Kurbanlık Düve ve İnek
Düve henüz buzağılamamış genç dişi sığırdır; inek ise en az bir kez buzağılamış dişidir. Bu rehber dişi sığırın kurbanlık olarak alınmasında yaş, gebelik ve kusur noktalarını Diyanet’in yayımladığı metinlere göre, kimlik ve pasaport kurallarını, sevk ve satış yeri düzenini anlatır.
Düve, inek, dana ve tosun: dört ilan başlığı
Sığırda yaşa ve cinsiyete göre dört ayrı ad kullanılır. Dana genç sığırdır; tosun erkek genç sığırdır; düve henüz buzağılamamış genç dişidir; inek ise buzağılamış dişidir. Kurban pazarında dana ve tosun için ayrı rehberler vardır; bu rehber dişi sığırı, yani düve ve ineği kapsar.
Dişi sığırın kurbanlık olarak satılması iki konuda dikkat ister: gebelik ve süt durumu. Süt sığırı olarak yetiştirilmiş bir inek, süt verirken kurbanlık diye satılıyorsa hayvanın kondisyonu ve memeleri ayrıca kontrol edilir. Düve ise gebe olabilir; tohumlanmış ama henüz belirtisi görünmeyen bir düve kurbanlık satılmamalıdır.
Tarımart’ın tür kaydında sığır kurbana uygun tür olarak işaretlidir ve kurban amacı yalnız bu bayraktaki türlerde seçilir. Bu bir ürün kuralıdır; dinî hüküm değildir. Yaş, gebelik ve kusur konularında yazdıklarımız Diyanet’in yayımladığı metinlerden aktarılır; kesin değerlendirme için müftülük ya da din görevlisine başvurun. Sağlık ve ilaç konularında ad ya da miktar yazılmaz.
Kaynak: tarımart ilan kuralları · Hayvan pazarı tür kaydı (kurbana uygun türler: sığır, manda, deve, koyun, keçi; kurban amacı yalnız bu türlerde seçilebilir) · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 16 Mayıs 2024/32548) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-9.htm
Diyanet’in yayımladığı yaş, cinsiyet ve gebelik bilgileri
Diyanet’in yayımladığı Kurban metni sığır ve manda cinsinden hayvanların iki yaşını tamamladıktan sonra kurban olarak kesilebileceğini yazar. Aynı metin kurbanın geçerliliği açısından erkek ya da dişi olması arasında fark bulunmadığını, koyunun erkeğinin, diğerlerinin ise dişisinin daha faziletli görüldüğünü not eder. Soru-cevap metni, iki yaşını bitirmemiş ama dişleri kapak atmış sığırın kurban edilemeyeceğini; doğumu kesin bilinmeyen sığırda kapak atmanın bir ölçü sayılabileceğini yazar. Bunu pasaportla birlikte değerlendirin.
Gebelik konusunda aynı soru-cevap metni gebe hayvanın kurban olarak da etlik olarak da kesilmesinin uygun olmadığını, kesilmesi durumunda da kurban ibadetinin yerine geleceğini yazar. Bu yüzden ilanda "gebe değildir" beyanı satıcıdan istenmeli, gebelik muayenesi yapıldıysa tarihi ve muayene eden kişi yazılmalıdır.
Memeler konusunda metin, memelerinin yarısı doğuştan ya da sonradan olmayan veya bir hastalığa dayalı olarak memelerinin yarısının sütü kesilen hayvandan kurban olmayacağını; hastalığa bağlı olmadan sütü kesilenin kurban edilmesinde sakınca bulunmadığını yazar. Bu tür bir hayvanı süt sığırından kurbanlığa çeviren satıcıya bu durumu açıkça sorun.
Bu rehber hayvanın "kurbanlık olup olmadığına" hükmetmez; yalnız ilanın hangi bilgileri taşıması gerektiğini söyler.
| Doğum tarihi | Pasaporttan yaş teyidi için |
|---|---|
| Gebelik durumu | Gebe değil beyanı, varsa muayene tarihi |
| Süt durumu | Süt veriyor mu, meme sağlam mı |
| Kusur | Gözler, boynuz, kulak, kuyruk, ayak |
| Hisse | Hisse satışı varsa kaç hisse kaldığı |
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Küpe, pasaport ve kesimden sonra kayıt
Sığır yönetmeliğinin ilk metninde (2 Aralık 2011, sayı 28130) buzağı doğumdan itibaren 20 gün içinde tanımlanır ve her iki kulağa aynı numaralı küpe takılır; pasaport düzenlenir. Sonraki değişikliklerle süre uzatıldığı okunmuştur, güncel süreyi müdürlükten teyit edin. Düve ya da inek, tanımlanmamışsa satılamaz.
Pasaport hayvanla birlikte dolaşır. El değiştirmede alıcı ve satıcı pasaportun kendi bölümlerini imzalar ve bildirim süresi içinde müdürlüğe haber verir. Dişi sığır iki yaşından büyükse pasaportta birden fazla hareket kaydı olabilir; kayıt zincirini doğum, işletme ve el değiştirme olarak sırayla okuyun.
Haber özetine göre 2026 tebliğinde sığır pasaportlarının kesim tarihinden itibaren 7 gün içinde il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne teslim edilmesi öngörülür. Bu teslimat yükümlülüğü bayram sonrasında alıcının işi olacaktır; kesim planınızı bu süreye göre yapın.
Pasaportu kaybolmuş hayvanı almayın. Kayıp pasaport için kısa bir bildirim süresi vardır; ancak yeni pasaport çıkana kadar nakil yapılamaz.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (RG 13 Haziran 2010/27610; md. 7 hayvan tanımlama ve kayıt, md. 8 sevkler ve satış yerleri) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/06/20100613-12.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 16 Mayıs 2024/32548) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-9.htm · Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/
Sevk, yükleme ve satış yeri
2026 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ’in madde başlıkları kurbanlık hayvan sevklerini, yüklenmesini, taşınmasını ve boşaltılmasını ayrı ayrı sayar (RG 24 Nisan 2026/33233). Özete göre sevkten önce veteriner sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz.
Sığır nakillerinde ilçe içinde pasaport hayvanla birlikte bulunur; il ya da ilçeler arası sevkte müdürlük pasaportu kontrol edip veteriner sağlık raporu düzenler. İlk metinde rapor yaya sevkler dışında en fazla beş gün geçerlidir; güncel süreyi müdürlükten sorun.
Nakil refahı yönetmeliği 8 saati aşan yolculuğu uzun yolculuk sayar ve yolculuğa uygun olmayan hayvanın taşınmasını yasaklar. Gebeliği ilerlemiş düve ya da inek bu kapsamda özel dikkat ister; bayram öncesi yoğun trafikte sevk sürenizi uzun tutmayın. Büyükbaş taşırken araç tabanı kaymaz, rampa dik olmayan ve bölmeler sağlam olmalıdır.
Satış yerlerinde sorumlu veteriner hekim belgeleri kontrol eder; küpesiz ya da pasaportsuz sığır alınmaz. Kurbanlık satış yerleri bayramdan önce belirli bir süre hazırlanır ve hayvan bu tarihten önce satış yerine getirilemez; güncel tarihleri valilik duyurusundan öğrenin.
Kaynak: Cumhurbaşkanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı · 2026 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ (RG 24 Nisan 2026/33233; madde 8 sevk önlemleri, 9 yükleme-taşıma-boşaltma, 10 sevk kontrolleri, 11 satış yerleri, 12 kesim yerleri, 13 küpe ve pasaportların toplanması, 15 fiziksel özellikler; madde başlıkları konsolide dizinden, içerik özeti haber metninden okundu) · https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/tebligler/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-2 · Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/ · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik (RG 17 Aralık 2011/28145; ilk metin, sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111217-13.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı ve Korunması Yönetmeliği (RG 24 Aralık 2011/28152; geçiş süreleri ve sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224-2.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvan Satış Yerlerinin Ruhsatlandırma ve Denetleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 24 Aralık 2011/28152; 19 Temmuz 2020/31190 değişikliği ile hayvan toplama ve satış merkezleri kapsama girdi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224.htm
İlan ve teslim kontrol listesi
İlanda düve mi inek mi olduğu, doğum tarihi, ırk ya da tip, küpe numarası, gebelik ve süt durumu, kusur durumu, hisse satışı varsa hisse sayısı ve teslim yeri yazılmalıdır. Fiyatı satıcı belirler; etkileyen etkenler ırk, yaş, canlı ağırlık, mevsim ve nakliye mesafesidir. İletişim tarımart portalı içinden yürür.
Hayvanı ayakta ve hareket hâlinde görün, kantarda tartılıp tartılmadığını sorun. Tartı fişi iki tarafa verilmeli, tartıdan önceki yem ve su düzeni konuşulmalıdır. Kantar fişi sonradan çıkabilecek ağırlık uyuşmazlığını önler.
Hisseli alım düşünüyorsanız hisseli kurbanlık rehberini okuyun. Hayvanı bayramdan çok önce alırsanız barınma, yem ve su düzenini hazırlayın; Hayvanları Koruma Kanunu hayvana acı ve eziyeti yasaklar. Zayıflayan hayvan kusur kapsamına girebilir.
Kurbanlık amacıyla aldığınız dişi sığırı sonradan süt ya da damızlık için kullanmayı planlıyorsanız canlı hayvan pazarındaki sağmal inek rehberine bakın; amaç ilanda baştan belli olmalıdır.
Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 16 Mayıs 2024/32548) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-9.htm · T.C. Resmî Gazete · 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (kabul 24 Haziran 2004; RG 1 Temmuz 2004/25509; sonraki değişiklikler okunmadı, güncel metin mevzuat.gov.tr) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040701.htm · Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Sık sorulan sorular
Kurbanlık düve kaç yaşında olmalı?
Diyanet’in yayımladığı metinde sığır ve manda cinsinden hayvanların iki yaşını tamamladıktan sonra kurban olarak kesilebileceği yazılıdır. Yaşı pasaportla teyit edin; kesin değerlendirme için müftülüğe danışın.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf
Gebe düve kurbanlık olarak satılabilir mi?
Diyanet’in soru-cevap metninde gebe hayvanın kurban ya da etlik olarak kesilmesinin uygun olmadığı yazılıdır. İlanda gebelik durumu açık yazılmalı, satıcıdan gebe değil beyanı ve varsa muayene tarihi istenmelidir.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
İneğin memesinde sorun varsa kurban olur mu?
Metne göre memelerinin yarısı olmayan ya da hastalığa bağlı olarak yarısının sütü kesilen hayvandan kurban olmaz; hastalığa bağlı olmadan sütü kesilen hayvanda sakınca yoktur. Durumunuz için din görevlisine danışın.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır? (soru-cevap metni; kusurlar, asgari yaş sınırları, gebe hayvan, kuyruk ve kulak soruları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/Kurban edilecek hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır_e152ab77-b6dc-462b-89e3-bad1d71b5ab2.pdf
Düve ile inek için pasaport gerekir mi?
Evet. Sığır cinsi hayvanlar küpe ve pasaportla dolaşır. Küpesiz ya da pasaportsuz sığır sevk edilemez, satış yerine alınmaz. El değiştirmede pasaportun ilgili bölümleri imzalanır.
Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 2 Aralık 2011/28130; ilk metin; değişiklik: RG 16 Mayıs 2024/32548) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111202-9.htm
Kesimden sonra pasaportu ne yapmalıyım?
Haber özetine göre 2026 tebliğinde sığır pasaportlarının kesim tarihinden itibaren 7 gün içinde il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne teslim edilmesi öngörülür. Güncel usulü müdürlükten öğrenin.
Kaynak: Haber özeti · 2026 Kurban Hizmetleri Tebliği: satış yerleri İstanbul’da bayramdan 15 gün, diğer illerde 1 ay önce hazır olur; küpelenmemiş, kayıt dışı ya da belgesiz hayvan taşınamaz; sevk öncesi sağlık raporu, pasaport ve nakil belgesi kontrol edilir; kesim yerlerinde randevu sistemi uygulanır; caddede, kaldırımda ve parkta kesim yasaktır · https://www.alomaliye.com/2026/04/24/2026-yili-kurban-hizmetlerinin-uygulanmasina-dair-teblig-resmi-gazetede-yayimlandi/
Düve ve inek kurbanına hisse eklenebilir mi?
Diyanet’in metninde sığırın yedi kişiyi aşmamak üzere ortaklaşa kurban kesilebileceği yazılıdır. Hisse satışının ilan ve sözleşme tarafı için hisseli kurbanlık rehberine bakın.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı · Kurban (Din İşleri Yüksek Kurulu metni; kurban olarak kesilebilen türler, yaş koşulları, ortaklık, kusur başlıkları; Müftülük sayfasında yayımlanan PDF) · https://webdosyasp.diyanet.gov.tr/muftuluk/UserFiles/kahramanmaras/Ilceler/andirin/UserFiles/Files/KURBAN_42ca12e9-de27-441b-a327-a46af0d07ccc.pdf