Şimşir Fidanı
Şimşir (Buxus sempervirens), alçak çit, bordür ve şekil budaması için aranan, çok yavaş büyüyen, her dem yeşil bir çalıdır. Son on yılda şimşir güvesi ve şimşir yanıklığı Türkiye’nin Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu’daki şimşirlerinde ciddi kurumalara yol açmıştır. Bu rehber; Atatürk Orman Çiftliği, Ankara Büyükşehir Belediyesi, Bartın Orman Fakültesi Dergisi ve Tarım ve Orman Bakanlığı yayınlarına dayanarak şimşirin ortam isteğini, fidan alırken nelere bakılacağını, güve ve yanıklık riskini ve belge kurallarını anlatır.
Şimşir nedir, ne için kullanılır
Atatürk Orman Çiftliği’nin bitki sayfasına göre şimşir (Buxus sp., Buxaceae ailesi), anavatanı güney ve orta Avrupa, Kuzey Afrika, Kafkaslar ve Batı Himalayalar olan, genellikle 1 metre boylu çalı, nadiren 7-8 metre boyunda ağaççık formunda, her dem yeşil bir bitkidir. Yapraklar elips biçiminde, tam kenarlı, 1-3 santimetre uzunluğunda, derimsi, üst yüzü parlak yeşil, karşılıklı dizilidir; çiçekler zor görülür. Sayfa, şimşirin budamaya çok elverişli olduğunu, bu yüzden çit ya da değişik heykel yapımında sık kullanıldığını yazar.
Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin egzotik türler kitapçığı Buxus sempervirens için “3 metreye kadar boy yapabilmektedir” der; sık dallı, koyu yeşil yapraklı bir bitkidir, nisan ayında açık yeşil çiçek açar, tek ya da gruplar halinde ve topiary (şekilli budama) sanatında kullanılır. Ankara Üniversitesi ders notu adi şimşirin (Buxus sempervirens) genellikle 1 metreye kadar boylanan bir şimşir olduğunu yazar. Üç kaynağın boyları, bitkinin kullanımda genelde alçak kaldığını, ama serbest bırakılırsa 3 metreye ve daha yukarı çıkabildiğini gösterir.
Türkiye’deki doğal durum için Tarım ve Orman Bakanlığı 12. Bölge Müdürlüğü’nün haberi şunu yazar: ülkemizde doğal olarak Buxus sempervirens (şimşir) ve Buxus balearica (uzun yapraklı şimşir) bulunur; Karadeniz bölgesinde deniz seviyesinden 1900 metre rakıma kadar olan alanlarda doğal olarak yetişirler. Peyzajda dikilen şimşirler çoğunlukla bu doğal türlerin çeşit ve biçimleridir. Orman Genel Müdürlüğü fidan listesi şimşiri “Osmanlı”, “Argentea”, “Aureo variegata”, “Adi”, “küçük yapraklı”, “Linearifolia” ve “Rotundifolia” satırlarıyla ayrı ayrı sayar. İlanda biçim adı ve boyu istenmelidir.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Egzotik Türler (leylandi Gold Rider, dik kalem ardıç, şimşir kartları) · https://s.ankara.bel.tr/files/7515/6596/5202/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Egzotik_Trler.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · 12. Bölge Müdürlüğü · Şimşir Ormanına Hayat (haber, 26 Mayıs 2022) · https://bolge12.tarimorman.gov.tr/Haber/603/Simsir-Ormanina-Hayat · Orman Genel Müdürlüğü · Adana Orman Bölge Müdürlüğü · Tohum ve Fidan Fiyatları listesi, 2023 (fidan türleri bölümü; rakam alınmadı) · https://www.ogm.gov.tr/adanaobm/duyurular-sitesi/Documents/2023-yili-tohum-ve-fidan-fiyatlari/2023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Tohum%20ve%20Fidan%20Fiyatlar%C4%B1.pdf
Nereye uyar: soğuk, ışık, toprak
Kış sıcaklığı: Okunan kaynaklarda şimşir için °C cinsinden bir eşik yoktur. Üç kaynak bitkinin donlara karşı hassas olduğunu yazar: Atatürk Orman Çiftliği sayfası (“Donlara karşı hassastır”), Ankara Büyükşehir Belediyesi kartı ve Ankara Üniversitesi ders notu. Tam tersi cümle Ege Orman Vakfı el kitabında geçer: şimşirin soğuğa dayanıklı olduğu, her yerde yetiştiği ve suyu sevdiği yazılır. Kaynaklar böyle ayrışınca ihtiyatlı olan tarafı seçmek gerekir: şimşiri soğuk kışlı, açık ve rüzgârlı yere dikmeden önce yerel müdürlüğe sorun. Ankara Büyükşehir kartı da şimşirin Ankara’da korunaklı alanlarda yetiştiğini yazar.
Işık: Atatürk Orman Çiftliği şimşiri yarı gölge bitkisi olarak tanımlar; iklimi ılımlı ve nemli yerlerde, gölgeye dayanıklı olduğu için ağaç altlarında da yetiştirilebileceğini yazar. Ankara Büyükşehir kartı da gölgeye dayanıklı olduğunu söyler.
Toprak ve su: Atatürk Orman Çiftliği ve Ankara Üniversitesi, besince zengin, nemli, serin, gevşek, humuslu, kireçli yerlerde iyi geliştiğini yazar; Ankara Büyükşehir kartı nemli ortamlardan hoşlandığını belirtir. Ege Orman Vakfı el kitabı her türlü toprakta yetiştiğini söyler. Kuraklık ve tuz toleransı için okunan kaynaklarda şimşire özel cümle yoktur; sayısal pH değeri de verilmemiştir.
Bölge: Okunan kaynaklarda şimşir için il listesi yoktur. Bitki Türkiye’de doğal olarak Karadeniz bölgesinde yayılır. Güve zararı Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu’da kayda geçmiştir (bkz. Dikkat edilecekler).
| Kış soğuğu | Sayısal eşik yok; üç kaynak “donlara hassas”, bir kaynak “soğuğa dayanıklı” der |
|---|---|
| Işık | Yarı gölge; gölgeye dayanıklı, ağaç altında yetişir (Atatürk Orman Çiftliği) |
| Toprak | Besince zengin, nemli, serin, gevşek, humuslu, kireçli |
| Boy | Genellikle 1 m; 3 m’ye kadar (Ankara Büyükşehir); nadiren 7-8 m ağaççık |
| Büyüme | Çok yavaş (Atatürk Orman Çiftliği; Ankara Büyükşehir) |
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Egzotik Türler (leylandi Gold Rider, dik kalem ardıç, şimşir kartları) · https://s.ankara.bel.tr/files/7515/6596/5202/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Egzotik_Trler.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Ege Orman Vakfı · Orman Fidanı–Süs Bitkisi Yetiştiriciliği El Kitabı (İzmir Kalkınma Ajansı destekli Menderes Havzası orman köyleri projesi) · https://www.egeorman.org.tr/images/pdfDosyalar/Fidan-Yetistiriciligi-El-Kitabi.pdf
Fidan nasıl alınır
Çoğaltma: Atatürk Orman Çiftliği şimşirin üretiminin daha çok çelik ve bölmeyle yapıldığını, tohumla üretimin mümkün olduğunu ama tohumdan çıkan bitkiler çok geç büyüdüğü için pek tavsiye edilmediğini yazar. Ankara Üniversitesi ders notu ekim-kasım aylarında hazırlanan 7,5-15 santimetre uzunluğundaki yarı odunsu çeliklerin açıkta ya da soğuk yastıklarda kolayca köklendiğini söyler. Ege Orman Vakfı el kitabı çelikle ve ayırma (bölme) yoluyla üretimi anar. Yani şimşirde “tohumdan yetişmiş” bir fidan, kaynaklara göre alışılmış ve önerilen yol değildir; satıcıya sorun.
Satış biçimi: Alata Enstitüsü dış mekân süs bitkilerinin çoğunun plastik saksı ve torbalarda yetiştirildiğini, uzun süre kalacak bitkilerin toprağa alındığını yazar. Şimşir çok yavaş büyüdüğü için fidan seçerken ölçüsüne (boy ya da yayılma, cm) ve kabına (litre) bakın; yaşı, boyundan kolay anlaşılmaz. Orman Genel Müdürlüğü fidan listesindeki şimşir satırlarının fiyatları bu rehbere alınmamıştır.
Sağlık kontrolü: En önemli kontrol, güve ve yanıklık belirtileridir. Bartın Orman Fakültesi Dergisi’ndeki makaleye göre şimşir güvesinin tırtılları yaprakları yer, fotosentezi azaltır, sürgün kabuğunu kemirir ve kambiyum tabakasına zarar vererek sürgün, dal ve ince dalların kurumasına yol açar. Süs bitkileri yönetmeliği madde 5, satılan bitkilerin gözle yapılan kontrollerde zararlı organizma ve belirtilerini taşımamasını ister. Yaprakları yenmiş, uçları kurumuş, kabuğu soyulmuş şimşir partisini satın almayın. Atatürk Orman Çiftliği’nin şimşirde saydığı sorunlar da şunlardır: uç kurutan, akarlar, sürgünlerde yaprak bitleri, salyangoz.
Kök kontrolü: Ankara Büyükşehir Belediyesi bitki dikim teknikleri notu köklerin bir tarafa toplanmamasını, kıvrılıp bükülmemesini ve toprak üstü ile altı organlarının dengeli olmasını ister. Küçük saksıda uzun süre kalmış fidanın köklerinin kap şeklini almış olup olmadığını kontrol edin. Etiket, üretici belgesi ve bitki pasaportu için “Belge” bölümüne bakın.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68 · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Ege Orman Vakfı · Orman Fidanı–Süs Bitkisi Yetiştiriciliği El Kitabı (İzmir Kalkınma Ajansı destekli Menderes Havzası orman köyleri projesi) · https://www.egeorman.org.tr/images/pdfDosyalar/Fidan-Yetistiriciligi-El-Kitabi.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Orman Genel Müdürlüğü · Adana Orman Bölge Müdürlüğü · Tohum ve Fidan Fiyatları listesi, 2023 (fidan türleri bölümü; rakam alınmadı) · https://www.ogm.gov.tr/adanaobm/duyurular-sitesi/Documents/2023-yili-tohum-ve-fidan-fiyatlari/2023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Tohum%20ve%20Fidan%20Fiyatlar%C4%B1.pdf · Bartın Orman Fakültesi Dergisi · Cydalima perspectalis (Walker)’in Türkiye’de Coğrafi Yayılışı, Yaşam Döngüsü ve Zararı, cilt 21, sayı 3, 2019 · https://dergipark.org.tr/en/pub/barofd/article/578294 · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bahçıvanlık kursu ders notu: Bitki dikim teknikleri (2015) · https://s.ankara.bel.tr/files/1614/3826/3620/bitki_dikim_teknikleri.pdf
Dikim zamanı, çukur ve aralık
Zaman: Alata Enstitüsü dış mekân süs bitkilerinde dikim zamanının yaprak dökümünden bir hafta sonra başlayıp nisan ortasına kadar sürdüğünü, kışın toprak elverişli olduğu sürece dikim yapılabileceğini yazar. Millî Eğitim Bakanlığı Peyzaj modülü ilkbahar ve sonbaharı uygun sayar, kışı sert geçen bölgelerde ilkbaharı önerir. Şimşir donlara hassas olarak anıldığı için soğuk bölgelerde ilkbahar dikimi daha makul görünür; bu çıkarım kaynakların birleşiminden gelir. Ankara Büyükşehir notu, kaplı ya da topraklı fidanlarda sulama imkânı varsa dikimin tüm yıla dağılabileceğini, ancak zorunluluk yoksa yaz dikiminin tercih edilmemesini yazar. Dikimden hemen sonra can suyu verilir.
Yer: Atatürk Orman Çiftliği’ne göre şimşir yarı gölgeyi sever, iklimi ılımlı ve nemli yerleri tercih eder; Ankara Büyükşehir kartı korunaklı alanları anar. Yani şimşir için en uygun yer, rüzgâr almayan, yarı gölgeli, nemli ve humuslu bir bahçe köşesidir. Çukur genişliği için Millî Eğitim Bakanlığı modülü kök sistemi çapının 2 katını, derinlik için kök uzunluğunun 1,5 katını verir.
Aralık: Metreye kaç şimşir dikileceği konusunda şimşire özel resmî rakam bulunamadı. Genel kurallar şunlardır: Millî Eğitim Bakanlığı Peyzaj modülü, çit ya da rüzgâr perdesi olarak kullanılacak çalıların normal dikim mesafesinin yarısı kadar aralıkla dikilmesini yazar (örnek: taç genişliği 1,5 m için 0,75 m). Hacettepe Üniversitesi Peyzaj Planlama Müdürlüğü, çit amaçlı çalı dikimlerinde sıra üzeri ve sıra arası mesafenin en az 25 cm olmasını ister. Aritmetik olarak 25 cm aralık, metreye en çok 4 bitki demektir; ancak bu, kaynağın “en az” dediği alt sınırdır ve şimşire özel bir öneri değildir. Alçak çit için aralığı fidanın boyuna ve kapanma süresine göre fidancıyla belirleyin; şimşir çok yavaş büyüdüğü için kapanma uzun sürer.
Tek ya da çift sıra ve yapıya mesafe: şimşire özel bir bilgi okunan kaynaklarda yoktur. Millî Eğitim Bakanlığı Dış Mekân Bitkileri modülü, çalıların bordür olarak bina köşelerinde ve bahçe kapısından eve uzanan yolun iki yanında kullanıldığını, şekilli çit için düzgün budama yapmak gerektiğini yazar.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · MEGEP · Tarım: Peyzaj modülü (Ankara, 2015; bölüm 3.3 dikim, 3.4 bakım) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/Peyzaj.pdf · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bahçıvanlık kursu ders notu: Bitki dikim teknikleri (2015) · https://s.ankara.bel.tr/files/1614/3826/3620/bitki_dikim_teknikleri.pdf · Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Egzotik Türler (leylandi Gold Rider, dik kalem ardıç, şimşir kartları) · https://s.ankara.bel.tr/files/7515/6596/5202/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Egzotik_Trler.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz, bölüm 2.1.2 Çalı Dikimi · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · Millî Eğitim Bakanlığı · MEGEP · Bahçecilik: Dış Mekân Bitkileri modülü (Ankara, 2007; bölüm 1 peyzajda kullanım, bölüm 2 Ligustrum) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/D%C4%B1%C5%9F%20Mek%C3%A2n%20Bitkileri.pdf
Sulama, gübre, budama, hastalık
Sulama ve gübre: Atatürk Orman Çiftliği sulamanın bitki ihtiyacı göz önünde bulundurularak yapılması gerektiğini yazar; şimşirin çok yavaş büyüyen bir bitki olduğunu, ne kadar su ve gübre verilirse verilsin büyümesinin yavaş kalacağını söyler. Yani gübreyle hızlandırma beklentisi kaynağa uymaz. Alata Enstitüsü aşırı gübrenin köklerin yanmasına yol açacağını yazar; bu rehber doz vermez.
Budama: Atatürk Orman Çiftliği budamanın geç ilkbaharda yapılmasını ister; Ankara Büyükşehir kartı budamaya yatkın olduğunu belirtir; Ege Orman Vakfı el kitabı budamaya ve makasa iyi geldiğini, makasla istenilen şekil verilebildiğini yazar. Millî Eğitim Bakanlığı Peyzaj modülü ise yaz ve kış yeşil çit bitkileri için genel olarak yılda bir kez, ağustos ayında budamayı söyler. İki öneri farklıdır; şimşire özel olan Atatürk Orman Çiftliği’nin geç ilkbahar tavsiyesidir.
Hastalık ve zararlılar: Atatürk Orman Çiftliği şimşirde uç kurutan, akarlar, sürgünlerde yaprak bitleri ve salyangoz zararlılarıyla mücadele edildiğini yazar. Şimşir güvesi ve şimşir yanıklığı bunların dışında, daha ciddi ve yeni sorunlardır (bkz. Dikkat edilecekler). Mücadele yöntemi bu rehberde yoktur; belirti görürseniz il tarım ve orman müdürlüğüne başvurun.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Egzotik Türler (leylandi Gold Rider, dik kalem ardıç, şimşir kartları) · https://s.ankara.bel.tr/files/7515/6596/5202/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Egzotik_Trler.pdf · Ege Orman Vakfı · Orman Fidanı–Süs Bitkisi Yetiştiriciliği El Kitabı (İzmir Kalkınma Ajansı destekli Menderes Havzası orman köyleri projesi) · https://www.egeorman.org.tr/images/pdfDosyalar/Fidan-Yetistiriciligi-El-Kitabi.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · MEGEP · Tarım: Peyzaj modülü (Ankara, 2015; bölüm 3.3 dikim, 3.4 bakım) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/Peyzaj.pdf
Dikkat edilecekler: şimşir güvesi ve şimşir yanıklığı
Şimşir güvesi (Cydalima perspectalis) bu rehberde en önemli risktir. Bartın Orman Fakültesi Dergisi’nde 2019’da yayımlanan makaleye göre güve Türkiye için yabancı bir türdür; 2011’de İstanbul Sarıyer’deki park ve bahçelerde ilk kez saptanmış, 2015’te Düzce ve Artvin’de, 2016’da Bartın’da görülmüş, Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki şimşir alanlarında ciddi kurumaya yol açmış, 2017-2018’de Ankara, Niğde ve Kırşehir’de peyzaj alanlarında ve parklarda zarar oluşturmuştur. Makale güvenin yılda üç nesil verdiğini ilk kez saptar. Tırtıllar yaprakla beslenir, sürgün kabuğunu kemirir, kambiyum tabakasına zarar verir ve sürgün, dal ve ince dalları kurutur.
Şimşir yanıklığı da ayrı bir sorundur. Tarım ve Orman Bakanlığı 12. Bölge Müdürlüğü’nün 2022 tarihli haberi, son on yılda iki yabancı istilacı zararlının, şimşir yanıklığı ve şimşir güvesinin, şimşir ormanlarında büyük zarara yol açtığını yazar; yanıklığın mantar etkenleri Calonectria pseudonaviculata ya da Calonectria henricotiae olarak anılır. Haber, doğal alanların büyük bölümünde ciddi zarar oluştuğunu, birçok yerde ağaçların tamamen kuruduğunu ve park ve bahçelerde dikilen şimşirlerde de kurumaların sürdüğünü bildirir. Aynı haber, Bir üniversite ile Bölge Müdürlüğü işbirliğiyle yürütülen bir biyolojik kontrol çalışmasından söz eder ve patojenlerin sıcaklarla yeniden ortaya çıkabileceği için uygulamanın yılda en az üç kez tekrarlanmasının gerektiğini yazar.
Alıcı için anlamı: şimşir satın almak, bu iki sorunu da satın alabilmektir. Okunan kaynaklarda şimşirin satışına ya da dikimine yönelik bir yasak ya da özel kural bulunmadı, ama sorun Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu’da peyzaj alanlarında belgelenmiştir. Fidanı yaprak ve sürgün sağlığına göre dikkatle seçin, sağlıklı olduğunu üreticinin beyanına bırakmayın, dikimden sonra ilk yıllarda yaprak yenmesi ve sürgün kurumasını izleyin. Bahçeniz için başka bitki mi, şimşir mi sorusunu peyzaj mimarına ve il müdürlüğüne sorun.
Soğuk: üç kaynak şimşirin donlara hassas olduğunu yazar; Ege Orman Vakfı bunun tersini söyler. Bu çelişkiyi bilen alıcı, soğuk kışlı yerde dikimden önce yerel müdürlüğe danışır.
Zehirlilik, alerji, yangın, kök zararı ve istilacılık konularında okunan kaynaklarda şimşir için bilgi bulunmadı; “zararsızdır” ya da “risklidir” denmesi kaynağa dayanmaz.
Kaynak: Bartın Orman Fakültesi Dergisi · Cydalima perspectalis (Walker)’in Türkiye’de Coğrafi Yayılışı, Yaşam Döngüsü ve Zararı, cilt 21, sayı 3, 2019 · https://dergipark.org.tr/en/pub/barofd/article/578294 · Tarım ve Orman Bakanlığı · 12. Bölge Müdürlüğü · Şimşir Ormanına Hayat (haber, 26 Mayıs 2022) · https://bolge12.tarimorman.gov.tr/Haber/603/Simsir-Ormanina-Hayat · Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68 · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Ege Orman Vakfı · Orman Fidanı–Süs Bitkisi Yetiştiriciliği El Kitabı (İzmir Kalkınma Ajansı destekli Menderes Havzası orman köyleri projesi) · https://www.egeorman.org.tr/images/pdfDosyalar/Fidan-Yetistiriciligi-El-Kitabi.pdf
Pazar: resmî rakamlar ne söylüyor
Şimşir Fidanı için özetle: Türkiye’de süs bitkisi üretiminin büyüklüğü için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Bitkisel Üretim İstatistikleri 2025 bülteni okundu.
Şimşir Fidanı için özetle: İhracat tarafında Akdeniz İhracatçı Birlikleri’nin yayımladığı Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği 2024 raporunun Türkiye genel ihracat tablosu, süs bitkileri ve mamulleri satırı için 2023 yılında 135.076, 2024 yılında 141.065 (bin ABD doları) değerini ve yüzde 4,4 artışı gösterir.
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi ders notu, Türkiye’de dış mekân süs bitkileri üretiminin Sakarya, İzmir, Yalova, Bursa ve Manisa illerinde yapıldığını yazar. Alıcı için anlamı şudur: Şimşir fidanı veren kişinin ilini, üretici belgesini ve parti bilgisini ilanda görmek, fidanın nereden geldiğini anlamanın en kısa yoludur.
Şimşir için türe özel resmî üretim ya da ihracat verisi yoktur; yukarıdaki rakamlar bütün süs bitkilerini anlatır. Bu rehber, tür için pazar büyüklüğü, adet ya da fiyat tahmini vermez.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Tarım Reformu Genel Müdürlüğü · Bitkisel Üretim İstatistikleri, 2025 (İstatistik Bülteni, Sayı 045, 30 Aralık 2025) · https://istatistik.tarimorman.gov.tr/Sayfa/Detay/2197 · Akdeniz İhracatçı Birlikleri · Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği 2024 Yılı İhracat Raporu (Türkiye genel ihracat tablosu, bin ABD doları) · https://akib.org.tr/files/documents/2025/Bilgi%20Merkezi/ASH%C4%B0B%202024%20YILI%20%C4%B0HRACAT%20RAPORU.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf
Belge: üretici belgesi, etiket, bitki pasaportu
Şimşir Fidanı için özetle: Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 30 Nisan 2015, sayı 29342) madde 5’e göre süs bitkilerinin üretimi “süs bitkisi üreticisi” tarafından yapılır.
Madde 7’ye göre süs bitkileri partiler halinde ve etiketli pazarlanır. Etiket turuncu renktedir ve ülke kodu, etiketi düzenleyen kuruluşun adı, üretim yılı, tür adı, varsa çeşit ya da bitki grubu adı, üretici firmanın adı ve adresi, miktar ve parti numarasını taşır. Şimşir alırken etiketi görmek ve partinin tek bir kaynaktan geldiğini sormak bu yüzden yerindedir.
Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 12 Ocak 2011, sayı 27813) madde 7’ye göre Ek-1’de listelenmiş bitkilere bitki pasaportu eşlik etmek zorundadır; süs bitkileri yönetmeliği madde 7, Ek-1 listesindeki süs bitkileri için düzenlenen pasaportun etiket yerine geçtiğini yazar. Şimşir türünün Ek-1 listesinde olup olmadığı, okunan Resmî Gazete metninde listeye ulaşılamadığı için bu rehberde doğrulanmamıştır; il tarım ve orman müdürlüğüne sorun.
Şimşir Fidanı için özetle: Üretici belgesini Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (Resmî Gazete 15 Mayıs 2009, sayı 27229) madde 15 düzenler: Süs bitkisi üretici belgesi üretim tesislerinin bulunduğu il müdürlüğünce verilir ve bütün illerde geçerlidir.
Şimşir Fidanı için özetle: Süs bitkileri yönetmeliği madde 2, nihai tüketiciye satış yapanları, devlet fidanlıklarında üretilen süs bitkilerini ve Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı fidanlıklarda satışa sunulan süs bitkilerini yönetmeliğin kapsamı dışında sayar.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm
Sık sorulan sorular
Şimşir fidanı nereden alınır?
Süs bitkisi üretici belgesi olan, bitki pasaportu sistemine kayıtlı üreticiden ve etiketli partiyle alın. Süs bitkileri yönetmeliği madde 5 satılan bitkilerin zararlı organizma ve belirtilerini taşımamasını ister; şimşirde yaprak yenmesi ve sürgün kurumasını gözle kontrol edin.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm
Şimşir ne kadar hızlı büyür?
Atatürk Orman Çiftliği şimşirin çok yavaş büyüyen bir bitki olduğunu, ne kadar su ve gübre verilirse verilsin büyümesinin yavaş kalacağını yazar. Ankara Büyükşehir kartı da yavaş büyüdüğünü belirtir.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68
Şimşir çit için metreye kaç tane dikilir?
Şimşire özel resmî rakam bulunamadı. Hacettepe Üniversitesi çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası mesafenin en az 25 cm olmasını ister; bu alt sınırdır. Millî Eğitim Bakanlığı çit için normal mesafenin yarısını önerir (çalı örneğinde 0,75 m). Aralığı fidancıyla belirleyin.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz, bölüm 2.1.2 Çalı Dikimi · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20
Şimşir ne zaman dikilir?
Şimşir Fidanı için özetle: Alata Enstitüsü’ne göre dış mekân bitkilerinde dikim yaprak dökümünden bir hafta sonra başlayıp nisan ortasına kadar sürer; kışın toprak elverişli olduğu sürece de yapılabilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf
Şimşir soğuğa dayanır mı?
Kaynaklar farklı söyler. Atatürk Orman Çiftliği, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Ankara Üniversitesi şimşirin donlara karşı hassas olduğunu yazar; Ege Orman Vakfı el kitabı soğuğa dayanıklı olduğunu yazar. °C cinsinden eşik hiçbirinde yoktur.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68
Şimşir neden kurur?
Okunan kaynaklara göre iki yabancı zararlı vardır: şimşir güvesi ve şimşir yanıklığı. Bartın makalesi güvenin yaprakları yediğini, sürgün kabuğunu ve kambiyumu zararlandırıp sürgün ve dalları kuruttuğunu yazar; Bölge Müdürlüğü haberi park ve bahçe şimşirlerinde de kurumanın sürdüğünü belirtir.
Kaynak: Bartın Orman Fakültesi Dergisi · Cydalima perspectalis (Walker)’in Türkiye’de Coğrafi Yayılışı, Yaşam Döngüsü ve Zararı, cilt 21, sayı 3, 2019 · https://dergipark.org.tr/en/pub/barofd/article/578294
Şimşir kaç metre boy yapar?
Atatürk Orman Çiftliği genellikle 1 metre boylu çalı, nadiren 7-8 metre ağaççık yazar. Ankara Büyükşehir kartı 3 metreye kadar, Ankara Üniversitesi ders notu 1 metreye kadar yazar.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68
Şimşir güvesi nedir?
Cydalima perspectalis, Türkiye için yabancı bir güvedir. Bartın makalesine göre 2011’de İstanbul’da saptanmış, yılda üç nesil verir; tırtılları şimşirin yaprağını yer, sürgün kabuğunu kemirir ve sürgün ile dalların kurumasına yol açar.
Kaynak: Bartın Orman Fakültesi Dergisi · Cydalima perspectalis (Walker)’in Türkiye’de Coğrafi Yayılışı, Yaşam Döngüsü ve Zararı, cilt 21, sayı 3, 2019 · https://dergipark.org.tr/en/pub/barofd/article/578294
Şimşir güneşte mi gölgede mi yetişir?
Atatürk Orman Çiftliği şimşiri yarı gölge bitkisi olarak tanımlar ve gölgeye dayanıklı olduğunu, ağaç altlarında yetiştirilebildiğini yazar.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68
Şimşir ne zaman budanır?
Atatürk Orman Çiftliği budamanın geç ilkbaharda yapılmasını ister. Millî Eğitim Bakanlığı Peyzaj modülü yaz-kış yeşil çit bitkileri için genel olarak yılda bir, ağustosta budamayı yazar.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68
Şimşir nasıl çoğaltılır?
Atatürk Orman Çiftliği daha çok çelik ve bölmeyle üretildiğini, tohumla üretimin pek tavsiye edilmediğini yazar. Ankara Üniversitesi ders notu ekim-kasım aylarında 7,5-15 cm uzunluğunda yarı odunsu çeliklerin kolayca köklendiğini söyler.
Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Sanal Katalog: Şimşir (Buxus sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/simsir/68
Şimşir saksıda yetişir mi?
Şimşiri uzun yıllar saksıda tutmak için okunan resmî kaynaklarda bilgi yoktur. Alata Enstitüsü dış mekân bitkilerinin çoğunun plastik saksı ve torbada yetiştirildiğini, uzun süre kalacak bitkilerin toprağa alındığını yazar.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf
Şimşir fidanı satmak için belge gerekir mi?
Şimşir Fidanı için özetle: Süs Bitkisi Üretici Belgesi, bitki pasaportu kaydı ve alt birlik üyeliği istenir; nihai tüketiciye satış yapanlar yönetmelik kapsamı dışında sayılır.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm