Kurbanlık Koyun
Kurbanlık koyun, bayram kurbanı olarak satılan dişi (ya da erkek) koyundur. Bu rehber koyunun kimlik ve kayıt kurallarını, Diyanet’in yayımladığı yaş ve kusur bilgilerini, satış ve kesim yerlerindeki kurallarını ve alıcının ilanda ne kontrol etmesi gerektiğini anlatır.
Kurbanlık koyun ve kurbanlık koç arasındaki ayrım
Koyun, türün dişisine verilen addır; erkek koyun koç olarak anılır. Pazarda bu ayrım ilanın başlığında net olmalıdır: kurbanlık koç için ayrı bir rehber vardır, bu sayfa dişi koyunu ve genel olarak koyun türünü anlatır. İlan yazan kişi hayvanın cinsiyetini, yaşını ve ırkını açık yazarsa alıcı yanlış hayvana yönelmez.
Tarımart’ın tür kaydında koyun kurbana uygun tür olarak işaretlidir; kurban amacı yalnız bu bayraktaki türlerde seçilebilir. Yani tavuk, kaz ya da tavşan gibi türler kurban ilanına giremez. Bu bir ürün kuralıdır, dinî bir yorum değildir.
Bu rehber hukuki ve ticari tarafı anlatır. Yaş, tür ve kusur hakkında yazdıklarımız Diyanet’in yayımladığı metinlerden aktarılır; nihai değerlendirme için müftülük ya da din görevlisine başvurun. Sağlık ve ilaç konularında ad ya da miktar yazılmaz, veteriner hekime danışın.
Kaynak: tarımart ilan kuralları · Hayvan pazarı tür kaydı (kurbana uygun türler: sığır, manda, deve, koyun, keçi; kurban amacı yalnız bu türlerde seçilebilir) · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf
Diyanet’in yayımladığı yaş ve nitelik bilgileri
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Müftülük sayfasında yayımladığı metinde kurban olarak kesilebilecek türler koyun, keçi, sığır, manda ve deve olarak sayılır. Aynı metinde koyun ve keçide bir yaşını doldurma şartı aranır; ayrıca altı ayını tamamlayan koyunun bir yaşını doldurmuş gibi gösterişli olması hâlinde kurban edilebileceği yazılıdır. Yaşın nasıl belirleneceği ve gösterişliliğin ölçüsü konusunda müftülüğe danışın.
Aynı kurumun soru-cevap metni kurbanın kusurlarını sayar. Metne göre kötürüm derecesinde hasta, zayıf ve düşkün, bir veya iki gözü kör, boynuzlarının biri veya ikisi kökünden kırık, dili, kuyruğu, kulakları ve memelerinin yarısı kesik, dişlerinin tamamı veya çoğu dökük hayvanlardan kurban olmaz. Doğuştan boynuzsuz, şaşı, topal, hafif hasta, bir kulağı delik ya da yırtık olması engel sayılmaz. Kesileceği yere gidemeyecek kadar topal hayvan da kurban edilemez.
Aynı metin koyunun daha semiz ve lezzetli olması için doğduğunda kuyruğunun kısmen ya da tamamen kesilmesinin kusur sayılmadığını yazar; kaza ile kuyruğun tamamı ya da yarısından çoğu kopmuşsa durum farklıdır. Gebe hayvanın kurban ya da etlik olarak kesilmesinin uygun olmadığı da aynı metinde geçer.
Ticari taraf için sonuç şu: ilanda koyunun doğum tarihi, cinsiyeti ve gebe olup olmadığı yazılmalıdır. Alıcı hayvanı teslim almadan kusur kontrolü yapmalı; şüphe duyuyorsa kurban kesmeden önce din görevlisine danışmalıdır. Bu rehber hayvanın "kurbanlık olup olmadığına" hükmetmez.
| Yaş | Koyun ve keçi için bir yaşını doldurma; altı aylık gösterişli koyun istisnası metinde yazılı |
|---|---|
| Kusur | Metindeki kusurlar ilanda ve teslimde gözle kontrol edilir |
| Gebelik | Gebe hayvan için metinde uyarı var; ilanda gebelik durumu yazılmalı |
| Cinsiyet | Metne göre erkek ve dişi arasında geçerlilik farkı yoktur |
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Küpe, sürü kaydı ve kurbanlık istisnası
Koyun, Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği’ne tabidir. Hayvan küpe ile tanımlanır ve işletme kaydında izlenir. İlk metinde doğumdan en geç altı ay içinde tanımlama öngörülür; sonraki değişikliklerle bir yıl okunmuştur. Güncel süreyi il ya da ilçe müdürlüğünden teyit edin.
Bir hukuk portalı kopyasına göre kurbanlık amacıyla satın alıp kesenin alım satım bildirimi yapması gerekmez, kurbanlık satan kişi ise hayvanın kayıttan düşülebilmesi için en yakın ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunur. Bu hükümler resmî güncel metinden teyit edilmelidir. 5 Eylül 2025 tarihli değişiklik bazı bentleri 1 Ocak 2026’dan itibaren kaldırdığı için eski kaynaklardaki madde numaralarına güvenmeyin.
Küpe bayramdan sonra da önemlidir: 2026 tebliğ özetine göre kesimden sonra küçükbaşların küpeleri imha edilir ve kayıtları sistemden silinir. Küpeyi kendi başınıza atmayın; müdürlüğün anlattığı usulü izleyin.
Alıcı olarak küpesi okunmayan, düşmüş ya da takılı olup kaydı olmayan koyunu almayın. Küpesiz hayvan taşınamaz ve satış yerine alınmaz. Satıcının işletme kayıt numarasını isteyin.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (RG 13 Haziran 2010/27610; md. 7 hayvan tanımlama ve kayıt, md. 8 sevkler ve satış yerleri) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/06/20100613-12.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 5 Eylül 2025/33008, yürürlük 1 Ocak 2026) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-8.htm · Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/
Sevk, satış yeri ve tebliğ
2026 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ 24 Nisan 2026 tarihli ve 33233 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Tebliğin madde başlıkları sevk önlemlerini, yükleme ve taşımayı, sevk sırasındaki kontrolleri, satış yerlerini ve kesim yerlerini ayrı ayrı sayar. Her yıl yeni bir tebliğ yayımlandığı için bayram öncesi güncelini okuyun.
Haber özetine göre sevkten önce veteriner sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz. Kurbanlık satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; bu tarihlerden önce hayvan satış yerine getirilemez. Yani erken bayram ilanı açmak, hayvanı erkenden pazara getirmek anlamına gelmez.
Küçükbaş nakillerinde ilçe içinde onaylı nakil belgesi hayvanlarla birlikte bulunur; il ya da ilçeler arası sevkte veteriner sağlık raporu düzenlenir. Nakil refahı yönetmeliği 8 saati aşan yolculuğu uzun sayar ve yolculuğa uygun olmayan hayvanın taşınmasını yasaklar. Bayram öncesi yoğun trafikte sevk sürenizi uzun tutmayın.
Satış yerlerinde sorumlu veteriner hekim ve görevliler belgeleri kontrol eder. Tanımlanmamış ya da belgesiz hayvan satış yerine alınmaz. Doğrudan işletmeden satış bu kuralın dışında kalır ama belgeler aynen aranır.
Kaynak: Cumhurbaşkanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı · 2026 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ (RG 24 Nisan 2026/33233; madde 8 sevk önlemleri, 9 yükleme-taşıma-boşaltma, 10 sevk kontrolleri, 11 satış yerleri, 12 kesim yerleri, 13 küpe ve pasaportların toplanması, 15 fiziksel özellikler; madde başlıkları konsolide dizinden, içerik özeti haber metninden okundu) · https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/tebligler/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-2 · Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/ · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik (RG 17 Aralık 2011/28145; ilk metin, sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111217-13.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı ve Korunması Yönetmeliği (RG 24 Aralık 2011/28152; geçiş süreleri ve sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224-2.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvan Satış Yerlerinin Ruhsatlandırma ve Denetleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 24 Aralık 2011/28152; 19 Temmuz 2020/31190 değişikliği ile hayvan toplama ve satış merkezleri kapsama girdi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224.htm
Kesim yeri ve hayvan refahı
Tebliğin özetine göre kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır; kesim yerinde çalışacak kişilerde kasaplık belgesi, ilgili kurs sertifikası ya da hijyen eğitimi belgesi aranır. Alıcı, hayvanı kesim yerine götürmeden önce randevu ve yer bilgisini il ya da ilçe kurban hizmetleri komisyonunun duyurularından öğrenmelidir.
Hayvanları Koruma Kanunu hayvana acı ve eziyeti yasaklar. Hayvanın kesim yerine getirilmesi, bekletilmesi ve kesilmesi sırasında aç ve susuz bırakılması, diğer hayvanların gözü önünde hırpalanması refaha aykırıdır. Diyanet’in yayımladığı metin de kurbanı kesen kişinin hayvana eziyet vermemeye dikkat etmesini, bıçağı hayvana göstermemesini ve keskin bıçak kullanmasını yazar.
Hayvanı bayramdan çok önce aldıysanız ağılda barınma, yem ve su düzenini kurun. Zayıflayan hayvan kusur kapsamına girebilir; son haftalarda stres ve yolculuktan kaçının.
Kaynak: Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/ · T.C. Resmî Gazete · 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (kabul 24 Haziran 2004; RG 1 Temmuz 2004/25509; sonraki değişiklikler okunmadı, güncel metin mevzuat.gov.tr) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040701.htm · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf
İlan ve teslim kontrol listesi
İlanda koyunun cinsiyeti, doğum tarihi ya da yaşı, ırk ya da tipi, küpe numarası, gebe olup olmadığı, kusur durumu, baş sayısı ve teslim yeri yazılmalıdır. Fiyatı satıcı belirler; etkileyen etkenler ırk, yaş, canlı ağırlık, tip, mevsim ve nakliye mesafesidir. İletişim tarımart portalı içinden yürür.
Irk adı kullanılacaksa Bakanlığın yerli ırk duyurularında geçen adlardan birini kullanın: koyun için Anadolu İvesisi, Sakız, Gökçeada, Karacabey Merinosu, Dağlıç, Morkaraman, Tuj ve Norduz anılır. Irk belgesiz yazılmaz.
Teslimde küpe numarasını nakil belgesiyle karşılaştırın, hayvanı ayakta ve hareket hâlinde gözleyin, kusur listesini hatırlayın. Hayvan anlaşılan niteliklerde değilse teslim almayın; satıcıyla yazılı anlaşın.
Kurbanlık için ayrıca kuzu ve koç rehberlerine bakın: kuzu yaş açısından, koç cinsiyet açısından farklıdır. Besi ya da damızlık için aynı hayvanı almak istiyorsanız canlı hayvan pazarına bakın.
Kaynak: T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı · Hayvan Irk Tescil Komitesi'nde tescil edilen yerli ırkları sayan tebliğ (No: 2004/39) ve yerli ırk koruma desteği duyurusu (RG 25 Mayıs 2006/26178); ırk adları bu belgelerde geçen adlardır, güncel liste için Bakanlık ve TAGEM sayfaları · https://www.turmob.org.tr/arsiv/mbs/resmigazete/26178(2).doc · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 5 Eylül 2025/33008, yürürlük 1 Ocak 2026) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-8.htm · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Sık sorulan sorular
Kurbanlık koyun kaç yaşında olmalı?
Diyanet’in yayımladığı metinde koyun ve keçide bir yaşını doldurma şartı aranır; altı ayını tamamlayan koyunun bir yaşını doldurmuş gibi gösterişli olması hâlinde kurban edilebileceği de yazılıdır. Yaşın tespiti ve gösterişlilik için müftülüğe danışın.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf
Kurbanlık koyunda küpe zorunlu mu?
Evet, küçükbaş hayvan küpe ile tanımlanır. Küpesiz, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan sevk edilemez ve satış yerine alınmaz. Güncel kayıt süreleri için il ya da ilçe müdürlüğüne başvurun.
Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 5 Eylül 2025/33008, yürürlük 1 Ocak 2026) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-8.htm
Kurbanlık koyunun kulağı yırtıksa kurban olur mu?
Diyanet’in soru-cevap metnine göre bir kulağın delik ya da yırtık olması tek başına engel sayılmaz; kulakların yarısının kesik olması farklıdır. Ayrıntı ve durumunuz için din görevlisine danışın.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Gebe koyun kurbanlık olarak satılabilir mi?
Diyanet’in metninde gebe hayvanın kurban ya da etlik olarak kesilmesinin uygun olmadığı yazılıdır. İlanda gebelik durumu açık yazılmalı, alıcı bu konuyu satıcıdan sormalıdır.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Kurbanlık hayvanı ne zaman satış yerine getirebilirim?
Haber özetine göre kurban satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır edilir ve bu tarihten önce hayvan getirilemez. Güncel tebliği ve valilik duyurusunu okuyun.
Kaynak: Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/
Kurban kesimi için randevu gerekir mi?
Haber özetine göre 2026 tebliğinde kesim yerlerinde yoğunluğu azaltmak için randevu sistemi uygulanır. Hangi yerde ve nasıl randevu alınacağı il ya da ilçe kurban hizmetleri komisyonunun duyurularında yer alır.
Kaynak: Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/