacı” dediği, yaprağını döken bir ağaçtır. Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü’nün de yazarları arasında olduğu derleme, türün Türkiye’de esas yayılışını güneybatıda yaptığını yazar. Yoğun yayıldığı yerler Muğla’nın Marmaris, Fethiye, Köyceğiz, Dalaman ve Ula ilçeleridir; Aydın, Denizli, Burdur ve Antalya’nın bazı bölgelerinde az miktarda bulunur. Başka bir makale Çine, Bucak ve Isparta’yı da sayar. Türün Türkiye dışında Rodos’ta da doğal yayıldığı yazılıdır; bu yüzden “yalnız Türkiye’ye ait” demek yerine “bölgeye özgü kalıntı tür” demek kaynaklara daha uygundur.
Boy ve ömür konusunda kaynaklar birbirinden farklı rakam verir. Derleme, ağacın ortalama 30-35 metre boy, 100 santimetre çap yapabildiğini ve 200-300 yıl yaşayabildiğini yazar; yuvarlak tepeli ve kalın dallı bir ağaçtır, kabuğu gençken grimsi ve çatlaksız, yaşlandıkça düzensiz çatlaklıdır, yaprakları genellikle beş loplu, bazen üç ya da yedi loplu olur. Ekoloji makalesinin özeti ise ağaçların ortalama 15-20 metre boylu olduğunu, ağaç başına erkek ve dişi çiçeklerin birlikte bulunduğunu ve yaprakların tepede az, aşağıda çok loplu olduğunu yazar. İki kaynak farklı ölçümleri anlatır; fidan alırken ağacın nihai boyunu bu iki rakam arasında düşünmek gerekir.
Büyüme hızı için en doğrudan kaynak Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitülerinin kurduğu ortak bahçe denemesidir. Dokuz doğal topluluktan toplanan tohumlarla yetiştirilen fidanlar 2009’da dikilmiş, beşinci yılda ölçülmüştür. Tüm toplulukların ortalaması: boy 237,86 santimetre, göğüs çapı 21,45 milimetre, taç çapı 159,75 santimetre. Yani fidan beş yılda ortalama iki buçuk metreye yaklaşır. Aynı denemede Yatağan ve Bozdağ kökenli fidanlar daha yavaş gelişmiştir (ortalama boy yaklaşık 216 ve 198 santimetre). Bu, kökenin önemini gösterir.
Peyzajdaki yeri: Çukurova Üniversitesi’nin doku kültürü makalesi, sığlanın reçinesinin yanında genel olarak peyzaj bitkisi olarak da kullanıldığını yazar. Yol ağacı, park ağacı ya da soliter kullanım için ayrı bir kamu şartnamesi ya da kent denemesi okunmadı; bu başlıklarda “kaynakta belirtilmemiş” denir.
Reçine tarafı yalnız tarihsel ve ekonomik bir bilgidir: ağaç yaralanınca balsam kanallarında oluşan yağ, “esas yararlanma biçimi” olarak tanımlanır; yağ üretimi 1950’lerden sonra azalmış, Ormancılık Araştırma Dergisi’ne göre 180 ton olan üretim 2013’te 1110 kilograma inmiştir. Bu rehber ürünün kullanım amacı hakkında hüküm vermez.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094 · Hakemli dergi (Forest Ecology and Management, cilt 256, sayı 4, 2008) · Ecology of tertiary relict endemic Liquidambar orientalis Mill. forests, FAO AGRIS özet kaydı · https://agris.fao.org/search/es/records/65de50b96eef00c2cea06ba6 · Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204 · Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi · Biological Diversity and Conservation, Floristic properties and life forms of Liquidambar orientalis forests naturally distributed in Muğla (Turkey) province (2015) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1182988 · Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Liquidambar orientalis’te Uygun Sterilizasyon ve Doku Kültürü Koşullarının Optimizasyonu (2024) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4250900
Nereye uyar? Su, toprak, sıcaklık
Sığla, nemi ve taban suyunu sever. Orman Genel Müdürlüğü enstitüsünün derlemesi, ağacın en iyi gelişmeyi nemce zengin, alüviyal, kil ve balçık topraklarda ve nehir yataklarında yaptığını yazar. Yayıldığı yerler kışın şiddetli geçmediği (yıllık ortalama 18 °C), soğuk ve kuru rüzgârlara karşı korunmuş sıcak mıntıkalar, yağışın bol olduğu (yıllık ortalama 1000-1200 milimetre), rutubetli ve taban suyu yüksek bataklık, vadi, deniz kıyısı, akarsu ve dere kenarlarıdır. Suyun yayılabildiği düz arazide orman kurabilir; eğim fazlaysa su boyunca şerit halinde kalır.
Toprak ölçüleri için ekoloji makalesinin özeti: en verimli alanlar yaz aylarında yüzey suyu bol, düz ve derin, su tutan topraklardır. Ağaç çoğunlukla kumlu, bazik tepkimeli (alkali pH) topraklarda bulunur; topraklarda kireç (CaCO₃) içeriği orta, toplam tuz çok düşük, organik madde yüksektir. Bu, sığlanın “kireci sever” ya da “tuza dayanır” anlamına gelmez; kaynak yalnız bulunduğu toprağı anlatır. Tuz toleransı ve kentsel koşullara dayanım (asfalt, sıkışık toprak, egzoz) için okunmuş bir kaynak yoktur.
Yükseklik: yayılış bölgelerinde yöre halkı, deniz seviyesinden 15-20 metrede bulunanlara “taban günlüğü”, 400-450 metre yükseklikteki meşcerelere “dağ günlüğü” der. Ormancılık Araştırma Dergisi, 0-400 metre arasını uygun yetişme ortamı olarak yazar ve 1100 metrede de yayılış saptandığını bildirir. Entomoloji makalesindeki örnek alanlar ise 0-15 metre yüksekliktedir.
Kuraklık: aynı makale, ağacın bataklık, vadi, dere ve deniz kıyısı gibi nemli yerlerin yanında ender olarak kurak yamaçlarda da yetişebildiğini yazar; bu “kuraklığa dayanır” demek değildir. Peyzajda sulama olanağı yoksa sığla için kaynaklar olumlu bir şey söylemez.
Kış en düşük sıcaklığı: okunan kaynaklarda sığla için sayısal bir “dayandığı en düşük sıcaklık” (°C) yazılı değildir. Elimizdeki yalnız niteleyici bilgidir: kışın şiddetli geçmediği, soğuk ve kuru rüzgârdan korunmuş sıcak mıntıkalar. İç Anadolu gibi soğuk bölgeler için kesin hüküm vermiyoruz; il tarım ve orman müdürlüğüne ve fidanlığa sorun.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094 · Hakemli dergi (Forest Ecology and Management, cilt 256, sayı 4, 2008) · Ecology of tertiary relict endemic Liquidambar orientalis Mill. forests, FAO AGRIS özet kaydı · https://agris.fao.org/search/es/records/65de50b96eef00c2cea06ba6 · Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204 · Türkiye Entomoloji Dergisi · Contributions to the knowledge of Turkish saproxylic beetle fauna of Anatolian sweetgum forests (2023) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3120117
Sığla fidanı nasıl alınır?
Tek güvenli yol, yetkili bir fidanlıkta üretilmiş fidandır. Çoğaltma tohum ve çelikle yapılır; Çukurova Üniversitesi’nin makalesi bunlara ek olarak doku kültürü ile hızlı ve klonal çoğaltmanın denendiğini yazar. Ekoloji makalesine göre taze tohum iyi çimlenir (yüzde 60-80). Bu bilgiyi doğadan tohum ya da fidan toplamak için kullanmayın: tür tehdit altındadır ve doğal topluluklardan alma konusunda okunan bir izin metni yoktur.
Kök kaynağı önemlidir. Orman Genel Müdürlüğü’nün araştırma enstitüleri, türün 18 doğal topluluğunu örneklemiş, genetik çeşitliliği en yüksek dokuz topluluğu seçmiş ve bu topluluklardaki 16-27 ana ağaçtan tohum toplamıştır. Enstitü, topluluklar arasında gen akışının düşük, farklılaşmanın yüksek olduğunu yazar. Satıcıya fidanın hangi tohum kaynağından geldiğini sormak bu yüzden anlamlıdır.
Orman Genel Müdürlüğü’nün fidanlık fiyat listesinde “Sığla (Anadolu, Amerika)” adı yapraklı orman ağaçları grubunda yer alır; liste fidanları çevre (cm) sınıflarına göre ve çıplak kök (repikaj), kaplı (yedi litre üstü), kök topu (rootball), sepet ve saksılı biçimlerine göre düzenler. Bu, ticarette fidanın gövde çevresi ve kök biçimiyle tarif edildiğini gösterir. Fiyat rakamı bu rehberde yoktur.
Dikkat: listedeki “Amerika” sığlası başka bir türdür (Liquidambar styraciflua). Etikette ve faturada tür adının tam yazılı olmasını isteyin; Anadolu sığlası için Liquidambar orientalis yazmalıdır.
Orman fidanı için belge: Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği, yapraklı fidanı “1 ila 6 yaş arası” olarak tanımlar ve fidan üreticisinin satışını üretim yerinde, belediyenin gösterdiği satış alanında ya da orman bitkisi tohumluk bayileri aracılığıyla yapmasını ister. Sığlanın hangi belge kapsamına girdiğini (orman bitkisi mi, süs bitkisi mi) üreticiden belgesiyle sorun.
Mevsim: dış mekân süs bitkileri için Alata Enstitüsü, dikimin yaprak dökümünden bir hafta sonra başlayıp nisan ortasına kadar sürdüğünü yazar. Sığlaya özel bir alım mevsimi kaynağı okunmadı.
- Etikette tür adı “Liquidambar orientalis”, tohum kaynağı ve üretici bilgisi yazılı.
- Fidan doğadan değil, fidan üretici belgesi olan tesiste üretilmiş; satıcı faturayı ve bitki pasaportunu verir.
- Kaplı ya da saksılı fidanda kök torbada kıvrılmamış, gövde çevresi ve boy ilanda ölçüyle yazılı.
- Fidan taze ve yapraklı ya da uygun dinlenme dönemindedir; kök topu kurumamış.
Kaynak: Hakemli dergi (Forest Ecology and Management, cilt 256, sayı 4, 2008) · Ecology of tertiary relict endemic Liquidambar orientalis Mill. forests, FAO AGRIS özet kaydı · https://agris.fao.org/search/es/records/65de50b96eef00c2cea06ba6 · Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204 · Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Liquidambar orientalis’te Uygun Sterilizasyon ve Doku Kültürü Koşullarının Optimizasyonu (2024) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4250900 · Orman Genel Müdürlüğü · Adana Orman Bölge Müdürlüğü · Tohum ve Fidan Fiyatları listesi, 2023 (fidan türleri bölümü; rakam alınmadı) · https://www.ogm.gov.tr/adanaobm/duyurular-sitesi/Documents/2023-yili-tohum-ve-fidan-fiyatlari/2023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Tohum%20ve%20Fidan%20Fiyatlar%C4%B1.pdf · T.C. Resmî Gazete · 31 Ekim 2020 tarihli ve 31290 sayılı sayı · Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201031-9.htm · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf
Sığla fidanı ne zaman, nasıl dikilir?
Zaman: Alata Enstitüsü dış mekân süs bitkilerinde dikimin yaprak dökümünden bir hafta sonra başladığını, nisan ortasına kadar sürdüğünü ve kış boyunca toprak elverişli olduğu sürece dikim yapılabileceğini yazar. Sığla yaprak döken bir ağaç olduğu için bu genel çerçeve geçerlidir; ancak türün soğuğa karşı hassasiyeti kaynakta yazılı olmadığından sert kış bölgelerinde ilkbahar dikimi daha temkinli bir seçimdir (bu bir kaynak hükmü değil, ihtiyat notudur).
Yer seçimi, bu türde dikimin en önemli işidir. Doğal alan taban suyunun yüksek olduğu düz, nemli, derin topraktır; kuru ve eğimli yer sığlanın yaşadığı yer değildir. Dikim yerinde yazın da toprak nemini koruyup koruyamayacağına bakın.
Alata’nın genel kuralları: dikimden hemen sonra can suyu verilir, oluşan boşluklar kökün hava almaması için doldurulur, herekleme düzgün gelişim ve sabitleme için önemlidir, hassas bitkilerin kökleri sıcak, soğuk ve kuraklıktan korunmak için malçlanabilir.
Çukur boyutu, sıra arası, yapıya ve altyapıya mesafe için sığlaya özel bir kamu şartnamesi okunmadı. Büyük bir ağaç olduğu için (derleme ortalama 30-35 metre yazar) bina, boru ve kablo yakınına dikilmemelidir; mesafeyi belediye park ve bahçeler müdürlüğüne ya da peyzaj mimarına sorun.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094 · Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204
Sığla nasıl bakılır? Sulama, gübre, budama
Sulama: doğal yaşam yeri nemli ve taban suyu yüksek olduğundan (Orman Genel Müdürlüğü derlemesi) kök bölgesinin yaz boyunca kurumaması gerekir. İlk yıllar için gün ve litre veren bir kamu kaynağı okunmadı. Alata Enstitüsü, gübrenin sulama suyuyla düzenli verildiğinde bitkilerin düzenli büyüdüğünü, aşırı gübrelemenin köklerin yanmasına yol açtığını yazar.
Gübreleme genel ilkesi: miktar toprak ve yaprak analizine göre ziraat ya da orman mühendisince belirlenir; bu rehber doz vermez.
Budama: Alata, dikimden sonra temizleme, budama ve şekil verme işlemlerinin yapıldığını yazar. Sığlada taç budamasının nasıl ve ne zaman yapılacağı okunan kaynaklarda yoktur. Kent ağaçlarında budama için belediyenin izni ya da yasağı olup olmadığı da yazılı bir kaynakta okunmadı; belediyeye danışın.
Yaralama konusunda dikkat: sığla yaralandığında yara çevresinde balsam kanalları ve yağ oluşur; derleme bunu yağ üretiminin dayanağı olarak anlatır. Bu yüzden gövdeyi yaralayacak işlerden (çarpma, kazıma, halat bağlama) kaçının; bu bir kaynak hükmü değil, ihtiyat notudur.
Başlıca hastalık ve zararlı adı: okunan kaynaklarda sığla fidanı ya da peyzaj ağacı için bir hastalık ya da zararlı adı bulunmadı. Entomoloji makalesi sığla ormanlarında 108 tür böcek saptamıştır; bunlar ormanın biyolojik çeşitliliğini anlatır, zararlı listesi değildir. Sorun görürseniz il tarım ve orman müdürlüğüne bitki sağlığı için başvurun.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Türkiye Entomoloji Dergisi · Contributions to the knowledge of Turkish saproxylic beetle fauna of Anatolian sweetgum forests (2023) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3120117
Riskler ve dikkat edilecekler
En büyük risk ağacın kendisinden değil kaynağından gelir: tür tehdit altındadır. Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) kırmızı listesinde türün “hassas” düzeyinden “tehlikede” düzeyine yükseltildiği, iki ayrı makalede (2020 ve 2023) belirtilir; gerekçe olarak yaşam yerinin parçalanması, arazi işgali, izinsiz sığla yağı üretimi, aşırı otlatma ve turizm sayılır. Biz IUCN’nin kendi sayfasını açamadığımız için bu bilgiyi makalelerin aktardığı biçimde veriyoruz.
Alan kaybı: Muğla’da sığla sahası 1949’da 6.312 hektar, 1955’te 4.316 hektar, 1987’de 1.337 hektar, 2016’da 1.416,65 hektar olarak verilir (Muğla Orman Bölge Müdürlüğü kayıtlarına dayanan derleme). Entomoloji makalesi türün orman alanının 1947’deki yaklaşık 7000 hektardan bugün 900 hektara indiğini yazar; farklı kaynaklar farklı alan hesabı kullanır.
Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi tanıtım belgesi, sığla ormanlarının büyük kısmının yerleşim alanlarına çok yakın olduğunu ve piknik alanı yapılması, tarım alanına dönüştürülmesi, aşırı kullanım ve otlatma gibi nedenlerle zarar gördüğünü yazar. Bu, kuruma ya da bölge halkına bir suçlama değil, korumanın neden hassas olduğunu anlatan bir tespittir.
Dal kırılması, kök zararı, polen alerjisi ve hastalık taşıma konularında okunan kaynakların hiçbiri sığla için bilgi vermez; bu başlıklarda sayı ya da hüküm yazmıyoruz.
İsim karışıklığı: “günlük ağacı”, “sığla”, “Amerikan sığlası” ve “amber ağacı” farklı bağlamlarda kullanılır. Sipariş etmeden önce Latince adı yazdırın.
Kaynak: Çankırı Karatekin Üniversitesi · International Journal of Nature and Life Sciences, The Importance of Endangered Anatolian (Oriental) Sweetgum Forests for the Bird Species (2020) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1116972 · Türkiye Entomoloji Dergisi · Contributions to the knowledge of Turkish saproxylic beetle fauna of Anatolian sweetgum forests (2023) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3120117 · Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094 · Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi tanıtım belgesi · https://webdosya.csb.gov.tr/db/tabiat/icerikler/koyceg-z-20211124130143.pdf
Pazar: fidan ve süs bitkisi sektörü, sığlanın yeri
Orman fidanı: Orman Genel Müdürlüğü’nün 2025 İdare Faaliyet Raporu’na göre 2025’te 90.320 bin (yaklaşık 90,3 milyon) adet yeni fidan üretilmiş ve 130.200 bin adet fidanın bakımı yapılmıştır; üretim 3.335 hektarlık alanda, 136 orman fidanlığında gerçekleşmiştir (Tablo 24 ve 25). Rapor üretimin başta karaçam, sarıçam, kızılçam, doğu kayını gibi türlerden oluştuğunu yazar; sığla bu türler arasında anılmaz.
Süs bitkisi: Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Bitkisel Üretim İstatistikleri 2025 sayfası, süs bitkileri toplam üretiminin önceki yıla göre yüzde 1,4 azalarak 2,0 milyar adet olduğunu, dış mekân süs bitkilerinde üretimin arttığını yazar (yayımlanan veriler tahmin verileridir).
İhracat ve alan: Orta Anadolu Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği, Türkiye’de 5.687 hektar alanda süs bitkileri üretildiğini, 2025’te ihracatın 160 milyon dolara ulaştığını ve 80 ülkeye ihracat yapıldığını yazar. Bu rakamlar kesme çiçek dahil tüm süs bitkilerinin toplamıdır.
Türe özel veri: sığla fidanı için ayrı bir üretim, satış ya da ihracat rakamı resmî kaynaklarda okunmadı; türe özel resmî veri yok. Sığla yağı üretimi geçmişte 180 ton iken 2013’te 1110 kilograma inmiştir (Ormancılık Araştırma Dergisi); talep azaldığı için üretim yapılmadığı yıllar vardır (derleme). TARIMART fiyat vermez; fiyatı satıcı belirler.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu (Şubat 2026; Tablo 24 ve Tablo 25, fidan ve tohum üretimi) · https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/FaaliyetRaporu/2025%20-%20Orman%20Genel%20M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC%20Faaliyet%20Raporu.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim İstatistikleri 2025 (süs bitkileri üretim istatistikleri, TÜİK verisi) · https://istatistik.tarimorman.gov.tr/Sayfa/Detay/2197 · Orta Anadolu Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği · Hakkımızda sayfası (süs bitkileri üretim alanı ve ihracat) · https://www.susbitkileri.org.tr/Hakkimizda · Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204 · Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094
Belge, koruma statüsü ve yasal uyarı
Fidan satışında: orman ağaç türlerinin fidanı Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği ile Orman Genel Müdürlüğü’nün denetimindedir. Yönetmelik orman bitkisi fidan üretici belgesi ister; fidan üreticisinin üretim, sertifikasyon, analiz ve pazarlama kayıtlarını en az beş yıl saklamasını, tohum bayilerinin ise kayıt altına alınmış türlere ait sertifikalı ve etiketli tohumluk satmasını şart koşar; yönetmeliğe aykırı harekete 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 103. maddesindeki idari yaptırımlar uygulanır. Kendi ihtiyacı için, ticari amaç gütmeden tohumluk üretenler yönetmelik dışındadır.
Süs bitkisi olarak satılan fidan için Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik üreticiden Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği’ne göre verilen Süs Bitkisi Üretici Belgesi’ni, bitki pasaportu sistemine kaydı, alt birlik üyeliğini ister; ürün partiler halinde ve turuncu etiketle pazarlanır, kayıtlar beş yıl saklanır. Aynı yönetmelik, devlet fidanlıklarında üretilen süs bitkilerini kapsam dışı bırakır.
Bitki pasaportu: 12 Ocak 2011 tarihli yönetmeliğin yayım metni, bitki pasaportunun bitki sağlığı standartlarının karşılandığını gösteren resmî etiket olduğunu ve operatörlerin kayıt altına alındığını yazar. Sığlanın pasaport listesinde olup olmadığı ek listeden okunamadı; üreticiye ya da il müdürlüğüne sorun.
Koruma: Köyceğiz-Dalyan bölgesi, 12.06.1988 tarihli ve 88/13019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiştir (461,46 kilometrekare). Bakanlığın belgesi sığla ağacını “nadir, endemik bir tür” olarak anar. EUFORGEN kaynaklı bilgiye göre tür Avrupa orman gen kaynakları programında öncelikli türlerden biridir.
YASAL UYARI: sığla ormanlarında ağaç sökmek, kesmek, fidan ya da tohum toplamak için gerekli izin ve yasaklar, ormanın hangi rejimde olduğuna ve bölgenin koruma statüsüne bağlıdır. Bu hükümlerin madde metni okunmadığı için yazmıyoruz; fidan alırken ya da doğadan herhangi bir materyal almadan önce Orman Genel Müdürlüğü’ne bağlı il orman müdürlüğüne yazılı danışın. TARIMART’ta doğadan sökülmüş sığla fidanı ya da tohumu ilanı verilemez; yalnız yetkili üreticinin etiketli ve belgeli fidanı ilan edilir.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 31 Ekim 2020 tarihli ve 31290 sayılı sayı · Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201031-9.htm · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik (yayım metni okundu; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi tanıtım belgesi · https://webdosya.csb.gov.tr/db/tabiat/icerikler/koyceg-z-20211124130143.pdf · Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204
Sık sorulan sorular
Sığla fidanı nereden alınır?
Fidan üretici belgesi olan yetkili fidanlıktan, etiketli, faturalı ve bitki pasaportlu olarak alınır. Orman Genel Müdürlüğü’nün fidanlık listesinde “Sığla (Anadolu, Amerika)” adı yapraklı orman ağaçları grubunda geçer; güncel stok için en yakın orman fidanlığına ya da yetkili özel üreticiye sorun. Doğadan fidan toplamayın.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Adana Orman Bölge Müdürlüğü · Tohum ve Fidan Fiyatları listesi, 2023 (fidan türleri bölümü; rakam alınmadı) · https://www.ogm.gov.tr/adanaobm/duyurular-sitesi/Documents/2023-yili-tohum-ve-fidan-fiyatlari/2023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Tohum%20ve%20Fidan%20Fiyatlar%C4%B1.pdf
Sığla ağacı nerede yetişir?
Türkiye’nin güneybatısında, özellikle Muğla’da Marmaris, Fethiye, Köyceğiz, Dalaman ve Ula çevresinde; Aydın, Denizli, Burdur ve Antalya’da az miktarda. Nemli, taban suyu yüksek yerler, dere ve deniz kıyıları tercih eder.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094
Sığla ağacı kaç yıl yaşar, ne kadar boylanır?
Orman Genel Müdürlüğü enstitüsünün derlemesi ortalama 30-35 metre boy, 100 santimetre çap ve 200-300 yıl yaşam yazar; ekoloji makalesinin özeti ortalama 15-20 metre boy verir. Rakamlar kaynaktan kaynağa değişir.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094
Sığla ne kadar hızlı büyür?
Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitülerinin ortak bahçe denemesinde beş yaşındaki sığlaların ortalama boyu 237,86 santimetre, taç çapı 159,75 santimetre bulunmuştur. Kökene göre fark vardır; Bozdağ ve Yatağan kökenli fidanlar daha yavaş gelişmiştir.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204
Sığla fidanı ne zaman dikilir?
Dış mekân süs bitkileri için Alata Enstitüsü, dikimin yaprak dökümünden bir hafta sonra başlayıp nisan ortasına kadar sürdüğünü yazar. Sığlaya özel dikim tarihi okunmadı; yerel müdürlüğe danışın ve dikimden hemen sonra can suyu verin.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf
Sığla soğuğa dayanır mı?
Okunan kaynaklarda sayısal bir en düşük sıcaklık değeri yoktur. Orman Genel Müdürlüğü enstitüsü türün kışın şiddetli geçmediği, soğuk ve kuru rüzgârdan korunmuş sıcak yerlerde yayıldığını yazar. Sert kış bölgeleri için fidancıya ve il müdürlüğüne sorun.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094
Sığla ev bahçesine dikilir mi?
Çukurova Üniversitesi’nin makalesi sığlanın peyzaj bitkisi olarak da kullanıldığını yazar. Ancak ağaç büyüktür (derleme ortalama 30-35 metre yazar) ve nemli, taban suyu yüksek yer ister; küçük ve kuru bir bahçe için uygun olmayabilir.
Kaynak: Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, Liquidambar orientalis’te Uygun Sterilizasyon ve Doku Kültürü Koşullarının Optimizasyonu (2024) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4250900
Sığla ağacı koruma altında mı?
Köyceğiz-Dalyan bölgesi 1988 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi’dir ve Bakanlık belgesi sığlayı nadir ve endemik bir tür olarak anar. Makaleler türün IUCN kırmızı listesinde “tehlikede” düzeyinde olduğunu bildirir. Ağaç sökme ve kesme için gerekli izni il orman müdürlüğüne yazılı sorun.
Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi tanıtım belgesi · https://webdosya.csb.gov.tr/db/tabiat/icerikler/koyceg-z-20211124130143.pdf
Sığla ağacını doğadan sökmek ya da tohum toplamak yasak mı?
Bu hükmün madde metnini okumadık. Sığla ormanları orman rejimindeyse ve koruma bölgesindeyse izin gerekir; kesin hüküm için Orman Genel Müdürlüğü’ne bağlı il orman müdürlüğüne yazılı danışın. Ticari amaçla fidan satacak olan, orman bitkisi fidan üretici belgesi almak zorundadır.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 31 Ekim 2020 tarihli ve 31290 sayılı sayı · Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201031-9.htm
Sığla fidanı satmak için hangi belge gerekir?
Orman bitkisi olarak satılacaksa orman bitkisi fidan üretici belgesi ve orman bitki pasaportu; süs bitkisi olarak satılacaksa Süs Bitkisi Üretici Belgesi, bitki pasaportu kaydı ve alt birlik üyeliği gerekir. Hangisinin geçerli olduğunu il müdürlüğüne sorun.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm
Sığla yağı nedir, hâlâ üretiliyor mu?
Sığla yağı, ağaç yaralanınca balsam kanallarında oluşan reçinedir; tarihsel bir orman ürünüdür. Orman Genel Müdürlüğü enstitüsü talep azaldığı için üretimin çok az yapıldığını ya da hiç yapılmadığını yazar; üretim 180 tondan 2013’te 1110 kilograma inmiştir.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü araştırma enstitüleri ve Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi · Ormancılık Araştırma Dergisi, Anadolu sığla ağacı beş yaşlı fidanlarında bazı kantitatif karakterlerin çeşitliliği (2018) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/452204
Amerikan sığlası ile Anadolu sığlası aynı mıdır?
Hayır. Anadolu sığlası Liquidambar orientalis, Amerikan sığlası Liquidambar styraciflua türüdür. Fidan listesinde ikisi aynı satırda “Sığla (Anadolu, Amerika)” olarak geçebilir; etikette Latince adı isteyin.
Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü ve Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi · Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Unutulan Bir Orman Ürünü Kaynağı: Anadolu Sığla Ağacı (2016) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/210094