Taflan (Karayemiş) Fidanı
Bu rehberdeki taflan, Karadeniz’de karayemiş ya da Laz kirazı denen, herdem yeşil, parlak yapraklı Prunus laurocerasus’tur. Peyzajda gölge sever bir çalı ya da küçük ağaç, uzun boylu çit ve perde olarak kullanılır. Rehber Ankara Büyükşehir Belediyesi, SÜSBİR, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve akademik kaynaklara dayanır; yaprak ve tohumdaki zehirlilik uyarısını ve "taflan" adının Euonymus için de kullanıldığını açıkça yazar.
Taflan (karayemiş) hangi bitkidir
Ad karışıklığına önce bakalım. Samsun’da yapılan bir zehirli bitki araştırması Prunus laurocerasus’u "taflan, karayemiş" adlarıyla verir; Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi "Laz kirazı, karayemiş" der. Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülünde ise "taflan" adı Euonymus cinsi için kullanılır. Bu iki bitki birbirinden çok farklıdır. İlanda yalnızca "taflan" yazmak yetmez; Latince adı (Prunus laurocerasus) isteyin. Bu rehber yalnızca Prunus laurocerasus içindir.
Ankara Büyükşehir Belediyesi listesine göre bitki "çalı ya da küçük ağaç" formunda, herdem yeşildir ve 6-10 m’ye kadar boylanabilir. Beyaz, kokulu çiçekleri 5-15 cm boyunda salkımlar halindedir; meyveleri önce yeşil, sonra tipe göre kırmızı, mor, sarı ya da beyaz olup genellikle siyaha yakın koyu bir renk alır. Koç Üniversitesi Ekoloji Koleksiyonu bitkiyi gülgiller familyasından, 5-15 m boyunda, yaprak dökmeyen, "daha çok rutubetli ve gölgeli yerlerde yetişen" bir ağaç türü olarak kaydeder. North Carolina State Üniversitesi (NC State) sayfası yaklaşık 3-6 m (10-20 ft) boy ve 2,4-3 m (8-10 ft) genişlik verir, büyümenin hızlı olduğunu ve köklerin rekabetçi olduğunu yazar.
Kullanım: Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi park ve bahçelerde tek ya da gruplar halinde, boylu ağaçların kademesinde ve meyve bahçelerinde kullanılabileceğini söyler. SÜSBİR kalite standardı Prunus laurocerasus’u "çit bitkileri" grubunda sayar. NC State sayfası gölgeli alanlar için perde ya da yüksek çit, orman bahçesinde toplu dikim ya da tek bitki olarak kullanımı önerir. Alçak formlar da vardır: NC State sayfasına göre ‘Otto Luyken’ 3-4 ft (yaklaşık 0,9-1,2 m) boyunda ve 6-8 ft (1,8-2,4 m) genişliğinde sıkışık bir çeşittir; ‘Schipkaensis’ 6,5 ft’e (yaklaşık 2 m) kadar çıkar. Çit için çeşit seçerken boy ve genişliği sorun.
Kaynak: Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4(2): s. 162–168, 2017 · Salıpazarı (Samsun) İlçesinde Yayılış Gösteren Zehirli Bitkiler Üzerine Bir Araştırma (Çizelge 2) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/295587 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (taflan (Euonymus) ekolojik istekleri ve hastalıkları; süs çalılarında budama) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Prunus laurocerasus (Karayemiş), kayıt 121 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/121/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Prunus laurocerasus (cherry laurel) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/prunus-laurocerasus/ · SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, 4.2.6 çit bitkileri, bölüm 5 ve 8, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf
Nereye uyar: soğuk, gölge, toprak
Işık ve gölge: Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi "humuslu, kumlu toprakları ve yarı gölge alanları sever" der. Koç kaydı rutubetli ve gölgeli yerleri öne çıkarır. NC State sayfası tam güneşten derin gölgeye kadar her ışıkta yetişebildiğini yazar. Yani karayemiş, çoğu çit bitkisinin zorlandığı gölgeli yerde işe yarayan türlerdendir.
Soğuk: Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi bitkiyi "soğuğa dayanıklı ılıman iklim bitkisi" diye tanımlar; sayı vermez. NC State sayfası ABD bitki dayanıklılık bölgelerinde 6a-8b gösterir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü açıklamasına göre bu bölgeler 10 °F aralıkla sıralanır, her bölge 5 °F’lık (2,8 °C) iki alt bölgeye ayrılır ve kartta yazan bölge, bitkinin dayanıklılığını belirten alt sınırdır. ABD Tarım Bakanlığı’nın 2023 bölge haritası 6a bölgesini −23,3 ile −20,6 °C olarak verir. Türkiye’de kendi yerinizin bölgesini Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2022 haritasından kontrol edin; aynı sayfaya göre Ağrı il merkezi ortalama en düşük −32 °C ile 4a bölgesindedir.
Toprak ve su: NC State sayfasına göre bitki alkali topraklara, kurak ve fakir topraklara, kirliliğe ve ağır budamaya dayanır; tuza orta derecede dayanıklıdır, ağır gübrelemeye dayanmaz; en iyi organik maddece zengin toprakta büyür. Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi humuslu ve kumlu toprağı önerir. İki kaynak toprak için çelişmez: humuslu, nemli ama su tutmayan toprak en uygunudur.
| Boy | 6-10 m (Ankara Büyükşehir Belediyesi); 5-15 m (Koç Üniversitesi); yaklaşık 3-6 m (NC State) |
|---|---|
| Işık | Yarı gölge sever (Ankara); tam güneşten derin gölgeye (NC State) |
| Soğuk | Soğuğa dayanıklı ılıman iklim bitkisi (Ankara); bölge 6a-8b, 6a −23,3 ile −20,6 °C (USDA 2023 haritası) |
| Toprak | Humuslu, kumlu (Ankara); alkali ve kurak toprağa dayanır, ağır gübreye dayanmaz (NC State) |
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Prunus laurocerasus (Karayemiş), kayıt 121 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/121/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Prunus laurocerasus (cherry laurel) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/prunus-laurocerasus/ · Meteoroloji Genel Müdürlüğü · Bitki Soğuğa ve Sıcağa Dayanıklılık (açıklama sayfası: bölgelerin sıcaklık ölçeği, Türkiye haritası 2022) · https://www.mgm.gov.tr/tarim/bitki-soguga-ve-sicaga-dayaniklilik.aspx · University of Kentucky · USDA 2023 Bitki Dayanıklılık Bölgesi Haritası (1991–2020 yıllık en düşük sıcaklık ortalaması, °F ve °C sütunlu bölge tablosu) · https://cld.ca.uky.edu/sites/cld.ca.uky.edu/files/2023_Plant_Hardiness_Zone_Map.pdf
Fidan nasıl alınır: boy, saksı, çıplak kök
Çoğaltma yöntemi: okuduğumuz kaynaklarda karayemiş fidanının nasıl çoğaltıldığı (çelik, tohum, aşı) yazılı değil; satıcıya sorun ve ilana yazdırın. Çeşit adı (‘Otto Luyken’, ‘Zabeliana’ gibi) yazılıysa üreticiden etiketini ve çoğaltma yöntemini isteyin.
Saksılı fidan: SÜSBİR kalite standartlarının çalılar çizelgesinde orta boylu, herdem yeşil Prunus laurocerasus için asgari ölçü 3 litre saksı, 40 cm boy, dallı biçim ve alt üçte birde en az 3 göz olarak verilir; bodur ‘Zabeliana’ için 3 litre ve 30 cm yazılıdır. Standart, bu boyutların minimum olduğunu, daha büyük bitkide saksı hacminin orantılı büyümesi gerektiğini söyler. Kök sistemi iyi gelişmiş olmalı, ana kökler birbirine sarılmamalı, kök kıvrıklığı bulunmamalı; saksıya yeni dikilmiş bitki "saksıda büyüyen" sayılmamalıdır.
Çıplak köklü fidan: SÜSBİR standardının çıplak köklü bitkiler bölümünde "çit bitkileri" grubunda Prunus laurocerasus sayılır; çalılar için 4-5 dal ve 60 cm ve üzeri boy istenir. Çıplak köklü fidanın kökleri sökümden dikime kadar kurumamalıdır. Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberi çıplak köklü fidanın prensip olarak büyüme dönemi dışında ya da uyku döneminde dikilmesini zorunlu sayar ve dikim üç dört günden fazla gecikecekse fidanların gömü hendeğinde bekletilmesini ister. Herdem yeşil bitkide çıplak köklü alım, saksılı ya da kök paketli alıma göre daha risklidir; mevsim ve sulama imkânınızı düşünerek seçin.
Çit için fidanların aynı fidanlıktan, aynı cins ve türden, benzer form ve boyda olması gerekir (Ankara Büyükşehir Belediyesi). Etiket: Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik fidanların partiler halinde ve turuncu etiketle satılmasını ister; etiket tür adı, üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarasını taşır.
Kaynak: SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, 4.2.6 çit bitkileri, bölüm 5 ve 8, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı, çıplak köklü fidan) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm
Dikim: zaman, çukur, aralık, çit sıklığı
Zaman: Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberine göre kaplı fidanlar aşırı sıcak, donlu, fırtınalı ve yağışlı günler dışında her mevsim dikilebilir; kışları sert geçmeyen yerlerde geç sonbahar dikimi elverişlidir. Hacettepe Üniversitesi Peyzaj Planlama Müdürlüğü şartnamesi toprağın donduğu ve şiddetli soğuk ve kurutucu rüzgârlı günlerde arazide çalışılmamasını ister.
Çukur ve can suyu: aynı şartnameye göre çukur derinliği fidanın düşeydeki kök boyundan en az 10 cm fazla, çukur hacmi kök topu hacminin en az 3 katı olmalıdır; her çalıya 10 litre can suyu verilir. Ankara Büyükşehir Belediyesi rehberi çukura organik gübre katılarak ilk gübrelemenin yapılmasını ve ilk yağmursuz dönemde sulamayı önerir. NC State sayfası bitkinin ağır gübrelemeye dayanmadığını yazdığından dikimde aşırıya kaçmayın.
Aralık ve çit sıklığı: Hacettepe şartnamesi çalılar için dikim aralığını torbalı fidanda en az 30 cm, saksılı fidanda en az 50 cm verir; çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası en az 25 cm’dir. Millî Eğitim Bakanlığı Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü bahçe çevresi yeşil çitleri tek sıra ya da iki sıra (üçgen) halinde 30-40 cm aralıkla dikilir diye anlatır. Hesap: 30-40 cm aralıkta metrede yaklaşık 2,5-3,3 fidan, 25 cm’de en çok 4 fidan. Bunlar genel çit değerleridir; karayemiş 3 m’yi aşan boyuyla geniş kalacağı için, karayemişe özel dikim aralığı okuduğumuz kaynaklarda yoktur ve fidan boyuna göre fidancıyla belirlenmelidir.
Komşu bitki: NC State sayfası köklerin rekabetçi olduğunu yazar; yakına başka çalı ya da ağaç dikecekseniz aralığı geniş tutun.
| Çit amaçlı çalı (Hacettepe) | Sıra üzeri ve sıra arası en az 25 cm; hesap: metrede en çok 4 fidan |
|---|---|
| Bahçe çevresi yeşil çit (MEB) | Tek ya da iki sıra (üçgen), 30-40 cm; hesap: metrede yaklaşık 2,5-3,3 fidan |
| Tek çalı dikimi (Hacettepe) | Torbalı fidanda en az 30 cm, saksılı fidanda en az 50 cm |
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı, çıplak köklü fidan) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · Millî Eğitim Bakanlığı · Bahçecilik: Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü, Ankara 2015 (bahçe çevresi yeşil çit bölümü) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Peyzajda%20Hobi%20Bah%C3%A7eleri.pdf · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Prunus laurocerasus (cherry laurel) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/prunus-laurocerasus/
Bakım: sulama, gübre, budama, hastalık
Sulama: Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi yeni dikilen bitkilerde ilk dört yıldan sonra su ihtiyacının azaldığını, ilk yıllarda sıcak dönemde haftada bir sulama, dört yıldan sonra ayda bir sulamanın yeterli olduğunu yazar. NC State sayfası bitkinin kurak ve fakir toprağa dayandığını belirtir.
Gübre: genel ilke dengeli ve ölçülü beslemedir. NC State sayfası bitkinin ağır gübrelemeye dayanmadığını yazar; Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü broşürü de aşırı gübrelemenin köklerin yanmasına yol açtığını söyler. Miktar bu rehberde verilmez.
Budama: NC State sayfası bitkinin ağır budamaya dayandığını yazar. Hacettepe şartnamesi çit kurmuş bitkilerde iki ayda bir form budaması ister; yeni kurulan çitte bitki herdem yeşilse istenen boya ulaşıncaya kadar budama yapılmaz; çit budaması makasla yapılır. Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülü seyreltme budamasının 1-3 yıllık aralıklarla kış sonunda yapıldığını, canlandırma budamasının bir çalının ömründe en çok 2-3 kez uygulanabileceğini anlatır.
Hastalık ve zararlı: NC State sayfası delikli yaprak hastalığı (shot-hole), külleme ve kök çürüklüğünü sayar; bitkinin Prunus cinsindeki çoğu türden daha dirençli olduğunu ekler. Zararlı olarak da bir gövde delicinin (greater peachtree borer) peyzajda sorun olabildiğini belirtir. İlaç adı ve doz bu rehberde verilmez; belirti görünce il tarım ve orman müdürlüğüne danışın.
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Prunus laurocerasus (cherry laurel) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/prunus-laurocerasus/ · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (taflan (Euonymus) ekolojik istekleri ve hastalıkları; süs çalılarında budama) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf
Dikkat: zehirlilik ve yayılma
Zehirlilik uyarısı: Samsun’daki zehirli bitki araştırmasının çizelgesinde Prunus laurocerasus "taflan, karayemiş" adıyla yer alır; toksik içeren kısımları "yaprak, tohum", etken maddesi "glikozitler" olarak yazılmıştır. NC State sayfası bitkiyi yüksek zehirlilik şiddetiyle işaretler; zehirli ilke olarak siyanojenik glikozitleri (amigdalin, prunasin, prulaurasin) sayar, belirtiler arasında soluk darlığı, güçsüzlük, kasılma ve solunum yetmezliğini yazar ve gövde, yaprak ve tohumun siyanür içerdiğini, özellikle solarken daha zehirli olduğunu söyler. Sayfa kedi, köpek ve at için de sorun olduğunu işaretler. Bu bir tıbbi tavsiye değildir; zehirlenme şüphesinde hemen acil servise ya da veterinere başvurun.
Pratik sonuç: çit ve perde olarak dikerken çocuk ve hayvanların yaprağı ya da çekirdeği ağzına almasını önleyin; budama artıklarını hayvanların ulaşamayacağı yerde bertaraf edin (solmuş yaprağın daha zehirli olduğu bilgisine dayanarak alınan önlemdir). Meyve bahçesi ya da otlak kenarına dikmeden önce yerel veteriner ve il tarım ve orman müdürlüğüne danışın.
Yayılma: NC State sayfası bitkinin ABD’nin Pasifik kıyısında kültürden kaçtığını ve orada dikkat edilecek yabani bitki sayıldığını yazar. Türkiye için okuduğumuz kaynaklarda bir istilacılık bildirimi yoktur; çevrenizde doğal bitki örtüsü varsa il tarım ve orman müdürlüğüne danışın.
Soğuk ve gölge: kaynaklar bitkiyi soğuğa dayanıklı olarak anlatır ama sayısal bir eşik vermez; sert kışlı yerde ilk yıllarda korunaklı konum seçin.
Kaynak: Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4(2): s. 162–168, 2017 · Salıpazarı (Samsun) İlçesinde Yayılış Gösteren Zehirli Bitkiler Üzerine Bir Araştırma (Çizelge 2) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/295587 · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Prunus laurocerasus (cherry laurel) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/prunus-laurocerasus/ · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf
Peyzaj ve süs bitkisi pazarı
Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği’nin 2023 sektör raporuna göre (kaynak TÜİK) Türkiye’de 2022 yılında 5.687 hektar alanda süs bitkisi üretimi yapılmıştır; bunun 3.986 hektarı dış mekân süs bitkisidir (yaklaşık yüzde 70). Alan bakımından en fazla üretim yapılan iller İzmir, Sakarya, Antalya, Bursa ve Yalova’dır. Aynı rapor 2022’de süs bitkileri ve mamulleri ihracatını toplam 137,2 milyon dolar, canlı bitkiler grubunu 73,2 milyon dolar (73.177 bin dolar) olarak verir; ihracat 70 ülkeye yapılmıştır.
Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin Eylül 2026 sayılı TİMREPORT dergisi 2025 verilerine göre 6.527 hektarlık üretim alanının yüzde 72’sinin dış mekân bitkilerine ayrıldığını, 2025’te süs bitkileri ihracatının yaklaşık 160 milyon dolara ulaştığını ve ihracatın 80 ülkeye yapıldığını yazar. Ankara Üniversitesi ders notu dış mekân süs bitkileri üretiminin Sakarya, İzmir, Yalova, Bursa ve Manisa illerinde yapıldığını söyler.
Türe özel resmî veri yok: karayemiş ya da taflan fidanı için ayrı bir üretim ya da ihracat serisi bulamadık; rakamlar dış mekân ve canlı bitkiler gruplarının toplamıdır. Fiyat için bu rehberde seri verilmez.
İlan verirken cins ve tür (Prunus laurocerasus), çeşit adı, boy, saksı litresi, adet, parti ve teslim yerini yazın; yalnızca "taflan" yazmayın. İletişim tarımart portalı içinden yürür.
Kaynak: Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği · Türkiye Süs Bitkileri ve Mamulleri Sektör Raporu 2023 (üretim ve ihracat tabloları, kaynak TÜİK) · https://www.susbitkileri.org.tr/images/d/library/98e54002-0285-47c4-ad9f-09d2fddb7f65.pdf · Türkiye İhracatçılar Meclisi · TİMREPORT sayı 259, Eylül 2026 · Türkiye’nin Çiçek Haritası: Üretim ve İhracatla Büyüyor (sektör dosyası) · https://tim.org.tr/files/downloads/Timreport/TIMReport259.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf
Fidan satışında belge, pasaport, etiket
Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 30 Nisan 2015, sayı 29342) madde 6’ya göre süs bitkisi üreticisi Süs Bitkisi Üretici Belgesi’ne sahip olmalı, bitki pasaportu sistemine kayıt yaptırmış olmalı ve Süs Bitkileri Üreticileri Alt Birliği’ne üye olmalıdır. Üretici her yeni üretim döneminde beyanname verir, kayıtlarını beş yıl saklar. Madde 5 gözle yapılan kontrolde zararlı organizma ve belirtisi bulunmamasını, canlılığın ve boyutların yeterli olmasını ister.
Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği madde 15’e göre süs bitkisi üretici belgesi üretim tesislerinin bulunduğu il müdürlüğünce verilir ve bütün illerde geçerlidir; başvuruda diploma, vergi levhası ve il müdürlüğünce düzenlenen kapasite raporu istenir. Madde 16 belge sahibinin üretim ve satış kayıtlarını beş yıl saklamasını ister.
Pazarlama (yönetmelik madde 7): fidanlar partiler halinde ve etiketli satılır; etiket turuncudur ve ülke kodu, etiketi düzenleyen kuruluşun adı ve logosu, üretim yılı, tür adı, varsa çeşit adı, üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarasını içerir. Bitki pasaportu yönetmeliği Ek-1 listesindeki süs bitkileri için pasaport düzenlenmişse pasaport etiket sayılır. Prunus cinsinin bu listede olup olmadığını okuyamadık (Ek-1 listesi okunamadı); il tarım ve orman müdürlüğüne sorun. Yönetmelik madde 6 operatörün alım, satım ve üretim kayıtlarını en az üç yıl, pasaport bilgilerini en az bir yıl saklamasını ister.
SÜSBİR standardı teslimatın güncel pasaport sistemine uymasını ve her bitki grubunun etiketle sevk edilmesini ister. Etiket, üretici adresi ve parti numarası olmayan fidanı almayın.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm · SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, 4.2.6 çit bitkileri, bölüm 5 ve 8, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf
Sık sorulan sorular
Taflan ile karayemiş aynı bitki mi?
Bir Samsun araştırması Prunus laurocerasus’u "taflan, karayemiş" adlarıyla verir. Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülü ise "taflan" adını Euonymus cinsi için kullanır; bu bitki bambaşkadır. İlanda Latince adı isteyin: bu rehberdeki bitki Prunus laurocerasus’tur.
Kaynak: Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4(2): s. 162–168, 2017 · Salıpazarı (Samsun) İlçesinde Yayılış Gösteren Zehirli Bitkiler Üzerine Bir Araştırma (Çizelge 2) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/295587
Taflan (karayemiş) çit için uygun mu?
SÜSBİR kalite standardı Prunus laurocerasus’u çit bitkileri grubunda sayar ve çıplak köklü çit fidanı için 4-5 dal, 60 cm ve üzeri boy ister. Boyu 6-10 m’ye çıkabildiğinden (Ankara Büyükşehir Belediyesi) düzenli budama gerekir; alçak çit için bodur çeşit sorun.
Kaynak: SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, 4.2.6 çit bitkileri, bölüm 5 ve 8, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf
Taflan yaprağı zehirli mi?
Samsun araştırmasının çizelgesine göre Prunus laurocerasus’un yaprak ve tohumu toksik kısımlardır, etken madde glikozitlerdir. Çocuk ve hayvanların yaprak ya da çekirdeği yememesini sağlayın; zehirlenme şüphesinde hemen acil servise ya da veterinere başvurun.
Kaynak: Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4(2): s. 162–168, 2017 · Salıpazarı (Samsun) İlçesinde Yayılış Gösteren Zehirli Bitkiler Üzerine Bir Araştırma (Çizelge 2) · https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/295587
Taflan kaç metre boylanır?
Ankara Büyükşehir Belediyesi listesine göre 6-10 m’ye kadar boylanabilir. Koç Üniversitesi kaydı 5-15 m verir. Alçak çeşitler çok daha küçüktür; boyu çeşide göre fidancıdan öğrenin.
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf
Taflan gölgede yetişir mi?
Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi bitkinin humuslu, kumlu toprakları ve yarı gölge alanları sevdiğini yazar. Koç Üniversitesi kaydı da rutubetli ve gölgeli yerlerde yetiştiğini belirtir. Gölgeli yerler için uygun çit bitkilerinden biridir.
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf
Taflan soğuğa dayanır mı?
Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi "soğuğa dayanıklı ılıman iklim bitkisi" der; sayı vermez. Kendi yerinizin bitki soğuğa dayanıklılık bölgesini Meteoroloji Genel Müdürlüğü haritasından kontrol edin. Sert kışlı yerlerde ilk yıllarda korunaklı konum seçin.
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf
Taflan fidanı nereden alınır?
Süs Bitkisi Üretici Belgesi sahibi, bitki pasaportu sistemine kayıtlı bir üreticiden alın. Yönetmeliğe göre fidan partiler halinde ve turuncu etiketle satılır; etikette tür adı (Prunus laurocerasus), üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarası olmalıdır.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm
Taflan fidanı kaç litrelik saksıda alınmalı?
SÜSBİR standardında orta boylu herdem yeşil Prunus laurocerasus için asgari ölçü 3 litre saksı ve 40 cm boydur; bodur ‘Zabeliana’ için 3 litre ve 30 cm. Bunlar minimumdur; büyük bitkide saksı hacmi büyür.
Kaynak: SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, 4.2.6 çit bitkileri, bölüm 5 ve 8, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf
Taflan çit için metreye kaç tane dikilir?
Karayemişe özel aralık okuduğumuz kaynaklarda yok. Hacettepe Üniversitesi şartnamesi çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası mesafenin en az 25 cm olmasını ister; bu aralıkta tek sırada metrede en çok 4 fidan düşer (hesap). Bitki büyük olduğundan fidan boyuna göre fidancıyla netleştirin.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20
Taflan ne zaman budanır?
Kaynaklarda tek bir takvim yok. Hacettepe Üniversitesi şartnamesi çit kurmuş bitkilerde iki ayda bir form budaması ister; yeni kurulan çitte bitki herdem yeşilse istenen boya ulaşıncaya kadar budama yapılmaz.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20
Taflan hangi toprağı sever?
Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi humuslu ve kumlu toprakları sevdiğini yazar.
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Prunus laurocerasus – Laz kirazı, Karayemiş sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf
Taflan fidanında bitki pasaportu gerekir mi?
Bitki pasaportu yönetmeliği Ek-1 listesindeki süs bitkileri için pasaport düzenlenir ve pasaport etiket sayılır. Prunus cinsinin bu listede olup olmadığını okuyamadık; üreticiye ve il tarım ve orman müdürlüğüne sorun. Her durumda fidan turuncu etiketle satılmalıdır.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm