Pitos (Pittosporum) Fidanı
Pitos (Pittosporum tobira, yıldız çalısı), parlak, koyu yeşil yapraklı, herdem yeşil bir süs çalısıdır; kıyı ve ılıman bölgelerde çit, perde ve bordür olarak aranır. Türkiye’ye özel kaynak az olduğundan rehber Koç Üniversitesi Ekoloji Koleksiyonu, Millî Eğitim Bakanlığı, belediye ve üniversite şartnameleri ile bir ABD üniversite sayfasını birlikte kullanır; soğuk eşiği konusundaki ayrışmayı açıkça yazar.
Pitos nedir, nasıl bir bitkidir
Koç Üniversitesi Ekoloji Koleksiyonu’nun kaydına göre Pittosporum tobira Japonya’nın (Kanto’nun güneyinde) yanı sıra Çin, Tayvan ve Kore’ye özgüdür; "3-4 m boy yapabilen, herdem yeşil, soğuğa dayanıklı bir bitkidir" ve "tam güneşli ortamlarda iyi yetişir". Koleksiyon bitkiyi "yıldız çalısı" adıyla anar. Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülü Pittosporum cinsini süs çalıları arasında "yapışkan tohum" adıyla sayar. Edremit Körfezi peyzaj bitkileri araştırmasının tür listesinde de Pittosporum tobira yer alır.
North Carolina State Üniversitesi (NC State) sayfası bitkiyi hızlı büyüyen, herdem yeşil bir çalı olarak tanımlar; taç sık, kompakt ya da yayvandır, boy 13 ft’e (yaklaşık 4 m) kadar çıkabilir. Sayfaya göre yükseklik 8-13 ft (2,4-4 m), genişlik 4-8 ft (1,2-2,4 m) aralığındadır. Çiçekler baharın sonunda (Nisan-Mayıs) açar, önce beyazdır, tozlaşmadan sonra sararır ve portakal çiçeği gibi kokar; sonbaharda kapsüllü meyve olgunlaşır, kapsül açılınca kırmızı tohumlar görünür; meyve yenmez. Kahramanmaraş kentsel bitki çalışmasının çizelgesinde Pittosporum tobira herdem yeşil, çiçeklenme 5-6 (Mayıs-Haziran), meyve olgunlaşması 8-9 (Ağustos-Eylül) olarak yazılıdır.
Kullanım: NC State sayfası pitosu tek bitki (soliter) olarak, toplu dikimde perde, çit ya da bariyer olarak, sert kışlı yerde de saksıda kullanmayı önerir. Bu rehber ana türü (Pittosporum tobira) anlatır. Türün alçak ya da alacalı çeşitleri vardır (NC State sayfası ‘Wheeler’s Dwarf’, ‘Variegata’, ‘Compacta’ ve soğuğa daha dayanıklı olduğunu yazdığı ‘Mojo’yu sayar); çeşit adı ilanda yazılı olmalıdır.
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/ · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (süs çalılarında sulama, gübreleme ve budama bölümleri; süs çalısı türleri listesi) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Türk Doğa ve Fen Dergisi 9 (özel sayı): s. 62–72, 2020 · Turizm Yerleşim Alanlarında Peyzajda Kullanılan Bitkilerin Çeşitliliği: Edremit Körfezi (Balıkesir) Örneği · https://doi.org/10.46810/tdfd.743852 · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Pittosporum tobira (mock orange) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/pittosporum-tobira/ · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu, çiçeklenme ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695
Nereye uyar: soğuk, tuz, ışık, toprak
Soğuk: burada kaynaklar ayrışır. Koç Üniversitesi kaydı bitkiyi "soğuğa dayanıklı" diye tanımlar ama sayı vermez. NC State sayfası ise bitkinin 8-10 bölgelerinde iyi büyüdüğünü yazar (ABD bitki dayanıklılık bölgeleri 8a-10b) ve dona dayanamayan yerlerde saksıda yetiştirip içeride ya da cam altında kışlatmayı önerir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü açıklamasına göre bu bölgeler 10 °F aralıkla sıralanır, her bölge 5 °F’lık (2,8 °C) iki alt bölgeye ayrılır ve kartta yazan bölge bitkinin dayanıklılığını belirten alt sınırdır. ABD Tarım Bakanlığı’nın 2023 bölge haritası 8a bölgesini −12,2 ile −9,4 °C olarak verir. Yani sert kış alan yerlerde "soğuğa dayanıklı" ifadesine güvenmeyin; Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2022 haritasından yerinizin bölgesine bakın (aynı sayfaya göre Ağrı il merkezi ortalama en düşük −32 °C ile 4a bölgesindedir) ve ilk kış için korunaklı konum seçin.
Kuraklık ve tuz: NC State sayfasına göre bitki kuraklığa, sıcağa ve tuz serpintisine (tuzlu deniz havasına) dayanır; kumlu kıyı yerleri için uygundur. Bu rehberde okuduğumuz Türkçe kaynaklarda pitosun tuz ve kuraklık toleransı sayısal olarak verilmemiştir.
Işık ve toprak: Koç kaydı tam güneşli ortamı, NC State sayfası tam güneşten ağır gölgeye kadar geniş bir ışık aralığını ve geniş bir pH aralığını yazar; iyi drenajlı toprak tercih edilir. Aynı sayfa ıslak ya da kötü drenajlı toprakta kök çürüklüğünün gelişebileceğini uyarır.
| Boy | 3-4 m (Koç Üniversitesi); 8-13 ft ≈ 2,4-4 m (NC State) |
|---|---|
| Soğuk | "Soğuğa dayanıklı", sayı yok (Koç); bölge 8a-10b, 8a −12,2 ile −9,4 °C (NC State bölgesi; °C USDA 2023 haritası) |
| Işık | Tam güneş (Koç); tam güneşten ağır gölgeye (NC State) |
| Kuraklık, tuz | Kuraklığa, sıcağa ve tuz serpintisine dayanıklı (NC State) |
| Toprak | Geniş pH aralığı, iyi drenaj; ıslak toprakta kök çürüklüğü riski (NC State) |
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Pittosporum tobira (mock orange) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/pittosporum-tobira/ · Meteoroloji Genel Müdürlüğü · Bitki Soğuğa ve Sıcağa Dayanıklılık (açıklama sayfası: bölgelerin sıcaklık ölçeği, Türkiye haritası 2022) · https://www.mgm.gov.tr/tarim/bitki-soguga-ve-sicaga-dayaniklilik.aspx · University of Kentucky · USDA 2023 Bitki Dayanıklılık Bölgesi Haritası (1991–2020 yıllık en düşük sıcaklık ortalaması, °F ve °C sütunlu bölge tablosu) · https://cld.ca.uky.edu/sites/cld.ca.uky.edu/files/2023_Plant_Hardiness_Zone_Map.pdf
Fidan nasıl alınır: saksı, kök, çeşit
Çoğaltma yöntemi: okuduğumuz kaynaklarda pitos fidanının çelik, tohum ya da aşıyla nasıl çoğaltıldığı yazılı değil; ilana ve satıcıya yazdırın. Çeşit adı verilen fidanda (‘Variegata’ gibi) üreticiden etiketini isteyin.
Saksı ve boy: SÜSBİR kalite standartlarının çalılar çizelgesinde pitos için satır bulamadık. Genel kural standardın bölüm 8’indedir: saksıda yetiştirilen bitkide saksı hacmi en az 2 litre olmalıdır, 2 litreden küçük kaplarda yetişenler "küçük saksıda büyütülmüş bitki" sayılır, saksı büyüklüğü bitki büyüklüğüyle orantılı olmalı ve şartnamede yazan ölçüler minimumdur. İlanda saksı litresini ve boyu (cm) birlikte yazın.
Kök kontrolü: SÜSBİR standardı kök sisteminin iyi gelişmesini, ana köklerin birbirine sarılmamasını ve kök kıvrıklığı bulunmamasını ister; saksıya yeni dikilmiş bitki "saksıda büyüyen" sayılmaz ve belirtilmelidir. NC State sayfası pitosun kolay nakledildiğini yazar; yine de fidanı saksıdan çıkarıp kök topunun dağılmadığını kontrol edin. Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberi gerekirse saksıyı keserek fidanı çıkarmayı önerir.
Sağlık: NC State sayfası yaprak lekesi, bakteriyel yanıklık ve kök çürüklüğünü sayar; leke ya da sararma görülen, toprağı sürekli ıslak tutulmuş partiyi almayın. Çit için fidanlar aynı fidanlıktan, aynı cins ve türden, benzer form ve boyda olmalıdır (Ankara Büyükşehir Belediyesi). Etiket: yönetmelik fidanın partiler halinde ve turuncu etiketle satılmasını ister.
Kaynak: SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Pittosporum tobira (mock orange) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/pittosporum-tobira/ · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm
Dikim: zaman, çukur, aralık, çit sıklığı
Zaman: Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberine göre kaplı fidanlar aşırı sıcak, donlu, fırtınalı ve yağışlı günler dışında her mevsim dikilebilir. Hacettepe Üniversitesi Peyzaj Planlama Müdürlüğü şartnamesi toprağın donduğu ve şiddetli soğuk ve kurutucu rüzgârlı günlerde arazide çalışılmamasını ister. Soğuk toleransı kaynaklarda ayrıştığı için sert kışlı yerde ilk kışta korunaklı konum kullanın.
Çukur: aynı şartnameye göre çukur derinliği fidanın düşeydeki kök boyundan en az 10 cm fazla, çukur hacmi kök topu hacminin en az 3 katı olmalıdır; her çalıya 10 litre can suyu verilir. Ankara Büyükşehir Belediyesi rehberi çukurda organik gübre kullanılmasını ve ilk yağmursuz dönemde sulamayı önerir. NC State sayfası ıslak toprakta kök çürüklüğünü uyardığından çukurda su birikmesine izin vermeyin.
Aralık ve çit sıklığı: Hacettepe şartnamesi çalılar için aralığı torbalı fidanda en az 30 cm, saksılı fidanda en az 50 cm verir; çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası en az 25 cm’dir. Millî Eğitim Bakanlığı Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü bahçe çevresi yeşil çitleri tek ya da iki sıra (üçgen) halinde 30-40 cm aralıkla dikilir diye yazar. Hesap: 30-40 cm aralıkta metrede yaklaşık 2,5-3,3 fidan, 25 cm’de en çok 4 fidan. Bunlar genel çit değerleridir; pitosa özel dikim aralığı okuduğumuz kaynaklarda yoktur ve çeşidin genişliğine (NC State: 4-8 ft) göre fidancıyla belirlenmelidir.
| Çit amaçlı çalı (Hacettepe) | Sıra üzeri ve sıra arası en az 25 cm; hesap: metrede en çok 4 fidan |
|---|---|
| Bahçe çevresi yeşil çit (MEB) | Tek ya da iki sıra (üçgen), 30-40 cm; hesap: metrede yaklaşık 2,5-3,3 fidan |
| Tek çalı dikimi (Hacettepe) | Torbalı fidanda en az 30 cm, saksılı fidanda en az 50 cm |
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · Millî Eğitim Bakanlığı · Bahçecilik: Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü, Ankara 2015 (bahçe çevresi yeşil çit bölümü) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Peyzajda%20Hobi%20Bah%C3%A7eleri.pdf · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Pittosporum tobira (mock orange) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/pittosporum-tobira/
Bakım: sulama, gübre, budama, hastalık
Sulama: Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülü çiçeklenme dönemini bitkinin suya en çok ihtiyaç duyduğu zaman olarak yazar; sonbahar ve kış başında ihtiyaç azalır, dinlenme döneminde minimuma iner. Modül, herdem yeşil çalılarda dinlenme döneminde sulamanın dikkatli ve dengeli yapılmasını, sulamanın sabah ve akşam saatlerinde, kök bölgesindeki 20-25 cm’lik toprak tabakası doyuncaya kadar yapılmasını ve çok sık, yüzeysel sulamanın önerilmediğini söyler. NC State sayfası pitosun kuraklığa dayandığını yazar.
Gübre: genel ilke analize dayalı ve ölçülü beslemedir. Millî Eğitim Bakanlığı modülü fidanların en önemli besin maddelerinin azot, fosfor ve potasyum olduğunu, inorganik gübrenin toprak ve yaprak analizine göre uygulanması gerektiğini yazar. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü broşürü aşırı gübrelemenin köklerin yanmasına yol açtığını söyler. Miktar bu rehberde verilmez.
Budama: NC State sayfası pitosun sert budamaya dayandığını, ancak gelecek sezonun çiçeklerinin eski dallarda açtığını yazar; yani sert budama çiçeği azaltabilir. Hacettepe şartnamesi çit kurmuş bitkilerde iki ayda bir form budaması ister; yeni kurulan çitte bitki herdem yeşilse istenen boya ulaşıncaya kadar budama yapılmaz.
Hastalık ve zararlı: NC State sayfasına göre ciddi bir sorun yoktur ama yaprak biti, kabuklu bit, unlu bit, kök ur nematodu ve beyaz sinek görülebilir; yaprak lekesi, bakteriyel yanıklık ve kök-kök boğazı çürüklüğü sorun olabilir. İlaç adı ve doz bu rehberde verilmez; belirti görünce il tarım ve orman müdürlüğüne danışın.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (süs çalılarında sulama, gübreleme ve budama bölümleri; süs çalısı türleri listesi) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Pittosporum tobira (mock orange) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/pittosporum-tobira/ · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20
Dikkat: soğuk, zehirlilik, kök çürüklüğü
Soğuk: kaynaklar bu bitkinin soğuk toleransı konusunda ayrışır (Koç "soğuğa dayanıklı", NC State bölge 8a-10b). Sert kışlı yerde açık arazide güvenilir sayılmaz; saksıda yetiştirip kışlatmak NC State sayfasında önerilen bir yoldur.
Zehirlilik: Kahramanmaraş kentsel bitki çalışmasının çizelgesinde Pittosporum tobira için zehirli kısım "meyve ve yaprakları" olarak yazılıdır; çalışma ayrıntı ve belirti vermemiştir. NC State sayfası meyve kapsüllerinin yenmediğini belirtir. Çocuk ve hayvanların yaprak ve meyveyi ağzına almamasını sağlayın.
Kök çürüklüğü: NC State sayfası ıslak ya da kötü drenajlı toprakta kök çürüklüğü riskini ve stres altında yaprak kenarlarının içe kıvrıldığını yazar. Su tutan toprağa dikmeyin.
İstilacılık ve alerji: okuduğumuz kaynaklarda pitos için bir istilacılık ya da alerji bildirimi yoktur.
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Pittosporum tobira (mock orange) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/pittosporum-tobira/ · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu, çiçeklenme ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695
Peyzaj ve süs bitkisi pazarı
Pitos Fidanı için özetle: Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği’nin 2023 sektör raporuna göre (kaynak TÜİK) Türkiye’de 2022 yılında 5.687 hektar alanda süs bitkisi üretimi yapılmıştır; bunun 3.986 hektarı dış mekân süs bitkisidir (yaklaşık yüzde 70).
Pitos Fidanı için özetle: Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin Eylül 2026 sayılı TİMREPORT dergisi 2025 verilerine göre 6.527 hektarlık üretim alanının yüzde 72’sinin dış mekân bitkilerine ayrıldığını, 2025’te süs bitkileri ihracatının yaklaşık 160 milyon dolara ulaştığını ve ihracatın 80 ülkeye yapıldığını yazar.
Türe özel resmî veri yok: pitos için ayrı bir üretim ya da ihracat serisi bulamadık; rakamlar dış mekân ve canlı bitkiler gruplarının toplamıdır. Fiyat için bu rehberde seri verilmez.
İlan verirken cins ve tür (Pittosporum tobira), çeşit adı, boy, saksı litresi, adet, parti ve teslim yerini yazın. İletişim tarımart portalı içinden yürür.
Kaynak: Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği · Türkiye Süs Bitkileri ve Mamulleri Sektör Raporu 2023 (üretim ve ihracat tabloları, kaynak TÜİK) · https://www.susbitkileri.org.tr/images/d/library/98e54002-0285-47c4-ad9f-09d2fddb7f65.pdf · Türkiye İhracatçılar Meclisi · TİMREPORT sayı 259, Eylül 2026 · Türkiye’nin Çiçek Haritası: Üretim ve İhracatla Büyüyor (sektör dosyası) · https://tim.org.tr/files/downloads/Timreport/TIMReport259.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf
Fidan satışında belge, pasaport, etiket
Pitos Fidanı için özetle: Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 30 Nisan 2015, sayı 29342) madde 6’ya göre süs bitkisi üreticisi Süs Bitkisi Üretici Belgesi’ne sahip olmalı, bitki pasaportu sistemine kayıt yaptırmış olmalı ve Süs Bitkileri Üreticileri Alt Birliği’ne üye olmalıdır.
Pitos Fidanı için özetle: Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği madde 15’e göre süs bitkisi üretici belgesi üretim tesislerinin bulunduğu il müdürlüğünce verilir ve bütün illerde geçerlidir; başvuruda diploma, vergi levhası ve il müdürlüğünce düzenlenen kapasite raporu istenir.
Pazarlama (yönetmelik madde 7): fidanlar partiler halinde ve etiketli satılır; etiket turuncudur ve ülke kodu, etiketi düzenleyen kuruluşun adı ve logosu, üretim yılı, tür adı, varsa çeşit adı, üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarasını içerir. Bitki pasaportu yönetmeliği Ek-1 listesindeki süs bitkileri için pasaport düzenlenmişse pasaport etiket sayılır. Pittosporum’un bu listede olup olmadığını okuyamadık (Ek-1 listesi okunamadı); il tarım ve orman müdürlüğüne sorun. Yönetmelik madde 6 operatörün alım, satım ve üretim kayıtlarını en az üç yıl, pasaport bilgilerini en az bir yıl saklamasını ister.
Pitos Fidanı için özetle: SÜSBİR standardı teslimatın güncel pasaport sistemine uymasını ve her bitki grubunun etiketle sevk edilmesini ister.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm · SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf
Sık sorulan sorular
Pitos fidanı nereden alınır?
Süs Bitkisi Üretici Belgesi sahibi, bitki pasaportu sistemine kayıtlı bir üreticiden alın. Yönetmeliğe göre fidan partiler halinde ve turuncu etiketle satılır; etikette tür adı (Pittosporum tobira), üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarası bulunur.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm
Pitos soğuğa dayanır mı?
Koç Üniversitesi kaydı pitosu "soğuğa dayanıklı" diye tanımlar ama sayı vermez; bir ABD üniversite sayfası ise 8-10 bölgelerini verir ve donlu yerde saksıda kışlatmayı önerir. Kaynaklar ayrıştığından sert kışlı yerde dikmeden önce Meteoroloji Genel Müdürlüğü bölge haritasına bakın ve korunaklı konum seçin.
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/
Pitos kaç metre boylanır?
Koç Üniversitesi Ekoloji Koleksiyonu’nun kaydına göre 3-4 m boy yapabilen, herdem yeşil bir bitkidir. Alçak ve cüce çeşitleri de vardır; boyu çeşide göre fidancıdan öğrenin.
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/
Pitos güneşte mi gölgede mi yetişir?
Koç Üniversitesi kaydı pitosun tam güneşli ortamlarda iyi yetiştiğini yazar. Gölge konusunda okuduğumuz Türkçe kaynaklarda sayı ya da süre yoktur; gölgeli yerde önce küçük deneme yapın.
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/
Pitos çit için metreye kaç tane dikilir?
Pitosa özel aralık okuduğumuz kaynaklarda yok. Hacettepe Üniversitesi şartnamesi çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası mesafenin en az 25 cm olmasını ister; bu aralıkta tek sırada metrede en çok 4 fidan düşer (hesap). Çeşidin genişliğine göre fidancıyla netleştirin.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20
Pitos ne zaman çiçek açar?
Kahramanmaraş kentsel bitki çalışmasının çizelgesinde Pittosporum tobira için çiçeklenme 5-6 (Mayıs-Haziran), meyve olgunlaşması 8-9 (Ağustos-Eylül) olarak yazılıdır. Çiçek zamanı yere ve mevsime göre değişebilir.
Kaynak: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu, çiçeklenme ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695
Pitos zehirli midir?
Kahramanmaraş çalışmasının çizelgesinde zehirli kısım olarak meyve ve yapraklar yazılıdır; çalışma belirti ve miktar vermemiştir. Çocukların ve hayvanların yaprak ve meyveyi ağzına almamasını sağlayın.
Kaynak: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu, çiçeklenme ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695
Pitos herdem yeşil midir?
Evet. Koç Üniversitesi kaydı ve Kahramanmaraş çizelgesi pitosu herdem yeşil olarak verir. Soğuk toleransı konusunda kaynaklar ayrışır; ayrıntı rehberin iklim bölümündedir.
Kaynak: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Pittosporum tobira (Yıldız Çalısı), kayıt 26 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/26/
Pitos ne zaman budanır?
Kaynaklarda tek bir takvim yok. Hacettepe Üniversitesi şartnamesi çit kurmuş bitkilerde iki ayda bir form budaması ister; yeni kurulan çitte bitki herdem yeşilse istenen boya ulaşıncaya kadar budama yapılmaz.
Kaynak: Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20
Pitos nasıl sulanır?
Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülü çiçeklenme döneminde suya en çok ihtiyaç duyulduğunu, sulamanın sabah ve akşam yapılmasını, kök bölgesindeki 20-25 cm’lik toprak tabakasının doyurulmasını ve çok sık, yüzeysel sulamanın önerilmediğini yazar. Herdem yeşil çalıda dinlenme döneminde sulamayı dengeli yapın.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (süs çalılarında sulama, gübreleme ve budama bölümleri; süs çalısı türleri listesi) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf
Pitos fidanı ne zaman dikilir?
Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberine göre kaplı fidanlar aşırı sıcak, donlu, fırtınalı ve yağışlı günler dışında her mevsim dikilebilir. Dikimden hemen sonra can suyu verin.
Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf
Pitos fidanı kaç litrelik saksıda alınmalı?
SÜSBİR standardının çalılar çizelgesinde pitos için satır bulamadık. Genel kural: saksı hacmi en az 2 litre, ölçüler minimumdur ve saksı bitki büyüklüğüyle orantılı olmalıdır. İlanda saksı litresi ve boy (cm) birlikte yazılmalıdır.
Kaynak: SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf