Ana içeriğe atla

Akçaağaç Fidanı

Akçaağaç (Acer) tek bir ağaç değil, çok türlü bir cinstir: Türkiye’de doğal yetişen türleri de, peyzaj için dışarıdan gelen dişbudak yapraklı ve Japon akçaağacı gibi türleri de vardır. Türler boy, soğuk dayanımı ve yol ağacı olarak uygunluk bakımından birbirinden çok farklıdır. Bu rehber peyzajda kullanılan başlıca türleri, nasıl alınıp dikildiklerini ve belgelerini kaynaklarıyla anlatır.

Akçaağaç fidanı nedir, hangi türler peyzajda kullanılır?

Orman Genel Müdürlüğü’nün (OGM) cins sayfasına göre akçaağaçlar kuzey yarıküresinde Asya, Avrupa, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika’da yayılış gösterir ve yaklaşık 150 türle temsil edilir. Aynı sayfa Türkiye’de doğal yetişen türlerin tamamının kışın yaprağını döken boylu çalı ya da kısa boylu ağaç olduğunu, Türkiye’de doğal yetişen 10 tür bulunduğunu yazar; meyvenin iki parçaya ayrılan kanatlı nuks olduğunu, akçaağaçların yürek (kalp) kök yaptığını da belirtir. OGM’de çalışan bir ormancının 2016 tarihli makalesi ise Türkiye’de 11 takson doğal, bir takson doğallaşmış olmak üzere toplam 12 takson sayar; sayı farkı sınıflamanın alt türleri nasıl saydığına bağlıdır.

Peyzajda sık anılan türler şunlardır. Ova akçaağacı (Acer campestre): makaleye göre hızlı büyür ama akçaağaçlar içinde en yavaş büyüyenidir, en çok 10–25 metre boylanır, sık dallıdır. Çınar akçaağacı (Acer platanoides): en çok 20–30 metre boylanır, gençlikte hızlı büyür sonra yavaşlar, geniş yapraklı, sık dallı, yuvarlak taçlıdır; yaprağı çınara benzediği için “çınar yapraklı akçaağaç” da denir. Dağ akçaağacı (Acer pseudoplatanus). Dişbudak yapraklı akçaağaç, yani isfendan (Acer negundo): 15–20 metre boylanır, 6–8 metre tepe çapı yapan, gevşek ve düzensiz taçlı bir ağaçtır. OGM makalesi bu türün doğal olmamakla birlikte Türkiye’de doğallaşmış olduğunu yazar. Japon akçaağacı (Acer palmatum) Türkiye’de doğal değildir; makale Çin ve Japonya menşeli türlerin yaprak şekli ve sonbahar rengiyle yüksek peyzaj değeri taşıdığını belirtir.

Boy ve taç genişliği için Florida Üniversitesi (UF/IFAS) yayınları: dişbudak yapraklı akçaağaç 40–50 fit boy (yaklaşık 12–15 metre) ve 30–40 fit taç (9–12 metre); çınar akçaağacı 40–60 fit (12–18 metre), 35–40 fit taç; dağ akçaağacı 60–70 fit (18–21 metre), 40–60 fit taç; ova akçaağacı 30–35 fit (9–11 metre); Japon akçaağacı 15–25 fit (yaklaşık 4,6–7,6 metre). Fit-metre dönüşümü bizim hesabımızdır. Aynı yayınlar büyüme hızını dişbudak yapraklı, çınar ve dağ akçaağacı için hızlı, ova ve Japon akçaağacı için yavaş olarak sınıflar.

Ömür: okunan kamu ve akademik kaynaklarda akçaağaç türleri için yıl olarak bir ömür rakamı yoktur. Tek istisna UF/IFAS yayınıdır: dişbudak yapraklı akçaağaç için “kısa ömür” ve kırılgan odun uyarısı yapar.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Haftanın Ağacı: Akçaağaç (Acer L.) · https://www.ogm.gov.tr/tr/yararli-bilgiler/haftanin-agaci/akcaagac · Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer negundo: Boxelder (ENH-179, gözden geçirme Aralık 2018) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST020 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer platanoides: Norway Maple (ENH-187, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST028 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer pseudoplatanus: Sycamore Maple (ENH-199, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST040 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer campestre: Hedge Maple (ENH169, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST010 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer palmatum: Japanese Maple (ENH-182, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST023

Nereye uyar? Soğuk, kuraklık, toprak, kent koşulu

Soğuk eşiği türe göre değişir; tablodaki bölgeleri Kentucky Üniversitesi’nin 2023 USDA haritasındaki yıllık en düşük sıcaklık ortalamalarıyla okuyun. UF/IFAS yayınlarının dayanıklılık bölgeleri: dişbudak yapraklı akçaağaç 3A–8B; çınar akçaağacı 4A–7A; dağ akçaağacı 5A–7B; ova akçaağacı 5A–8A; Japon akçaağacı 5B–8B. Haritada 3A bölgesi eksi 40 ile eksi 37,2 °C, 4A eksi 34,4 ile eksi 31,7 °C, 5A eksi 28,9 ile eksi 26,1 °C, 5B eksi 26,1 ile eksi 23,3 °C aralığındadır; yani en düşük kış eşiği dişbudak yapraklıda en soğuk (3A), Japon akçaağacında en yüksek (5B).

Türkiye’den ikinci kaynak: Ankara Altınpark’taki odunsu bitkileri inceleyen Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi makalesi soğuğa dayanıklılık bölgesi aralığını çınar akçaağacı için 3–7, dağ akçaağacı için 5–8, dişbudak yapraklı akçaağaç için 5–9, Japon akçaağacı için 6–8 olarak listeler. Makalenin sınıflamasında 3. bölge eksi 40,0 ile eksi 34,4 °C, 5. bölge eksi 28,9 ile eksi 23,3 °C, 6. bölge eksi 23,3 ile eksi 17,8 °C aralığıdır; Altınpark’ın bulunduğu Altındağ 6. bölgede gösterilir. UF/IFAS ve makale çınar akçaağacı ile dağ akçaağacı için birbirine yakın sonuç verir; dişbudak yapraklı ve Japon akçaağacı için makale daha dar bir soğuk aralığı gösterir. Kışı eksi 20 °C’nin altına inen yerlerde fidan satıcısından yazılı görüş alın.

Kuraklık, toprak ve tuz (UF/IFAS): dişbudak yapraklı akçaağaç için kuraklık toleransı yüksek, havadan gelen tuz toleransı orta; ova akçaağacı için kuraklık yüksek, tuz orta ve kireçli kuru toprağa dayanımıyla öne çıkar; çınar akçaağacı için kuraklık orta, tuz orta, killi ya da kumlu, asit ya da kireçli topraklara uyar; dağ akçaağacı için kuraklık orta, tuz yüksek; Japon akçaağacı için kuraklık orta, tuz toleransı yok, iyi drene olan asit toprak ve yarı gölge ister, sıcak yazda 7B ve 8 bölgelerinde yaprak yanığı olabilir ve ilkbahar donundan zarar görebilir.

Türkiye’de yayılış: OGM makalesi çınar akçaağacının Trakya, Marmara, Ege ve Karadeniz’de yetiştiğini ve yetiştirildiğini, kuraklığı ve sıcağı sevmediğini ancak bir ölçüde dayandığını, ışık ve yarı gölge ağacı olduğunu, kültür formlarının soğuktan olumsuz etkilendiğini yazar. Ova akçaağacı için Süleyman Demirel Üniversitesi makalesi başlıca yayılışının Kuzey Anadolu olduğunu, Trakya ve Marmara çevresinde de bulunduğunu, gölgeye dayandığını ve nem istediğini yazar.

Kent koşulu: OGM makalesi çınar akçaağacını hava kirliliğine dayanıklı, erken yapraklanıp yaprağını geç döken ve güzel sonbahar rengi yüzünden peyzajda çok kullanılan bir tür olarak anlatır. UF/IFAS dişbudak yapraklı akçaağaç için kırılgan odun ve kısa ömür nedeniyle “kent ağacı olarak dikilmemelidir” der; bazı şehirlerde dikmenin yasak olabileceğini yazar. Bu Türkiye için değil, ABD için yazılmış bir uyarıdır; Türkiye’de böyle bir kısıt okunmadı.

Kaynak: University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer negundo: Boxelder (ENH-179, gözden geçirme Aralık 2018) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST020 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer platanoides: Norway Maple (ENH-187, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST028 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer pseudoplatanus: Sycamore Maple (ENH-199, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST040 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer campestre: Hedge Maple (ENH169, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST010 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer palmatum: Japanese Maple (ENH-182, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST023 · University of Kentucky · USDA 2023 Bitki Dayanıklılık Bölgesi Haritası (1991–2020 yıllık en düşük sıcaklık ortalaması, °F ve °C sütunlu bölge tablosu) · https://cld.ca.uky.edu/sites/cld.ca.uky.edu/files/2023_Plant_Hardiness_Zone_Map.pdf · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi · Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi 19(1): 116–137, 2023 · Odunsu Peyzaj Bitkilerinin Stres Faktörlerine Karşı Tolerans Durumlarının Değerlendirilmesi: Ankara-Altınpark Örneği · https://doi.org/10.58816/duzceod.1283264 · Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261 · Süleyman Demirel Üniversitesi · Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi 3(2): 108–119, 2020 · MaxEnt modeli kullanılarak Acer campestre subsp. campestre (Ova akçaağacı) için tahmini günümüz ve gelecekteki yayılış alanları · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1444610

Akçaağaç fidanı nasıl alınır?

Önce türü ve çeşidi sorun. “Akçaağaç” denen fidan Japon akçaağacı da olabilir, dişbudak yapraklı akçaağaç da; boy, soğuk dayanımı ve kullanım yeri çok farklıdır. Etikette Latince tür adı (örneğin Acer platanoides, Acer palmatum) ve varsa çeşit adı yazılı olmalıdır.

Çoğaltma: Alata broşürü ağaç fidanlarının tohumla, çelikle ya da aşıyla çoğaltılabildiğini, çelik ve aşının tohumla çoğaltmada istenen niteliğin sağlanamadığı bitkilerde seçildiğini anlatır. Akçaağaç için okunan kamu kaynaklarında özel bir çoğaltma tarifi, anaç adı ya da çimlenme verisi yoktur; satıcıdan fidanın tohumla mı, aşıyla mı üretildiğini ve çeşit adını yazılı isteyin.

Fidan şekli: Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin fidanlık ders notu, Türk Standartlarına göre fidanları topraksız (çıplak köklü), topraklı ve kaplı (tüplü ya da saksılı) olarak üç şekilde sınıflar; topraklı fidanların saz, naylon ya da tel kafes gibi malzemeyle sarıldığını yazar. Peyzajda boylu akçaağaç için çoğunlukla topraklı (balyalı) ya da büyük saksılı fidan sorulur.

Ölçü: Türkiye’de boylu peyzaj ağacı için gövde çevresi (cm) ya da boy sınıfı tanımlayan bir kamu standardı okunmadı. İlanda ve sözleşmede gövde çevresini (göğüs yüksekliğinde, santimetre), toplam boyu, kök topu çapını ve saksı hacmini satıcıyla yazılı kararlaştırın.

Nereden: ticari peyzaj fidanı için Süs Bitkisi Üretici Belgesi olan üreticiye gidilir. OGM’nin 2025 faaliyet raporuna göre OGM ülke genelinde 136 orman fidanlığında orman ağacı türleri ve süs bitkileri üretir; raporun okunan bölümlerinde akçaağaç için ayrı bir satır yoktur, bu yüzden ilgili orman fidanlık müdürlüğüne türü sorun.

  • Latince tür adı ve varsa çeşit adı etikette yazılı.
  • Fidan tüplü ya da topraklı ise kök topu ambalajı sağlam; kökler tüpte dönmemiş.
  • Gövde düz, kabukta yara ve çatlak yok; dalların dağılımı dengeli.
  • Satıcı Süs Bitkisi Üretici Belgesi, bitki pasaportu kaydı ve turuncu etiketi gösteriyor.
  • Gövde çevresi, boy ve kök topu ölçüsü yazılı kararlaştırıldı.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi · Tohum Teknolojisi ve Fidanlık Tekniği, ders notu (2020–2021 güz dönemi; fidan şekilleri ve ambalaj) · https://dents.ktu.edu.tr/dosyalar/silvikultur_fc998.pdf · Orman Genel Müdürlüğü · 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu (Şubat 2026; Tablo 24, Tablo 25 ve dipnot 16) · https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/FaaliyetRaporu/2025%20-%20Orman%20Genel%20M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC%20Faaliyet%20Raporu.pdf · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm

Akçaağaç fidanı ne zaman, nasıl dikilir?

Zaman: Alata broşürüne göre dış mekân süs bitkilerinde dikim zamanı yaprak dökümünden bir hafta sonra başlar ve nisan ortasına kadar sürer; kış mevsiminde toprak elverişli olduğu müddetçe dikim yapılabilir. Akçaağaçlar yaprak döken ağaçlardır (OGM); bu pencere akçaağaç için de esas alınabilir. Akçaağaca özel bir tarih kaynakta yoktur.

Dikimden sonra: aynı broşür dikimden hemen sonra can suyu verilmesini, oluşan boşlukların kökün hava alması için doldurulmasını, herekleme (destek kazığı) yapılmasının düzgün gelişim ve sabitleme için önemli olduğunu, kök bölgesinin sıcak, soğuk ve kuraklığa karşı malçlanabileceğini yazar.

Kök boğazı ve dönen kökler: UF/IFAS çınar akçaağacı yayını dönen (halkalanan) köklerin en iyi tedavisinin önlenmesi olduğunu, dikimde ya da genç ağaçta dönen köklerin kesilmesi gerektiğini yazar. Bu yüzden tüplü fidanda kökler dikimde kontrol edilmelidir.

Yapıya mesafe: UF/IFAS çınar akçaağacının yüzeysel köklerinin kaldırım kaldırabileceğini, bu yüzden 4–6 fit (yaklaşık 1,2–1,8 metre; hesabımızdır) uzağa dikilmesini yazar; ova akçaağacı için kökün sorun olmadığını belirtir. Altyapı hattı mesafesi, çukur boyutu ve sıra arası için Türkiye’den okunmuş bir şartname yok; kaynakta belirtilmemiş. Belediyenin park ve bahçe müdürlüğüne ve proje şartnamesine bakın.

Işık: Japon akçaağacı için UF/IFAS yarı gölge, korunaklı yer ve bol organik maddeli, iyi drene olan asit toprak ister; ova akçaağacı kuru kireçli toprağa dayanır ve açık rüzgârdan bir miktar korunmayı ister.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer platanoides: Norway Maple (ENH-187, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST028 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer campestre: Hedge Maple (ENH169, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST010 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer palmatum: Japanese Maple (ENH-182, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST023 · Orman Genel Müdürlüğü · Haftanın Ağacı: Akçaağaç (Acer L.) · https://www.ogm.gov.tr/tr/yararli-bilgiler/haftanin-agaci/akcaagac

Akçaağaç nasıl bakılır? Sulama, gübre, budama, hastalık adları

Sulama: okunan kaynaklarda ilk yıllar için sulama sıklığı ya da miktarı yazılı değildir. Alata broşürü dikimden hemen sonra can suyu ve kök bölgesinin malçlanmasını anlatır. UF/IFAS çınar akçaağacı yayını yeterli su alamayan ağaçta yaprak yanığı görüldüğünü, Japon akçaağacı yayını da kuru havada sulama ve gölge gerektiğini yazar.

Gübreleme (genel ilke): Alata broşürü gübrelemenin sulama suyuyla ve düzenli yapılırsa bitkilerin düzenli büyüyeceğini, aşırı gübrelemenin köklerin yanmasına yol açtığını yazar. Miktarı toprak ve yaprak analizine göre ziraat mühendisi belirler; bu rehber doz vermez.

Budama: UF/IFAS ova akçaağacı ve çınar akçaağacı için sağlam yapı kuruluşu için erken yaşta budama gerektiğini yazar: ova akçaağacında yaşamın başında gövde boyunca iyi aralıklı birkaç ana dal geliştirmek için budanır; çınar akçaağacında dalın ucunda aşırı ağırlıktan oluşan kırılmayı önlemek için ikincil dallar ayıklanır. Dişbudak yapraklı akçaağaç için yapı sağlamlığı için budama gerekir ve kırılmaya yatkındır. Kent ağacı budama-kesme izni için belediyeye danışın; kaynaklarda bu kural yok.

Başlıca hastalık ve zararlı adları (UF/IFAS): yaprak sapı ve yaprak sapı delicisi (leaf stalk borer, petiole borer), yaprak akarları ve urları (gall mites), yaprak biti (aphid), koşnil (scale), verticillium solgunluğu ve dişbudak yapraklı akçaağaçta boxelder böceği. Ova akçaağacı için aynı yayın ciddi zararlı ve hastalık olmadığını yazar. Bu rehber ilaç ya da etken madde önermez; ruhsatlı ürün ve uygulama için ziraat mühendisine danışın.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer campestre: Hedge Maple (ENH169, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST010 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer platanoides: Norway Maple (ENH-187, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST028 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer negundo: Boxelder (ENH-179, gözden geçirme Aralık 2018) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST020 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer palmatum: Japanese Maple (ENH-182, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST023

Riskler: kök, dal kırılması, istilacılık

Dal kırılması ve kırılgan odun: UF/IFAS dişbudak yapraklı akçaağacı kırılgan, zayıf odunlu ve kısa ömürlü olarak tanımlar; bu yüzden yol ağacı olarak önermez ve yeni dikimde daha değerli ağaçlarla karışık dikmeyi önerir. Çınar akçaağacında güney yüzde kış gövde çatlaması ve ağır dal kırılması anlatılır; bunun nadir olduğu ve ikincil dalları ayıklayarak önlenebileceği yazılıdır.

Yüzey kökleri: çınar akçaağacı ve dişbudak yapraklı akçaağaç için UF/IFAS büyük yüzey kökleri oluşabileceğini yazar; çınar akçaağacında sığ kökün çim ve kaldırımla yarıştığı, kaldırımı kaldırabildiği belirtilir. Ova, dağ ve Japon akçaağacı için aynı yayınlar kökü sorun saymaz.

İstilacılık: UF/IFAS yayınları çınar akçaağacını ve dağ akçaağacını ABD için istilacı yabancı tür olarak sınıflar; tohumları kolay çimlenir. Bu bilgi ABD içindir. Türkiye’de çınar akçaağacı ve dağ akçaağacı doğal türlerdir (OGM makalesi); dişbudak yapraklı akçaağaç ise Türkiye’de doğallaşmıştır.

Alerji: akçaağaç poleni konusunda okunan kaynaklarda bilgi yoktur; yazmıyoruz. Hastalık taşıma: Türkiye’ye özgü karantina ya da yasaklı akçaağaç hastalığı okunan kaynaklarda yoktur.

Kaynak: University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer negundo: Boxelder (ENH-179, gözden geçirme Aralık 2018) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST020 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer platanoides: Norway Maple (ENH-187, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST028 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer pseudoplatanus: Sycamore Maple (ENH-199, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST040 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer campestre: Hedge Maple (ENH169, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST010 · Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261

Akçaağacın pazarı: fidan, süs bitkisi ve orman fidanı verisi

Türe özel resmî veri yok: akçaağaç fidanı için Türkiye’de resmî bir üretim adedi, satış fiyatı ya da ihracat satırı okunmadı; uydurmuyoruz. Fiyatı satıcı belirler; TARIMART fiyat vermez.

Orman fidanı: OGM 2025 yılı faaliyet raporuna göre 136 adet orman fidanlığı vardır, 2025’te yeni üretim 90.320 bin adet fidan olmuştur (Tablo 25). Rapor, üretilen gelir getiren fidanları dipnotta sayar (lavanta, badem, keçiboynuzu, ıhlamur, ceviz, zeytin gibi); akçaağaç bu listede yoktur. Raporun okunan bölümünde akçaağaç için ayrı bir üretim satırı da yoktur.

Süs bitkisi: Akdeniz İhracatçı Birlikleri’nin 2024 yılı ihracat raporunda Türkiye geneli Süs Bitkileri ve Mamulleri ihracatı 2023’te 135.076 bin, 2024’te 141.065 bin ABD doları, değişim yüzde 4,4 olarak verilir. Bu satır kesme çiçek, iç mekân ve dış mekân süs bitkilerinin tümünü kapsar; akçaağaç ya da ağaç fidanı için ayrı bir kırılım yoktur.

TÜİK’in süs bitkileri serisinde akçaağaç gibi tek bir ağaç türü için okunmuş bir satır yoktur.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu (Şubat 2026; Tablo 24, Tablo 25 ve dipnot 16) · https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/FaaliyetRaporu/2025%20-%20Orman%20Genel%20M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC%20Faaliyet%20Raporu.pdf · Akdeniz İhracatçı Birlikleri · ASHİB 2024 Yılı İhracat Raporu (Türkiye geneli, Süs Bitkileri ve Mamulleri satırı, bin ABD doları) · https://akib.org.tr/files/documents/2025/Bilgi%20Merkezi/ASH%C4%B0B%202024%20YILI%20%C4%B0HRACAT%20RAPORU.pdf

Belge, etiket ve yetkili üretici

Süs bitkisi üreticisi: Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 30 Nisan 2015, sayı 29342) madde 6’ya göre üretici Süs Bitkisi Üretici Belgesi’ne sahip olmalı, bitki pasaportu sistemine kayıt yaptırmalı, her yeni üretim döneminde beyanname vermeli ve üretim ile satış kayıtlarını beş yıl saklamalıdır; etiket turuncu renkte olmalıdır (madde 7). Belge, üretim tesisinin bulunduğu il müdürlüğünce verilir ve bütün illerde geçerlidir (Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği madde 15); üreticiler yılda en az bir kez il müdürlüğünce denetlenir (madde 27).

Bitki pasaportu: Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 12 Ocak 2011, sayı 27813) madde 5’e göre operatörler kayıt yaptırmak zorundadır; Ek-1’de listelenmiş bitki ve bitkisel ürünlere bitki pasaportu eşlik etmelidir (madde 7). Akçaağacın Ek-1 kapsamında olup olmadığı okunan metinden doğrulanamadı; il müdürlüğüne sorulmalıdır.

Orman fidanı: Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği (Resmî Gazete 31 Ekim 2020, sayı 31290) orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohumluk ve fidan üretiminde yetki ve orman bitki pasaportu şartı koyar (madde 4, madde 18–19). Hangi türlerin Ek-5 listesinde olduğu okunan metinde görülmedi; akçaağacın bu yönetmelik kapsamında sayılıp sayılmadığını OGM’nin ilgili orman fidanlık müdürlüğüne sorun.

Satın alırken: belge numarasını, bitki pasaportu kaydını ve faturayı satıcıdan alın; il müdürlüğü belgenin geçerliliğini doğrulayabilir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm · T.C. Resmî Gazete · 31 Ekim 2020 tarihli ve 31290 sayılı sayı · Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201031-9.htm

Sık sorulan sorular

Akçaağaç fidanı nereden alınır?

Ticari süs bitkisi fidanı, Süs Bitkisi Üretici Belgesi olan, bitki pasaportu sistemine kayıtlı ve turuncu etiketli satış yapan üreticiden alınır. Üretici belge numarasını, bitki pasaportu kaydını ve faturayı vermelidir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm

Türkiye’de kaç çeşit akçaağaç yetişir?

OGM sayfasına göre Türkiye’de doğal yetişen 10 akçaağaç türü vardır; OGM makalesi alt türlerle birlikte 11 doğal ve bir doğallaşmış takson (toplam 12) sayar. Dünyada akçaağacın yaklaşık 150 türü bulunur.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Haftanın Ağacı: Akçaağaç (Acer L.) · https://www.ogm.gov.tr/tr/yararli-bilgiler/haftanin-agaci/akcaagac

Dişbudak yapraklı akçaağaç Türkiye’nin doğal ağacı mıdır?

Hayır. Dişbudak yapraklı akçaağaç, yani isfendan (Acer negundo), OGM makalesine göre Türkiye’de doğal bir tür değildir ama doğallaşmıştır; 15–20 metre boylanır ve gevşek, düzensiz bir tepe yapar.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261

Japon akçaağacı Türkiye’de yetişir mi?

Japon akçaağacı (Acer palmatum) Türkiye’de doğal değildir. Ankara Altınpark çalışması bu türü soğuğa dayanıklılık bölgesi 6–8 olarak listeler; Altındağ 6. bölgede (eksi 23,3 ile eksi 17,8 °C) gösterilir. Yarı gölge ve korunaklı yer ister; yerel uygunluk için il müdürlüğüne danışın.

Kaynak: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi · Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi 19(1): 116–137, 2023 · Odunsu Peyzaj Bitkilerinin Stres Faktörlerine Karşı Tolerans Durumlarının Değerlendirilmesi: Ankara-Altınpark Örneği · https://doi.org/10.58816/duzceod.1283264

Akçaağaç fidanı ne zaman dikilir?

Alata Enstitüsü’ne göre dış mekân süs bitkilerinde dikim yaprak dökümünden bir hafta sonra başlar ve nisan ortasına kadar sürer; kış mevsiminde toprak elverişli olduğu müddetçe dikim yapılabilir. Dikimden hemen sonra can suyu verilir ve herek yapılır.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf

Akçaağaç ne kadar boylanır?

OGM makalesine göre ova akçaağacı en çok 10–25 metre, çınar akçaağacı 20–30 metre, dişbudak yapraklı akçaağaç 15–20 metre boylanır. Boy türe göre çok değişir; Japon akçaağacı gibi türler çok daha küçüktür.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261

Akçaağaç hızlı büyür mü?

Türe göre değişir. OGM makalesi ova akçaağacının hızlı büyüdüğünü ama akçaağaçlar içinde en yavaş büyüyen olduğunu, çınar akçaağacının gençlikte hızlı büyüyüp sonra yavaşladığını yazar.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261

Akçaağaç yol ağacı olarak uygun mu?

OGM makalesi çınar akçaağacını hava kirliliğine dayanıklı bir tür olarak anlatır ve erken yapraklanıp geç yaprak döktüğü için peyzajda çok kullanıldığını yazar. Türler farklıdır; dişbudak yapraklı akçaağaç kırılgan odunlu olduğu için yol ağacı olarak önerilmez (ABD üniversite yayını). Kent ağacı seçimi için belediyeye danışın.

Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261

Ova akçaağacı Türkiye’nin neresinde yetişir?

Süleyman Demirel Üniversitesi makalesine göre ova akçaağacı Türkiye’de başlıca Kuzey Anadolu’da yayılır; Trakya ve Marmara çevresinde de bulunur. Gölgeye dayanır, nem ister ve gelişimi yavaştır.

Kaynak: Süleyman Demirel Üniversitesi · Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi 3(2): 108–119, 2020 · MaxEnt modeli kullanılarak Acer campestre subsp. campestre (Ova akçaağacı) için tahmini günümüz ve gelecekteki yayılış alanları · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1444610

Akçaağaç soğuğa dayanır mı?

Türe göre değişir. Ankara Altınpark çalışması soğuğa dayanıklılık bölgesi aralığını çınar akçaağacı için 3–7, dağ akçaağacı için 5–8, dişbudak yapraklı için 5–9, Japon akçaağacı için 6–8 olarak listeler; 3. bölge eksi 40,0 ile eksi 34,4 °C, 6. bölge eksi 23,3 ile eksi 17,8 °C aralığıdır.

Kaynak: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi · Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi 19(1): 116–137, 2023 · Odunsu Peyzaj Bitkilerinin Stres Faktörlerine Karşı Tolerans Durumlarının Değerlendirilmesi: Ankara-Altınpark Örneği · https://doi.org/10.58816/duzceod.1283264

Akçaağaç fidanı için bitki pasaportu gerekir mi?

Bitki pasaportu yönetmeliğine göre Ek-1’de listelenmiş bitki ve bitkisel ürünlere pasaport eşlik etmelidir; operatörler kayıt yaptırmak zorundadır. Akçaağacın Ek-1 kapsamında olup olmadığı okunan metinden doğrulanamadı; il tarım müdürlüğüne sorun.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm

Akçaağaç fidanının fiyatı nedir?

Akçaağaç fidanı için resmî bir fiyat serisi okunmadı ve TARIMART fiyat vermez; fiyatı satıcı belirler. Türkiye geneli süs bitkileri ihracatı 2024’te 141.065 bin ABD doları olmuştur; bu satır akçaağaca özel değildir.

Kaynak: Akdeniz İhracatçı Birlikleri · ASHİB 2024 Yılı İhracat Raporu (Türkiye geneli, Süs Bitkileri ve Mamulleri satırı, bin ABD doları) · https://akib.org.tr/files/documents/2025/Bilgi%20Merkezi/ASH%C4%B0B%202024%20YILI%20%C4%B0HRACAT%20RAPORU.pdf

Son doğrulama: 8 Kasım 2026. Genel kaynaklar: Orman Genel Müdürlüğü · Haftanın Ağacı: Akçaağaç (Acer L.) · https://www.ogm.gov.tr/tr/yararli-bilgiler/haftanin-agaci/akcaagac · Orman Genel Müdürlüğü · Ormancılık Araştırma Dergisi 2016/2, A, 1(4): 80–99 · Türkiye’de doğal yayılış gösteren akçaağaç (Acer) türlerinin bazı botanik özellikleri · https://doi.org/10.17568/oad.32261 · Süleyman Demirel Üniversitesi · Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi 3(2): 108–119, 2020 · MaxEnt modeli kullanılarak Acer campestre subsp. campestre (Ova akçaağacı) için tahmini günümüz ve gelecekteki yayılış alanları · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1444610 · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi · Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi 19(1): 116–137, 2023 · Odunsu Peyzaj Bitkilerinin Stres Faktörlerine Karşı Tolerans Durumlarının Değerlendirilmesi: Ankara-Altınpark Örneği · https://doi.org/10.58816/duzceod.1283264 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer negundo: Boxelder (ENH-179, gözden geçirme Aralık 2018) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST020 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer platanoides: Norway Maple (ENH-187, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST028 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer pseudoplatanus: Sycamore Maple (ENH-199, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST040 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer campestre: Hedge Maple (ENH169, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST010 · University of Florida · UF/IFAS Extension · Acer palmatum: Japanese Maple (ENH-182, gözden geçirme Şubat 2014) · https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST023 · University of Kentucky · USDA 2023 Bitki Dayanıklılık Bölgesi Haritası (1991–2020 yıllık en düşük sıcaklık ortalaması, °F ve °C sütunlu bölge tablosu) · https://cld.ca.uky.edu/sites/cld.ca.uky.edu/files/2023_Plant_Hardiness_Zone_Map.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi · Tohum Teknolojisi ve Fidanlık Tekniği, ders notu (2020–2021 güz dönemi; fidan şekilleri ve ambalaj) · https://dents.ktu.edu.tr/dosyalar/silvikultur_fc998.pdf · Orman Genel Müdürlüğü · 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu (Şubat 2026; Tablo 24, Tablo 25 ve dipnot 16) · https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/FaaliyetRaporu/2025%20-%20Orman%20Genel%20M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC%20Faaliyet%20Raporu.pdf · Akdeniz İhracatçı Birlikleri · ASHİB 2024 Yılı İhracat Raporu (Türkiye geneli, Süs Bitkileri ve Mamulleri satırı, bin ABD doları) · https://akib.org.tr/files/documents/2025/Bilgi%20Merkezi/ASH%C4%B0B%202024%20YILI%20%C4%B0HRACAT%20RAPORU.pdf · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm · T.C. Resmî Gazete · 31 Ekim 2020 tarihli ve 31290 sayılı sayı · Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201031-9.htm. Mevzuat değişebilir; güncel metin mevzuat.gov.tr ve ilgili bakanlıktan kontrol edilir.

Akçaağaç Fidanı adet satış fiyatı nedir?

Akçaağaç Fidanı için kaynaklı güncel fiyat kaydı yok. Fiyatı satıcı belirler; tarımart fiyat üretmez. Güncel satıcı fiyatları Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı sayfasındaki ilanlarda.

Akçaağaç Fidanı ticari takdim şekli nedir?

Akçaağaç Fidanı ticarette şu biçimlerde sunulur: Kaplı (tüplü ya da saksılı) fidan, adet; Topraklı (balyalı) fidan ya da boylu ağaç, adet; Topraksız (çıplak köklü) fidan, adet.

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı: satıcı ilanları ve güncel fiyatlar →

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı: ilanlar ve tezgahlar

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı →