Ana içeriğe atla

Çarkıfelek (Passion Fruit) Fidanı

Çarkıfelek (Passiflora edulis), tel sisteme sardırılan, herdem yeşil, sarılıcı bir meyve bitkisidir. Türkiye'de Antalya'nın Gazipaşa ve Manavgat çevresinde, çoğunlukla açıkta yetiştirilir. Fidan tohumla, çelikle ya da aşıyla üretilebilir; çoğu ticari türde kendine uyuşmazlık nedeniyle farklı bitkilerden tozlanma gerekir. Bu rehber nereye uyduğunu, fidanın nasıl alınacağını, aşı konusunu, pazar durumunu ve narenciyeden geçmeden önce dikkat edilecekleri kaynaklara göre anlatır.

Çarkıfelek nedir, Türkiye'de nerede yetişir?

Çarkıfelek, Passiflora cinsinin genel adıdır. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nin derlemesine göre bu cinste 500'den fazla tür olduğu tahmin edilir; çoğu tropikal Güney Amerika kökenlidir. Meyve için en çok yetiştirilen tür Passiflora edulis Sims'dir. Brezilya'da meyve bahçelerinin yüzde 90'ından fazlasını bu tür kaplar. Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) raporu da cinsin yaklaşık 400 türü olduğunu, P. edulis (mor) ve P. edulis f. flavicarpa (sarı) formlarının en yaygın yetiştirilenler olduğunu yazar; Avrupa'da ticarete konu passifloranın yüzde 95'ini mor renkli passiflora oluşturur.

Bitki herdem yeşil, odunsu ve sarılıcı yapıdadır; asma gibi bir tele ihtiyaç duyar. BATEM raporuna göre köklerin yüzde 60'ı toprağın 30 cm'lik üst katmanında gelişir.

Türkiye'de çarkıfelek yeni bir meyve türüdür. Tarım ve Orman Bakanlığı 2022 haberinde passiflora'nın "örtü altından ziyade açık arazide" yetiştirildiğini yazar. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi derlemesi (2020) Antalya Gazipaşa'da üretim yapan bazı işletmelerin bulunduğunu, Antakya'da P. edulis ve P. caerulea'nın hobi amaçlı yetiştirildiğini belirtir. BATEM ve Akdeniz Üniversitesi 2012-2016 yıllarında Antalya'nın Gazipaşa ve Alanya ilçelerinde açıkta adaptasyon denemesi yapmıştır. Adnan Menderes Üniversitesi'nin 2022 çalışması Antalya Manavgat ilçesinde örtü altında yetiştirilen 3 yaşındaki çarkıfelek bitkilerini incelemiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi'nin 2025 kataloğunda P. edulis türünden 'ALPER' adlı bir çeşit sayfası vardır.

Kaynak: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor · Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi · Antalya Sera Koşullarında Yetiştirilen Farklı Passiflora Tür ve Genotiplerinin Pomolojik ve Biyokimyasal İçeriklerinin Belirlenmesi, 19(2):235–241, 2022 · https://doi.org/10.25308/aduziraat.1131958 · Tarım ve Orman Bakanlığı · BUGEM · Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi · Meyve ve Asma Türleri Çeşit Kataloğu (2025; pasiflora sayfası) · https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yay%C4%B1nlar/%C3%87e%C5%9Fit%20Katologlar%C4%B1/2025/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0.pdf

Çarkıfelek nereye uyar? Sıcaklık, gün uzunluğu, toprak

Sıcaklık: BATEM raporu en uygun gelişme sıcaklığını 21-25 °C olarak yazar. Ortalama sıcaklık 21-28 °C arasında olduğunda meyve gelişme süresi 60,3 gün olmuştur. Sıcaklığın düşmesi besin alımını ve meyve oluşumunu olumsuz etkiler. Çiçeklenme, tozlanma ve meyve olgunlaşması için yüksek sıcaklık istenir.

Gün uzunluğu: çiçeklenme için gün uzunluğunun 11 saatin üzerinde olması gerekir. Kış aylarında gün kısa olduğu için bitkinin çiçek oluşturmadığı, gün uzunluğu 11 saati aşıp sıcaklık yüksekse bitkinin yıl boyu meyve oluşturabildiği yazılıdır.

Nem, yağış ve toprak: BATEM raporu oransal nemin yüzde 60 dolayında olmasını ister; yüzde 60'ın üzerinde bazı hastalık riskleri artar. Yıllık yağışın mevsimlere düzenli dağılması koşuluyla 800-1750 mm aralığı verilmiştir. Toprak iyi drenajlı, kumlu-tınlı, pH 6,5-7,5 arası olmalıdır. Bahçenizin toprağı bu aralığın dışındaysa il müdürlüğüne danışın.

Kışın dayanılan en düşük sıcaklık: okuduğumuz Türkçe resmî ve akademik kaynaklarda çarkıfelek için eksi kaç dereceye kadar dayanıldığı yazılı değildir; bu yüzden sayı vermiyoruz. Bakanlık haberi tropik meyvelerin genel olarak 4-5 °C altındaki sıcaklıklarda zarar gördüğünü yazar. BATEM denemesinde Gazipaşa'nın Macar ve Yakacık mikroklima alanlarında çarkıfelekte soğuk zararı görülmemiştir; bu yalnız o iki yer için geçerli bir sonuçtur.

Nereye uyar? BATEM denemesi üç yerde yapılmıştır; ikisi (Gazipaşa Macar ve Yakacık) mikroklima alanıdır ve rapor bu alanlarda denenen tüm türlerin adapte olduğunu yazar. Daha az sıcak olan Alanya (Türkler) alanında, ilk izlenime göre passiflora dışındaki türlerin açıkta yetişmesi mümkün olmamıştır; passiflora ise denenen beş tür arasında adaptasyonda öne çıkmış, çiçeklenme ve meyve tutumu gerçekleşmiştir. Sarı kabuklu 'Sweet Sunrise' çeşidi çiçek açtığı hâlde Gazipaşa'da meyve tutmamış; araştırmacılar bunu yeterli sıcaklık toplamının karşılanamamasına bağlamıştır. Mor kabuklu 'Possum Purple' ise meyve vermiştir.

Açıkta mı örtü altında mı? Bakanlık passiflora'nın çoğunlukla açıkta yetiştirildiğini yazar; Manavgat çalışması örtü altında yürütülmüştür. Rakım ve rüzgâr için okuduğumuz kaynaklarda çarkıfelekte özel bir sayı yoktur; il müdürlüğünden teyit alın.

Çarkıfelek için kaynakta yazılan iklim ve toprak değerleri
En uygun gelişme sıcaklığı21-25 °C (BATEM raporu)
Çiçeklenme için gün uzunluğu11 saatin üzerinde (BATEM raporu)
Yıllık yağış (düzenli dağılırsa)800-1750 mm (BATEM raporu)
Toprak pH6,5-7,5, iyi drenajlı kumlu-tınlı (BATEM raporu)
Kış en düşük sıcaklıkKaynaklarda belirtilmemiş

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor · Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi · Antalya Sera Koşullarında Yetiştirilen Farklı Passiflora Tür ve Genotiplerinin Pomolojik ve Biyokimyasal İçeriklerinin Belirlenmesi, 19(2):235–241, 2022 · https://doi.org/10.25308/aduziraat.1131958

Çarkıfelek fidanı nasıl alınır? Tohum, çelik, tozlanma

Çoğaltma şekilleri: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi derlemesine göre çarkıfelek tohumla, çelikle, aşıyla ve doku kültürüyle çoğaltılabilir. Çoğu ticari türde meyve üretimi için en yaygın yöntem tohumdur: ucuzdur, fidan üretimi basittir, virüsler tohumla geçmediği için virüssüz fidan sağlar. Bir diğer yararı, bahçede genetik olarak farklı bitkiler bulunduğu için tozlanma sorununun çıkmamasıdır. Dezavantajı, tohumdan çıkan bitkilerin birbirinden çok farklı olması ve bunun düzensiz bir bahçe, düşük ticari değer ve işleme zorluğu doğurabilmesidir.

Çelikle çoğaltma: Brezilya ve Kolombiya'da ana çeşitler çelikle çoğaltılır. Derlemeye göre ekşi (P. edulis) ve tatlı (P. alata) çarkıfelek çeliklerinde köklenme oranı bir çalışmada yüzde 90'ın üzerinde bulunmuştur; ancak P. edulis'te sonuçlar çalışmalar arasında farklı çıkmış ve bazı türlerde çelikle çoğaltma önerilmemiştir. BATEM raporu odunsu çeliklerin 3-4 boğumlu alındığını, köklenmeyi artırmak için hormon kullanımının önerildiğini, köklenen çeliklerin 90 gün sonra dikime hazır olduğunu yazar (literatür bölümü).

Kendine uyuşmazlık ve tozlanma: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi derlemesi çoğu ticari çarkıfelek türünün kendine uyuşmaz olduğunu yazar; döllenme ve meyve tutumu için farklı bitkiler arasında tozlanma gerekir. Çelikle ya da doku kültürüyle (klonal) çoğaltılmış fidanlarla bahçe kurulacaksa, tozlanmayı sağlamak için farklı bitkilerden alınmış materyal kullanılmalıdır. Yani aynı ana bitkiden çıkan yüzlerce çelik fidanıyla kurulan bahçede meyve tutumu zayıf kalabilir. Fidancıya hangi ana bitkilerden çelik alındığını ve kaç farklı klon olduğunu sorun.

Fidan boyu ve kalitesi: derleme, büyük ve pişkin fidanların tarlada daha düşük ölüm oranı ve hastalık-zararlıya karşı daha yüksek tolerans gösterdiğini yazar; bir çalışmanın teknik ve ekonomik canlılık için fidanın 90 cm boyunda olması gerektiğini bildirdiği not edilmiştir. Bu sayı yurt dışı koşullar içindir; Türkiye için resmî bir fidan boyu ölçüsü okumadık.

Tür adını doğrulayın: Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'nin çalışmasında Ankara'da "passiflora" ya da "çarkıfelek" adıyla satılan üç bitkisel örnekten hiçbirinin Passiflora olmadığı saptanmıştır; örnekler meyve fidanı değil bitki parçalarıydı. Yine de fidan alırken Latince tür adının (Passiflora edulis) ve çeşit adının etikette yazılı olmasını isteyin.

Hangi mevsim alınır? Okuduğumuz kaynaklarda ay önerisi yazılı değildir. BATEM denemesinde fidanlar Gazipaşa Macar'da nisan 2013'te, Yakacık'ta kasım 2013'te, Alanya'da nisan 2014'te dikilmiş; Yakacık'ta kasımda dikilen çarkıfelek fidanlarında yaşama oranı yüzde 100 bulunmuştur. Tescilli çeşit olarak 2025 kataloğunda 'ALPER' sayfası vardır (kabuk rengi kırmızı, meyve eti sarı-turuncu, ilk ve ana hasat zamanı erken olarak yazılmıştır).

Kaynak: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi · Passiflora cinsi, eczacılıktaki önemi ve Türkiye piyasasında passiflora (çarkıfelek) adı ile satılan örneklerin incelenmesi, Biological Diversity and Conservation 14(1):138–145, 2021 · https://doi.org/10.46309/biodicon.2021.814383 · Tarım ve Orman Bakanlığı · BUGEM · Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi · Meyve ve Asma Türleri Çeşit Kataloğu (2025; pasiflora sayfası) · https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yay%C4%B1nlar/%C3%87e%C5%9Fit%20Katologlar%C4%B1/2025/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0.pdf

Anaç ve aşı: çarkıfelek nelere aşılanır?

Evet, çarkıfelekte aşılı fidan kullanılabilir ama Brezilya'da bile yaygın değildir. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi derlemesine göre aşılı fidan, toprak kökenli hastalıklara, soğuğa ve sıcağa, tuza, kirece ve su stresine dayanım sağlayabilir. En önemli toprak kökenli hastalık, ekşi çarkıfelekte ciddi zarar yapan Fusarium (Fusarium oxysporum f. sp. passiflorae ve Fusarium solani) çürüklüğüdür; bu etmenlere karşı dayanıklı bir çeşit yoktur. Bu yüzden araştırmaların çoğu yabani çarkıfelek türlerinin anaç olarak kullanılabilirliğine odaklanmıştır.

Anaç olarak denenen türler: P. nitida, P. alata, P. foetida, P. gibertii, P. setacea, P. cincinnata, P. caerulea, P. macrocarpa, P. quadrangularis, P. actinia, P. coccinea ve türler arası melezler. Seçim ölçütleri toprak kökenli hastalığa dayanım, kolay çoğaltılma, kalemle iyi uyuşma, hızlı ve birörnek gelişme ve yüksek verimdir. Derleme, Brezilya'da P. alata'nın Rio de Janeiro'da, P. nitida ve P. alata'nın Mato Grosso'da, P. gibertii'nin Bahia'da, P. foetida'nın Rio Grande do Norte'de ticari fidan üretiminde anaç olarak kullanılması gerektiğinin belirlendiğini yazar. Fusarium ırklarında çok büyük genetik çeşitlilik olduğu için tek bir tür tüm etmenlere karşı dayanıklı değildir; ticari bir anaç henüz geliştirilememiştir.

Aşı yöntemleri: en çok kakma aşı ve dilciksiz (splice) aşı kullanılır. Kenar aşı, yanaştırma aşısı, hipokotil aşı ve mikro aşılama da denenmiştir. Derleme, anaç ile kalem arasındaki gövde çapı farkını azaltmak için köklenmiş çeliklerin üzerine aşı yapılmasını ve hipokotil aşıyı önerir; hipokotil aşının ticarî kullanım için daha çok çalışmaya ihtiyacı olduğunu belirtir. Aşılı fidanın pahalı olması, üretiminin uzun sürmesi ve anaçların bilimsel olarak henüz belirlenmemiş olması yaygınlaşmasını engellemektedir.

Türkiye'de durum: derleme "ülkemize uygun anaç ve türler üzerinde çalışılmalıdır" der; yani Türkiye için onaylı bir anaç yoktur. BATEM denemesinde mor çeşit 'Possum Purple' ile sarı kabuklu 'Sweet Sunrise' denenmiş; sarı çeşit iki yılda meyve tutmayınca bitkilerin üzerine 'Possum Purple' çeşidi aşılanmıştır. Rapor ayrıca sarı çeşidin hastalık ve zararlı sorunu olan yerlerde anaç amacıyla yaygın kullanıldığını yazar. Bunlar kaynakta anlatılan uygulamalardır; sizin bahçeniz için anaç önerisi değildir.

Alıcı için sonuç: "aşılı çarkıfelek fidanı" satan biri varsa anaç türünü, aşı yöntemini ve çeşit adını yazılı isteyin; anaç yazılı değilse fidanın aşılı olduğunu kabul etmeyin.

Kaynak: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798 · Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Dikim: aralık, tel sistemi, açık ya da örtü altı

Terbiye sistemi: çarkıfelek asma gibi sarıldığı için dikimden yaklaşık 2 ay sonra telli sistem kurulmalıdır. BATEM denemesinde ana direkler 2 m boyunda, 0,5 m'si toprak altında ve 1,5 m'si toprak üstünde olacak şekilde dikilmiş; direkler üzerine 1 m genişliğinde T demiri yapılmış ve bunun üzerinde 50 cm aralıklarla 4 galvanizli tel çekilmiştir. Sürgünler bu tellere sardırılmıştır.

Gövde yönlendirme: bitkiler tel seviyesine ulaşıncaya kadar tek gövdeli yetiştirilmiş, sonra tepe kesilerek yan gözlerden dallanma sağlanmış, dallar tellere sardırılmıştır.

Dikim aralığı ve dönüme bitki sayısı: okuduğumuz Türkçe kaynaklarda çarkıfelek için dikim aralığı ya da dönüme bitki sayısı yazılı değildir. BATEM denemesi küçük parsellerde yapılmıştır (Macar'da her çeşitten 10, Yakacık'ta 6 fidan) ve ticari aralık vermez. Bu yüzden sayı vermiyoruz; il müdürlüğü ya da araştırma enstitüsünden dikim planı isteyin.

Açık ya da örtü altı: Bakanlık passiflora'nın çoğunlukla açıkta yetiştirildiğini yazar; Gazipaşa mikroklimasında açıkta denenmiştir. Manavgat'ta örtü altı bahçe vardır. Soğuk gelen bölgede örtü altı gerekebilir; maliyeti için kaynakta sayı yoktur.

Kök sistemi derin değildir: köklerin yüzde 60'ı 30 cm'lik katmandadır. Bu yüzden dikim yerinde su birikmemeli, toprak iyi drene olmalıdır.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor · Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi · Antalya Sera Koşullarında Yetiştirilen Farklı Passiflora Tür ve Genotiplerinin Pomolojik ve Biyokimyasal İçeriklerinin Belirlenmesi, 19(2):235–241, 2022 · https://doi.org/10.25308/aduziraat.1131958

Bakım: sulama, budama, tozlanma, hastalık ve zararlı

Sulama: BATEM raporu yağışın yetersiz ve düzensiz olduğu yerlerde sulamaya ihtiyaç duyulduğunu yazar. Literatürde su stresi, çarkıfelekte ürün dalgalanmasının en önemli etkenlerinden biri olarak gösterilmiştir. Kök sistemi yüzeysel olduğu için kuraklık ve su baskını ikisi de zarar verir.

Gübreleme: okuduğumuz Türkçe kaynaklarda çarkıfelek için gübre programı yazılı değildir. Toprak ve yaprak analizi yaptırıp programı il müdürlüğüyle ya da ziraat mühendisiyle yapın; bu rehberde miktar yazmıyoruz.

Budama: BATEM denemesinde budama her yıl şubat sonunda yapılmıştır; çiçekler bir yıllık dallar üzerinde oluştuğu için ana dallar üzerindeki yan dallar 2 göz üzerinden budanarak sürgün teşvik edilmiş, ağustosta kuru ve zayıf dallar temizlenmiştir.

Tozlanma: çoğu ticari türde kendine uyuşmazlık nedeniyle farklı bitkiler arasında tozlanma gerekir. Çarkıfelekte elle tozlama uygulamasını okuduğumuz kaynaklarda bulamadık. BATEM denemesinde erkek ve dişi çiçek oluşumu tam bulunmuştur.

Don koruması: okuduğumuz kaynaklarda çarkıfelek için bir don koruma yöntemi anlatılmamıştır.

Başlıca hastalık ve zararlı adları: Fusarium solgunluğu/çürüklüğü (toprak kökenli, dayanıklı çeşit yok), nematod, bakla zınnı (Epicometis hirta) ve virüs hastalıkları. BATEM denemesinde bakla zınnı çiçekleri yiyerek meyve şeklini bozmuş ve ticari değer kaybı yapmıştır; su dolu mavi leğen tuzağı yetersiz kalmış, 2017 raporu bu zararlı için ruhsatlı bir koruma ürünü bulunmadığını yazar. Akdeniz havzası derlemesi, çelikle çoğaltmanın virüs yayılmasını kolaylaştırdığını ve İsrail'de iki yeni virüs bulunduğunu belirtir. Koruma için il müdürlüğüne başvurun.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798 · Hakemli dergi Frontiers in Plant Science · Tropical fruits in the Mediterranean Basin: current research status, priorities, and knowledge gaps. A systematic review (2026) · https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1817537

Hasat: kaç yılda meyve verir, hasat dönemi, depolama

BATEM denemesinde fidanlar dikimden sonra hızlı gelişmiş; dikimi izleyen yılın mayıs sonu - haziran başında çiçeklenme olmuştur. 'Possum Purple' çeşidinde mayıs sonunda açan çiçeklerde meyve tutmuş, hasat temmuz sonu ile eylül arasında yapılmıştır. Hasadı takiben yeniden çiçeklenme başlamış ve bu meyvelerin hasadı ocak-şubat aylarında tamamlanmıştır. Yani yılda iki sezon ürün alınmıştır. Bitki başına verim her yıl artmış, yaz döneminde verim daha yüksek bulunmuştur; meyve kalitesi iki dönemde de tatminkar yazılmıştır.

Bitki başına meyve: Macar'da birinci yılda iki sezonun toplamında bitki başına 100-150 meyve, ikinci yılda 200'e ulaşan; Yakacık'ta ikinci yılda 250'ye ulaşan meyve sayısı kaydedilmiştir. Ortalama meyve ağırlığı 55,72 g ölçülmüştür. Bu sayılar küçük bir deneme parselinden gelir; sizin bahçenizde aynı sonuç alınacağı anlamına gelmez.

Yaşam süresi: BATEM raporunun literatür bölümü, Avustralya'da bitkilerin 6 ayda meyve vermeye başladığını, tam verime 18 ayda ulaştığını ve 3-4 yıl ekonomik verimde kaldığını aktarır. Bu, yurt dışı bir kaynağın sonucudur; Türkiye için ekonomik ömrü bilmiyoruz.

Olgunluk ölçütü: okuduğumuz Türkçe kaynaklarda mor çarkıfelek için kabuk rengi ya da diğer hasat ölçütü ayrıntılı yazılı değildir. Literatür bölümü yaz aylarında meyvelerin güneş yanığından etkilenmemesi için hasadın sabah erken saatlerde yapılması gerektiğini yazar.

Depolama ve taşıma: BATEM raporu 'Possum Purple' çeşidinin depolama ve taşımaya elverişli olduğunu, taze tüketim açısından damak tadına nispeten uygun bulunduğunu yazar. Süre ve sıcaklık sayısı verilmemiştir.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Pazar gücü ve ticari değer: elimizdeki resmî veriler

Türkiye üretimi ve dış ticareti: okuduğumuz resmî kaynaklarda çarkıfelek için TÜİK bitkisel üretim miktarı (ton), üreten iller ya da ithalat-ihracat serisi bulunamadı. Bakanlığın 2022 haberi alan rakamını yalnız pitaya için verir; passiflora için alan ya da ton yazmaz. Haber, pitaya, passiflora ve mango meyvelerinin süpermarketlerde, zincir marketlerde ve kısmen pazarlarda satıldığını, az miktarda ihracat yapıldığını söyler. Bu yüzden Türkiye için üretim tonu ve ithalat rakamı yazmıyoruz.

Dünya: BATEM raporuna göre passiflora üretimi FAO istatistiklerinde ayrı yer almaz; FAO'nun 2011 tarihli bir raporu 2010 yılı dünya passiflora üretimini 1,27 milyon ton olarak bildirir. Üretimde Brezilya ilk sırada, Ekvador, Endonezya ve Kolombiya onu izler. Bu veri eskidir; güncel durum için FAO ve Bakanlık kaynaklarına bakın.

Pazarlama: BATEM denemesinde 'Possum Purple' çeşidi adaptasyon, verim, meyve kalitesi ve pazarlama bakımından uygun bulunmuştur; passiflora ve pitaya, verim, kalite, erken meyveye yatma ve pazarlama açısından ön plana çıkan türler olarak yazılmıştır. Bu bir araştırma parseli değerlendirmesidir, gelir ya da kazanç vaadi değildir.

Fiyat: bu rehberde fiyat yazmıyoruz; resmî hal fiyat serisini çarkıfelek için okumadık. Güncel hal fiyatları için hal.gov.tr'ye bakın.

Bilgi düzeyi: Akdeniz havzasındaki tropikal meyve araştırmalarını tarayan 2026 derlemesi litchi, ejder meyvesi ve passiflora üzerine yayınların payının küçük olduğunu yazar. Yani yetiştirme bilgisi henüz azdır.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor · Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Hakemli dergi Frontiers in Plant Science · Tropical fruits in the Mediterranean Basin: current research status, priorities, and knowledge gaps. A systematic review (2026) · https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1817537

Narenciyeden geçmeden önce: don, toprak hastalığı, pazar

Don riski: kışın dayanılan en düşük sıcaklık için Türkçe kaynakta sayı bulamadık. Bakanlık haberi tropik meyvelerin 4-5 °C altında zarar gördüğünü yazar. BATEM denemesinde Gazipaşa mikroklimasında soğuk zararı görülmemiştir, ama Alanya'da denenen diğer türlerde (mango, litchi, longan) ilk yılın aşırı yağışı ve ardından gelen soğuklar geri dönüşü olmayan kurumalara yol açmıştır. Don gören narenciye bahçeniz için bu uyarıyı ciddiye alın ve küçük bir parselde deneyin.

Gün uzunluğu ve sıcaklık: sarı kabuklu çeşit Gazipaşa'da meyve tutmadı; mor çeşit tuttu. Çeşit seçimi bölgenin sıcaklık toplamına bağlıdır.

Toprak hastalığı: Fusarium çürüklüğüne dayanıklı çeşit yoktur ve ilaçla mücadelesi yoğun bulaşık alanlarda mümkün değildir (Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi derlemesi). Daha önce bu hastalık görülen toprağa fidan dikmeyin; aşılı fidan Türkiye için henüz hazır bir çözüm değildir.

Tel sistemi ve emek: narenciyede ağaç kendini taşır; çarkıfelekte direk-tel sistemi kurmak, yıllık budamayı yapmak ve her yıl bitkiyi yönlendirmek gerekir. Sistem maliyeti için okuduğumuz Türkçe kaynakta sayı yoktur.

Bitki ömrü: yurt dışı kaynak bitkilerin 3-4 yıl ekonomik verimde kaldığını yazar; Türkiye için ekonomik ömür bilinmemektedir. Bu, yenileme planı gerektirebilir.

Pazar doygunluğu: Türkiye'de çarkıfelek üretim tonu okunamadığı için pazarın ne zaman doyacağına dair resmî bir tahmin yoktur. Bakanlık haberi satış yerlerini sayar, ihracatı "az miktarda" olarak anar.

Kararı siz verirsiniz; bu rehber gelir ya da kazanç vaat etmez. Narenciye bahçesini sökmeden önce il müdürlüğünden, bahçenizin don ve toprak durumuna göre görüş alın.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor · Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798 · Hakemli dergi Frontiers in Plant Science · Tropical fruits in the Mediterranean Basin: current research status, priorities, and knowledge gaps. A systematic review (2026) · https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1817537

Belge, etiket ve yetkili fidancı

Meyve fidanı ve üretim materyalinin sertifikasyonu ile pazarlanması 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle düzenlenir; dayanağı 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu'dur. Yönetmeliğe göre meyve türlerinin fidanı sertifikalı ya da standart üretilecekse çeşidin meyve ve asma çeşit listesine kayıtlı olması aranır. Çarkıfelek için Bakanlığın 2025 kataloğunda 'ALPER' çeşit sayfası bulunur.

Etiket renkleri: ön temel üretimde beyaz üzeri mor kuşaklı, temel üretimde beyaz, sertifikalı üretimde mavi, standart üretimde sarı; etiketlerde karekod bulunur. Sertifikasyon sistemi içinde ya da standart kademede meyve fidanı üreten kişide fidan üretici belgesi aranır; belge Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği kapsamında il müdürlüğünce verilir. Bitki pasaportu uygulaması ayrıca geçerlidir. Üreticinin kendi ihtiyacı için ürettiği fidan yönetmeliğin kapsamı dışındadır; satışa konan fidan kurallara tabidir.

Çarkıfelek için yönetmelikte tür adıyla ayrı bir sayısal fidan ölçüsü okumadık; ölçü için il müdürlüğüne sorun.

  • Latince tür adı (Passiflora edulis) ve çeşit adı etikette yazılı.
  • Fidan üretici belgesi ve bitki pasaportu isteyin.
  • Çeliklerin kaç farklı ana bitkiden alındığı yazılı alınsın.
  • Aşılıysa anaç türü ve aşı yöntemi yazılı olsun.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı sayı · Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-4.htm · T.C. Resmî Gazete · 8 Kasım 2006 tarihli ve 26340 sayılı sayı · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (kabul 31/10/2006) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5553.pdf · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm · Tarım ve Orman Bakanlığı · BUGEM · Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi · Meyve ve Asma Türleri Çeşit Kataloğu (2025; pasiflora sayfası) · https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yay%C4%B1nlar/%C3%87e%C5%9Fit%20Katologlar%C4%B1/2025/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0.pdf

Sık sorulan sorular

Çarkıfelek fidanı nereden alınır?

Fidan üretici belgesi olan, bitki pasaportu veren, etikette Latince tür adı ve çeşit adı yazan yetkili fidancıdan alın. Yönetmelik sertifikalı ya da standart üretimde çeşidin kayıtlı çeşit listesinde olmasını arar; Bakanlığın 2025 kataloğunda 'ALPER' adlı çarkıfelek çeşidi vardır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı sayı · Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-4.htm

Çarkıfelek kaç yılda meyve verir?

BATEM denemesinde dikimi izleyen yılın mayıs sonu - haziran başında çiçeklenme olmuş, hasat temmuz sonu ile eylül arasında yapılmıştır; yılda iki sezon ürün alınmıştır. Avustralya literatürü bitkilerin 6 ayda meyve vermeye başladığını, 18 ayda tam verime ulaştığını yazar.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Çarkıfelek Türkiye'de nerede yetişir?

Bakanlık haberine göre çoğunlukla açık arazide yetiştirilir. Antalya'nın Gazipaşa ilçesinde üretim yapan işletmeler bulunur, BATEM Gazipaşa ve Alanya'da deneme yapmıştır, Manavgat'ta örtü altı yetiştiricilik çalışması vardır.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor

Çarkıfelek soğuğa dayanır mı?

Kışın dayanılan en düşük sıcaklık için okuduğumuz Türkçe kaynaklarda sayı yoktur. Bakanlık tropik meyvelerin genel olarak 4-5 °C altında zarar gördüğünü yazar; BATEM denemesinde Gazipaşa mikroklimasında soğuk zararı görülmemiştir. Bölgeniz için il müdürlüğüne danışın.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor

Çarkıfelek çelikle nasıl çoğaltılır?

BATEM raporuna göre odunsu çelikler 3-4 boğumlu alınır, köklenmeyi artırmak için hormon önerilir, köklenen çelikler 90 gün sonra dikime hazırdır. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi derlemesi çelikle köklenmenin türe ve genotipe göre değiştiğini belirtir.

Kaynak: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798

Çarkıfelek aşılanır mı, hangi anaç kullanılır?

Aşılı fidan kullanılabilir; derleme P. nitida, P. alata, P. foetida, P. gibertii, P. setacea gibi yabani türlerin anaç olarak denendiğini, Brezilya'da bazı bölgelerde ticari kullanıldığını yazar. Türkiye için onaylı bir anaç yoktur, ülkemize uygun anaçlar üzerinde çalışılması gerektiği belirtilmiştir.

Kaynak: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798

Çarkıfelek tek başına meyve verir mi, tozlanma nasıl olur?

Çoğu ticari çarkıfelek türü kendine uyuşmazdır; meyve tutumu için farklı bitkiler arasında tozlanma gerekir. Çelikle çoğaltılmış fidanlarla bahçe kurulacaksa farklı bitkilerden alınmış materyal kullanılmalıdır.

Kaynak: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798

Dönüme kaç çarkıfelek dikilir?

Okuduğumuz Türkçe kaynaklarda çarkıfelek için dikim aralığı ya da dönüme bitki sayısı yazılı değildir. BATEM denemesi küçük parselde yapılmıştır; ticari aralık için il müdürlüğüne ya da araştırma enstitüsüne danışın.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Çarkıfelek için hangi destek sistemi kullanılır?

BATEM denemesinde 2 m boyunda direkler (0,5 m toprak altı), üzerlerinde T demiri ve 50 cm aralıkla 4 galvanizli tel kullanılmış, sistem dikimden yaklaşık 2 ay sonra kurulmuştur.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Çarkıfelek ne zaman budanır?

BATEM denemesinde her yıl şubat sonunda budama yapılmış, yan dallar 2 göz üzerinden kısaltılmış; ağustosta kuru ve zayıf dallar temizlenmiştir.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Çarkıfelek hangi toprakta yetişir?

BATEM raporu iyi drenajlı, kumlu-tınlı, pH 6,5-7,5 arasındaki toprakları yazar. Köklerin yüzde 60'ı 30 cm'lik katmandadır.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Çarkıfelek açıkta mı serada mı yetiştirilir?

Bakanlık haberi passiflora'nın çoğunlukla açıkta yetiştirildiğini yazar. Manavgat'ta örtü altı yetiştiricilik çalışması yapılmıştır. Alanya denemesinde passiflora, açıkta adaptasyonda öne çıkan tek tür olmuştur.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor

Çarkıfelek fidanının pazar değeri nedir?

Okuduğumuz resmî kaynaklarda çarkıfelek için TÜİK üretim miktarı ya da dış ticaret serisi bulunamadı. BATEM raporu 'Possum Purple' çeşidini pazarlama açısından uygun bulmuştur; fiyat için hal.gov.tr'ye bakın.

Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf

Son doğrulama: 8 Kasım 2026. Genel kaynaklar: Tarım ve Orman Bakanlığı · Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Akdeniz Üniversitesi · Tropik Meyve Türlerinin Antalya Koşullarına Adaptasyonu Üzerinde Araştırmalar, proje raporu (2012-2016 çalışması, 2017) · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/BelgelerArsiv/Belgeler/Kutuphane/Raporlar/Tropik%20Meyve%20T%C3%BCrleri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Türkiye'de Tropik Meyve Yetiştiriciliği Hızla Artıyor (haber, 28 Ekim 2022) · https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5534/Turkiyede-Tropik-Meyve-Yetistiriciligi-Hizla-Artiyor · Tarım ve Orman Bakanlığı · BUGEM · Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi · Meyve ve Asma Türleri Çeşit Kataloğu (2025; pasiflora sayfası) · https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yay%C4%B1nlar/%C3%87e%C5%9Fit%20Katologlar%C4%B1/2025/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0/MEYVE%20VE%20ASMA%20T%C3%9CRLER%C4%B0.pdf · Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Çarkıfelek (Passiflora spp L.) türlerinde çoğaltma teknolojisindeki gelişmeler, derleme, MKÜ Tarım Bilimleri Dergisi 25(1):84–100, 2020 · https://doi.org/10.37908/mkutbd.639798 · Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi · Antalya Sera Koşullarında Yetiştirilen Farklı Passiflora Tür ve Genotiplerinin Pomolojik ve Biyokimyasal İçeriklerinin Belirlenmesi, 19(2):235–241, 2022 · https://doi.org/10.25308/aduziraat.1131958 · Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi · Passiflora cinsi, eczacılıktaki önemi ve Türkiye piyasasında passiflora (çarkıfelek) adı ile satılan örneklerin incelenmesi, Biological Diversity and Conservation 14(1):138–145, 2021 · https://doi.org/10.46309/biodicon.2021.814383 · Hakemli dergi Frontiers in Plant Science · Tropical fruits in the Mediterranean Basin: current research status, priorities, and knowledge gaps. A systematic review (2026) · https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1817537 · T.C. Resmî Gazete · 28 Nisan 2026 tarihli ve 33237 sayılı sayı · Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-4.htm · T.C. Resmî Gazete · 8 Kasım 2006 tarihli ve 26340 sayılı sayı · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (kabul 31/10/2006) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5553.pdf · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm. Mevzuat değişebilir; güncel metin mevzuat.gov.tr ve ilgili bakanlıktan kontrol edilir.

Çarkıfelek (Passion Fruit) Fidanı adet satış fiyatı nedir?

Çarkıfelek (Passion Fruit) Fidanı için kaynaklı güncel fiyat kaydı yok. Fiyatı satıcı belirler; tarımart fiyat üretmez. Güncel satıcı fiyatları Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı sayfasındaki ilanlarda.

Çarkıfelek (Passion Fruit) Fidanı ticari takdim şekli nedir?

Çarkıfelek (Passion Fruit) Fidanı ticarette şu biçimlerde sunulur: Torbalı fidan, adet; Köklendirilmiş çelik fidan; Aşılı fidan (anaç ve çeşit etikette yazılı olmalı).

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı: satıcı ilanları ve güncel fiyatlar →

Bu fidan senin köyüne uyar mı?

Köyünü yaz; rakımı, kış soğuklamasını, en soğuk kışı ve ilkbahar donunu ölçüp bu rehberdeki isteklerle karşılaştıralım.

Dikmeden önce bak →

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı: ilanlar ve tezgahlar

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı →