Feijoa Fidanı
Feijoa (kaymak ağacı) Güney Amerika kökenli, yaprağı zeytine benzeyen, her dem yeşil bir çalı ya da küçük ağaçtır. Türkiye'ye 1980'lerin sonunda Yalova'daki enstitü aracılığıyla getirilmiş, bugün deneme ve koleksiyon bahçelerinde yetişir; kapama ticari bahçe ve resmî üretim rakamı yoktur. Bu rehber nereye uyduğunu, fidanın nasıl alındığını ve kaynaklarda bulunmayanı açıkça ayırarak anlatır.
Feijoa (kaymak ağacı) nedir, Türkiye'de nerede yetişir?
Feijoa (Feijoa sellowiana ya da Acca sellowiana) Myrtaceae familyasından, ülkemizde "kaymak ağacı" olarak bilinen bir türdür. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi'ndeki derleme, bitkinin Güney Amerika kökenli olduğunu ve Brezilya, Arjantin, Paraguay, Uruguay ile Yeni Zelanda'da doğal ya da kültürde yetiştiğini yazar. FAO EcoCrop sayfası feijoanın güney Brezilya, kuzeydoğu Arjantin, Uruguay ve doğu Paraguay'a özgü olduğunu ve 3-5 m boylanan dallı, her dem yeşil bir çalı ya da küçük ağaç olduğunu belirtir.
Türkiye'ye geliş: derleme feijoanın 1989'da Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından ülkemizde yetiştirilmeye başlandığını, buradaki fidanlarla Sakarya, Antalya, Mersin ve İzmir'de adaptasyon bahçeleri kurulduğunu yazar; Çukurova Üniversitesi aracılığıyla Adana, Alata Bahçe Kültürleri aracılığıyla Mersin, Turunçgiller Araştırma Enstitüsü aracılığıyla Antalya çevresinde de çalışmalar başlamıştır. Bugün Bursa, Yalova ve Sakarya'da meraklı üreticiler tarafından koleksiyon ve hobi amaçlı yetiştirilir. Derleme "henüz kapama bahçeler olmasa da deneme amaçlı küçük bahçeler kurulduğunu" yazar. Yalova enstitüsü 2017 yıllık raporunda feijoa ve kivi yetiştiriciliğini Bağcılık Bölümü'nün konuları arasında sayar ve ülkemizdeki ilk feijoa bitkilerinin bu bölüm aracılığıyla getirildiğini yazar.
Çeşitler: derlemeye göre yetiştiriciliği yapılan başlıca standart çeşitler Apollo, Gemini, Mammoth, Triumph gibi olup çoğu Yeni Zelanda, Brezilya, ABD ve Avustralya kaynaklıdır. Sakarya'da tohumdan yetişen yaklaşık 300 bitki arasından 30 genotip ayrıca incelenmiştir (2020 bildirisi). Bu, Türkiye'ye uygun çeşit ve genotip seçiminin sürdüğünü gösterir.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) · 2017 Yıllık Rapor, Bağcılık Bölümü · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/BelgelerArsiv/Belgeler/Y%C4%B1ll%C4%B1klar/YILLIK_2017.pdf · Bahçe dergisi 49 (özel sayı 1), 2. Uluslararası Tarım Kongresi bildirisi (2020) · Sakarya yöresinde tohumdan yetişmiş bitkilerden seçilen 30 feijoa genotipinin meyve ve yaprak özellikleri · https://dergipark.org.tr/en/pub/bahce/article/1794253
Nereye uyar? Don, rakım, yağış, rüzgâr ve toprak
Derleme, feijoanın ekolojik ve iklim istekleri bakımından zeytine çok yakın olduğunu ve zeytinin yetişebildiği bölgelerde rahatlıkla yetiştirilebileceğini yazar. Doğal yayılış alanı dikkate alındığında Marmara, Karadeniz, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin belirli kesimlerinin uygun olduğu söylenmiştir; derleme belirli il ya da ilçe adı vermez. Adaptasyon bahçeleri Sakarya, Antalya, Mersin ve İzmir'dedir.
Don: FAO EcoCrop dinlenme halindeki feijoanın -10 °C'den sağ çıkabildiğini, ancak sonbaharda -1 °C'de zarar gördüğünü ve -5 °C'de öldüğünü yazar. Yani soğuğa dayanımı mevsime göre değişir: sonbaharda sürgün ve yaprak aktifken don çok daha tehlikelidir. Türkiye için kışın en düşük sıcaklık değerini veren bir Bakanlık broşürü okuyamadık; bu eşik tek bir kaynağa (FAO EcoCrop) dayanır.
Rakım: EcoCrop Brezilya'da feijoanın 500 m üzerindeki yerlerde bulunduğunu söyler; Türkiye için rakım sınırı kaynakta yoktur.
Yağış ve rüzgâr: derleme feijoanın kurak şartlara dayanıklı ve adaptasyon kabiliyeti yüksek olduğunu, taze sürgünlerinin gevrek olup kar yüküne, rüzgâra ve meyve yüküne karşı oldukça hassas olduğunu yazar. Sakarya'da meyve irileşme döneminde (hasada son 3-4 hafta) yağışın sürekli olduğu yıllarda meyvelerin gerçek iriliğine ulaşamadığı bildirilmiştir; yani aşırı yağışlı yerler uygun olmayabilir.
Soğuklama ve toprak pH'sı: okuduğumuz Bakanlık ve akademik kaynaklarda feijoa için soğuklama ihtiyacı ve toprak pH aralığı verilmemiştir; yazmıyoruz.
Açıkta mı örtü altında mı? Kaynaklarda feijoa açıkta deneme bahçesi olarak anlatılır; örtü altı önerisi yoktur.
| İklim isteği (Türkiye derlemesi) | Zeytinin yetiştiği yerlere yakın; Marmara, Karadeniz, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu'nun belirli kesimleri |
|---|---|
| Dinlenmede don dayanımı | -10 °C'ye kadar (FAO EcoCrop) |
| Sonbaharda don | -1 °C zarar, -5 °C ölüm (FAO EcoCrop) |
| Boy | 0,6-6 m (doğal alanda; derleme); 3-5 m (EcoCrop) |
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068
Feijoa fidanı nasıl alınır? Çoğaltma, etiket, mevsim
Çoğaltma şekli: derleme, doğal yetişme alanlarında feijoanın tohumdan yetişen çöğür ağaçları halinde bulunduğunu, seleksiyon ve ıslah çalışmalarıyla çeşitler elde edildiğini ve bahçe kurmak isteyenlere vejetatif olarak yetiştirilmiş standart fidan temin edilmesi gerektiğini yazar; fidancılıkların bu konuda aktif görev alması gerektiği vurgulanır. Yani Türkiye'de feijoa fidanı pazarı henüz oturmamıştır.
Doku kültürü: TAGEM 2014 özet kitapçığındaki Yalova mikro çoğaltım projesinde (2009-2013) feijoa için üç tip ile yapılan denemelerden sonuç alınamamış ve bu türde bitki elde edilememiştir. Sakarya'da tohumdan yetişen yaklaşık 300 bitki arasından seçilen 30 genotipin meyve özellikleri bakımından anlamlı farklar gösterdiği bildirilmiştir (2020 bildirisi).
Üretici kaynağı: Yalova enstitüsünün 2017 yıllık raporu, üreticiler için her yıl asma, kivi ve kaymak ağacı fidanı ile aşı gözü üretildiğini yazar; adet ve satış koşulları için doğrudan enstitüye ve il müdürlüğüne danışın. Çelik, daldırma ya da aşıyla çoğaltmanın başarı oranına dair okuduğumuz kaynaklarda rakam yoktur; yazmıyoruz.
Hangi mevsimde alınır? Kaynaklarda feijoa fidanı alım mevsimi verilmemiştir. Fidan satın alırken çeşit adını, çoğaltma şeklini (tohumdan mı vejetatif mi), üretici belgesini, etiketi ve bitki pasaportunu isteyin.
- Çeşit adı yazılı (Apollo, Gemini, Mammoth, Triumph gibi) ya da tohumdan olduğu açıkça belirtilmiş.
- Çoğaltma şekli (vejetatif mi, tohumdan mı) beyan edilmiş.
- Üretici belgesi, parti etiketi ve bitki pasaportu var.
- Fidan boyu, saksı ya da tüp ölçüsü ve yaşı yazılı; kökler kurumamış.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · Tarım ve Orman Bakanlığı · TAGEM · Ilıman İklim ve Sert Kabuklu Meyveler Program Değerlendirme Toplantısı Özet Kitapçığı (Antalya, 17-21 Şubat 2014; Yalova mikro çoğaltım projesi 2009-2013) · https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/pdgt/bbad/BAH%C3%87E%20B%C4%B0TK%C4%B0LER%C4%B0%20DA%C4%B0RES%C4%B0%20PDT%20%C3%96ZET%20K%C4%B0TAP%C3%87IKLARI%20PDF.pdf · Bahçe dergisi 49 (özel sayı 1), 2. Uluslararası Tarım Kongresi bildirisi (2020) · Sakarya yöresinde tohumdan yetişmiş bitkilerden seçilen 30 feijoa genotipinin meyve ve yaprak özellikleri · https://dergipark.org.tr/en/pub/bahce/article/1794253 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) · 2017 Yıllık Rapor, Bağcılık Bölümü · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/BelgelerArsiv/Belgeler/Y%C4%B1ll%C4%B1klar/YILLIK_2017.pdf · T.C. Resmî Gazete · 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı sayı · Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-4.htm
Anaç ve aşı: nelere aşı yapılabilir?
Okuduğumuz Bakanlık, üniversite ve FAO kaynaklarında feijoa için anaç adı, aşı yöntemi ya da aşı zamanı verilmemiştir. Aynı şekilde feijoanın başka türlere (örneğin guava ile) aşılanıp aşılanamayacağına dair kaynaklı bir bilgi bulmadık; derleme feijoanın bitki ve meyve özellikleri bakımından guavaya (Psidium guajava) yakın benzerliği olduğunu yazar, ama bu bir aşı uyuşması bilgisi değildir.
Bu nedenle bu bölümde tahmin yazmıyoruz. Fidanın aşılı olduğu söyleniyorsa satıcıdan anacın adını ve aşı yöntemini yazılı isteyin; Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'ne danışın.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · Tarım ve Orman Bakanlığı · TAGEM · Ilıman İklim ve Sert Kabuklu Meyveler Program Değerlendirme Toplantısı Özet Kitapçığı (Antalya, 17-21 Şubat 2014; Yalova mikro çoğaltım projesi 2009-2013) · https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/pdgt/bbad/BAH%C3%87E%20B%C4%B0TK%C4%B0LER%C4%B0%20DA%C4%B0RES%C4%B0%20PDT%20%C3%96ZET%20K%C4%B0TAP%C3%87IKLARI%20PDF.pdf
Dikim: zaman, aralık, tozlanma ve rüzgâr
Okuduğumuz kaynaklarda feijoa için dikim ayı ve dönüme bitki sayısı ya da dikim aralığı verilmemiştir. Rakam yazmıyoruz; aralığı çeşide, budama şekline ve il müdürlüğü görüşüne göre belirleyin.
Tozlanma: derleme feijoanın çiçeklerinin erselik (dişi ve erkek organı bir arada) ve kendine verimli olduğunu, ancak tozlayıcı çeşit kullanarak meyve tutumunun artırılabildiğini yazar. Hangi çeşitlerin birbirine tozlayıcı olduğu okuduğumuz kaynaklarda yazılı değildir; kivide olduğu gibi ayrı erkek bitki aranmaz.
Çiçeklenme: derlemeye göre ağaçlar üç yaşından itibaren çiçek açmaya başlar; Marmara'da çiçeklenme mayıs sonunda başlar ve temmuz ortasına kadar sürebilir; çeşide göre çiçeklenme süresi 30-65 gün arasındadır.
Rüzgâr: sürgünler gevrek olduğu için kar, rüzgâr ve meyve yüküne karşı hassastır (derleme). Rüzgârlı yerde bahçe kenarına rüzgâr perdesi düşünülür; ölçüsü kaynakta yoktur.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Bakım: sulama, gübre ilkesi, budama, don koruması, hastalık
Derleme, sürekli budama ve kontrollü yetiştiricilikle feijoadan tek gövdeli ağaççık ya da ağaç formu elde edilebildiğini, kendi haline bırakılınca çalımsı ve çok gövdeli geliştiğini yazar. Kök yapısı kuvvetli ve kurağa dayanıklı olarak anılır. Budama zamanı ve sulama programı kaynakta verilmemiştir.
Meyve irileşme dönemi: derleme meyvelerin hasat zamanına yakın bir döneme kadar çok yavaş geliştiğini, hasada 3-4 hafta kalınca madde birikiminin hızlandığını ve meyvelerin irileştiğini; bu son bir ayın meyve kalitesi ve iriliği için çok etkili olduğunu yazar. Bu dönemde sürekli yağış meyve iriliğini azaltmıştır (Sakarya).
Gübreleme: genel ilke her meyvede aynıdır; toprak ve yaprak analizi yaptırın, ürün ve miktarı analiz sonucuna ve müdürlük teknik elemanına bırakın. Bu rehberde doz verilmez.
Don koruması: FAO EcoCrop sonbaharda -1 °C'de zarar ve -5 °C'de ölüm eşiği verir; genç fidanı ilk yıllarda kış soğuğundan korumak için okuduğumuz kaynaklarda bir yöntem anlatılmamıştır.
Hastalık ve zararlı adı: okuduğumuz kaynaklarda feijoa için hastalık ya da zararlı adı geçmediği için yazmıyoruz.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068
Hasat: kaç yılda meyve verir, olgunluk, dönem, depolama
İlk meyve: FAO EcoCrop dikimden ilk hasada kadar 4-5 yıl gerektiğini yazar; Türkiye derlemesi ağaçların üç yaşından itibaren çiçek açtığını söyler. Çiçek açmakla ilk ticari hasat aynı şey değildir.
Olgunluk: derlemeye göre meyve döllenmeden hasada yakın zamana kadar mat grimsi yeşildir, hasada yakın parlak açık yeşil olur; olgunlaşan meyveler kendiliğinden ağaç dibine dökülür. Meyve eti yeme olgunluğuna kadar yüksek oranda tanen içerir; meyve klimakteriktir, yani hasat edilen ürünün yeme olgunluğuna gelmesi için bir süre beklemesi ya da etilenle olgunlaştırılması gerekir. Meyve iriliği doğal alanda 60-100 g, boyu 40-50 mm; Türkiye'de standart çeşitlerde bu değerler düşük bulunmuştur (derleme).
Dönem ve depolama: Türkiye için hasat ayı, SÇKM ölçütü ya da depolama sıcaklığı ve süresi veren bir kaynak okumadık; yazmıyoruz.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068
Pazar gücü ve ticari değer: üretim, ithalat, hal
Dünya: derleme feijoanın doğal alanları dışında ABD, Avustralya, Rusya, İsrail ve çeşitli Avrupa ülkelerinde ticari olarak yetiştirilmeye başlandığını yazar. Meyve taze yenir; reçel, marmelat, meyve suyu, kurutulmuş meyve ve dondurma gibi ürünlerde kullanılır (derleme; FAO EcoCrop taze, reçel, şurup ve likör kullanımını anar).
Türkiye: derleme feijoanın Türk meyve kültüründe henüz yeri olmadığını, yeni bir meyvenin kültüre kazandırılmasının uzun zaman gerektirdiğini, pazar imkânlarının, özellikle dışsatım ve endüstriyel değerlendirme imkânlarının araştırılması gerektiğini yazar. Okuduğumuz resmî kaynaklarda (TÜİK, Ticaret Bakanlığı, hal bültenleri) feijoa için ayrı bir üretim, ithalat, ihracat ya da hal fiyat kalemi görmedik; TÜİK'in güncel tablolarını doğrudan sorgulayamadık. Yani Türkiye'de feijoa için dayanak bir pazar büyüklüğü ya da fiyat serisi yoktur.
Bağlam: TAGEM 2022 proje özeti ülkemizin tropik meyve üretiminin Akdeniz Bölgesi'ndeki bazı mikroklima alanlarıyla sınırlı olduğunu, ticari olarak en önemli türlerin muz ve avokado olduğunu ve tamamına yakınının ithalatla karşılandığını yazar; bu feijoa için değil, tropik meyvelerin geneli içindir. Feijoa için satış kanalı, alıcı ve tüketici tanınırlığı fidan almadan önce kendiniz doğrulayacağınız konulardır; fiyat tahmini yapmıyoruz.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068 · Tarım ve Orman Bakanlığı · TAGEM · Ilıman İklim Meyveleri Proje Değerlendirme Grubu Toplantısı Özet Kitapçığı (Ankara, 21-25 Şubat 2022; tropik meyve adaptasyon projesi özeti) · https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/pdgt/bbad/2022_ozet.pdf
Narenciyeden geçmeden önce: don, deneme aşaması, ilk yıllar
Don: feijoa sonbaharda -1 °C'de zarar görür, -5 °C'de ölür (FAO EcoCrop). Narenciye bahçesini sökmeden önce parselin sonbahar ve kış don kaydını kontrol edin. TEPGE Turunçgiller Ürün Raporu (2024) Türkiye'nin dünya turunçgil üretim alanlarının en kuzey sınırında olduğunu, 2023'te yaklaşık 7,9 milyon ton turunçgil üretildiğini, artan üretim nedeniyle pazarlamada sıkıntı yaşandığını ve 2022'deki don zararlarını anar.
Deneme aşaması: feijoa Türkiye'de kapama bahçe değildir; adaptasyon ve çeşit seçimi çalışmaları sürmektedir (derleme, TAGEM, Yalova). Derleme adaptasyon ve çeşit çalışmalarının kısa zamanda tamamlanmasının ülke meyveciliği için gerekli olduğunu söyler. Bu bir uyarıdır: bahçenin tamamını feijoaya çevirmek yerine küçük bir parselde denemek ve ilçe müdürlüğü ve Yalova enstitüsüyle görüşmek temkinli yoldur.
İlk yıllarda gelir yok: FAO EcoCrop'a göre dikimden ilk hasada 4-5 yıl vardır. Kaynaklarda verim ya da dönüm başına rakam yoktur; bu rehber kâr ya da verim vaadi vermez.
Pazar riski: derleme feijoanın Türk meyve kültüründe henüz yer edinmediğini, tüketici ve yetiştiricinin ikna edilmesi gerektiğini yazar. Alıcınızı baştan belirleyin.
Kaynak: FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068 · Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006 · Tarım ve Orman Bakanlığı · TRGM/TEPGE · Turunçgiller Ürün Raporu 2024 (TEPGE Yayın No 408, Kasım 2024) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporlar%C4%B1/2024%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporlar%C4%B1/Turun%C3%A7giller%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporu%202024-408%20TEPGE.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · TAGEM · Ilıman İklim Meyveleri Proje Değerlendirme Grubu Toplantısı Özet Kitapçığı (Ankara, 21-25 Şubat 2022; tropik meyve adaptasyon projesi özeti) · https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/pdgt/bbad/2022_ozet.pdf
Belge: yönetmelik, bitki pasaportu, yetkili fidancı
Meyve fidanlarının üretimi ve satışı 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği ile düzenlenir; dayanağı 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu'dur. Yönetmelik türleri tek tek saymaz; feijoanın tür adıyla geçip geçmediğini okuduğumuz metinde bulamadık. Fidan üretici belgesi Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği kapsamında il müdürlüğünce verilir; bitki pasaportu ayrıca geçerlidir.
Fidanın etiketi, partisi ve bitki pasaportu olmadan alım yapmayın. Yeni türlerde yetkili fidancı doğrulamasını il tarım müdürlüğünden yapın.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı sayı · Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-4.htm · T.C. Resmî Gazete · 8 Kasım 2006 tarihli ve 26340 sayılı sayı · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (kabul 31/10/2006) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5553.pdf · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm
Sık sorulan sorular
Feijoa fidanı nereden alınır?
Feijoa için Türkiye'de yaygın bir fidan satış ağı henüz yoktur. Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü 2017 yıllık raporunda her yıl üreticiler için kaymak ağacı (feijoa) fidanı üretildiğini yazar. Üretici belgesi, etiketi ve bitki pasaportu olan fidancıdan alın.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) · 2017 Yıllık Rapor, Bağcılık Bölümü · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/BelgelerArsiv/Belgeler/Y%C4%B1ll%C4%B1klar/YILLIK_2017.pdf
Feijoa Türkiye'de nerede yetişir?
Derlemeye göre Marmara, Karadeniz, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin belirli kesimleri uygun görülür; adaptasyon bahçeleri Sakarya, Antalya, Mersin ve İzmir'dedir; Bursa, Yalova ve Sakarya'da meraklı üreticiler koleksiyon amaçlı yetiştirir. Henüz kapama ticari bahçe yoktur.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoa kaç yılda meyve verir?
FAO EcoCrop dikimden ilk hasada 4-5 yıl gerektiğini yazar. Türkiye derlemesine göre ağaçlar üç yaşından itibaren çiçek açar.
Kaynak: FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068
Feijoa soğuğa dayanır mı, kaç derecede zarar görür?
FAO EcoCrop dinlenme halinde -10 °C'den sağ çıkabildiğini, ama sonbaharda -1 °C'de zarar gördüğünü ve -5 °C'de öldüğünü yazar. Bu eşik tek kaynağa dayanır; il müdürlüğüne danışın.
Kaynak: FAO · EcoCrop veri tabanı · Feijoa sellowiana (Acca sellowiana), bitki tanımı ve don eşiği · https://ecocrop.apps.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=1068
Feijoa hangi iklimi sever?
Türkiye derlemesi iklim isteğinin zeytine çok yakın olduğunu ve zeytinin yetişebildiği bölgelerde yetiştirilebileceğini yazar. Aşırı yağışlı yerlerde (Sakarya) meyve iriliğine ulaşamamıştır.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoa fidanı ne zaman dikilir, dönüme kaç fidan gerekir?
Okuduğumuz kaynaklarda feijoa için dikim ayı ve dönüme fidan sayısı verilmemiştir; rakam yazmıyoruz. Aralığı çeşit, budama şekli ve il müdürlüğü görüşüne göre belirleyin.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoa kendi kendine tozlanır mı?
Derlemeye göre çiçekleri erseliktir ve kendine verimlidir; ancak tozlayıcı çeşit kullanılarak meyve tutumu artırılabilir.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoaya hangi anaç kullanılır, nelere aşı yapılır?
Okuduğumuz Bakanlık, üniversite ve FAO kaynaklarında feijoa için anaç adı ya da aşı uyuşması bilgisi yoktur; yazmıyoruz. Satıcıdan fidanın nasıl çoğaltıldığını yazılı isteyin.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · TAGEM · Ilıman İklim ve Sert Kabuklu Meyveler Program Değerlendirme Toplantısı Özet Kitapçığı (Antalya, 17-21 Şubat 2014; Yalova mikro çoğaltım projesi 2009-2013) · https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/pdgt/bbad/BAH%C3%87E%20B%C4%B0TK%C4%B0LER%C4%B0%20DA%C4%B0RES%C4%B0%20PDT%20%C3%96ZET%20K%C4%B0TAP%C3%87IKLARI%20PDF.pdf
Feijoa çeşitleri nelerdir?
Derlemeye göre yetiştiriciliği yapılan başlıca standart çeşitler Apollo, Gemini, Mammoth, Triumph gibi olup çoğu Yeni Zelanda, Brezilya, ABD ve Avustralya kaynaklıdır. Sakarya'da tohumdan yetişen bitkilerden 30 genotip de incelenmiştir.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoa ne zaman hasat edilir, olgunluk nasıl anlaşılır?
Derlemeye göre olgun meyveler kendiliğinden ağaç dibine dökülür; meyve klimakteriktir ve hasattan sonra yeme olgunluğuna gelmesi için bir süre beklemesi gerekir. Türkiye için hasat ayı veren kaynak okumadık.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoanın pazar değeri nedir, Türkiye'de satılır mı?
Derleme feijoanın Türk meyve kültüründe henüz yeri olmadığını yazar. Okuduğumuz resmî kaynaklarda feijoa için ayrı bir üretim, ithalat ya da hal fiyat kalemi yoktur. Fiyat tahmini yapmıyoruz.
Kaynak: Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 9 (2): 16-19 (2016) · Dünyada Feijoa (Feijoa sellowiana Berg.) Yetiştiriciliği ve Ülkemiz Meyveciliği Açısından Feijoa Yetiştiriciliğinin Yeri ve Önemi (Sakarya ve Iğdır üniversiteleri yazarlarınca) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/418006
Feijoa ile kaymak ağacı aynı bitki mi?
Evet. Türkiye'de feijoaya (Feijoa sellowiana, Acca sellowiana) kaymak ağacı denir. Yalova enstitüsü her iki adı birlikte kullanır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) · 2017 Yıllık Rapor, Bağcılık Bölümü · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/BelgelerArsiv/Belgeler/Y%C4%B1ll%C4%B1klar/YILLIK_2017.pdf