Ana içeriğe atla

Kartopu (Viburnum) Fidanı

Kartopu (Viburnum) adıyla iki farklı bitki satılır: yazın yeşil, soğuğa dayanıklı adi kartopu (Viburnum opulus) ve her dem yeşil, soğuğa hassas defne kartopu (Viburnum tinus). Rehber Atatürk Orman Çiftliği, Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara Üniversitesi, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve akademik kaynaklara dayanır; iki türün soğuk, toprak ve budama farkını ayrı ayrı yazar.

Kartopu hangi bitkidir: iki ayrı tür

Atatürk Orman Çiftliği sayfası kartopunu (Viburnum sp.) "doğada çok fazla türü bulunan yaprak döken ve her dem yeşil bitkiler" diye tanımlar: yapraklar basit, tam dişli ya da dilimli; çiçekler yuvarlak, şemsiye biçiminde, pembe ya da beyaz; meyveler siyah, sarı ya da kırmızıdır. Ankara Üniversitesi ders notu da meyvelerin siyah, sarı ya da kırmızı üzümsü olduğunu, kirli hava koşullarına dayanıklı olduğunu ve yoğun yapraklanan türlerin çit, perde ve bordür olarak kullanıldığını, ayrıca yamaç tespitinde, otoyol refüjlerinde ve kuş konukçusu olarak değerlendirildiğini yazar.

Adi kartopu (Viburnum opulus): Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülüne göre Avrupa ve Kuzey Afrika’da, ülkemizde Marmara Bölgesi’nde doğal yetişir; yazın yeşil kalan, dikine büyüyerek 3-4 m boylanan bir çalıdır. Yaprakları 10-12 cm uzunluğunda, kenarları sık dişli; çiçekleri 10 cm çapında şemsiyemsi bileşik salkım ve beyazdır, mayıs-haziranda açar. North Carolina State Üniversitesi (NC State) sayfası türü yapraklarını döken, 12-16 ft (yaklaşık 3,7-4,9 m) boylu bir çalı olarak verir.

Defne kartopu (Viburnum tinus): modüle göre ülkemizde en çok tanınan türlerden biridir; yaz-kış yeşil çalıdır, yaprakları 3-4 cm uzunluğunda uzunca yumurta biçimindedir, çiçekleri erken ilkbaharda açar ve beyazdır, meyveleri seyrek, önce mavi sonra siyaha yakın renklidir. Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi türü sık dallı, herdem yeşil, 1,5-3 m’ye kadar boylanan, çiçeği kokulu bir çalı olarak anlatır. Koç Üniversitesi Ekoloji Koleksiyonu Akdeniz bölgesine özgü, herdem yeşil bir tür olduğunu ve ılıman iklim bitkisi sayıldığını yazar. NC State sayfası boyu 6-12 ft (yaklaşık 1,8-3,7 m) verir.

Edremit Körfezi’nde yapılan bir peyzaj bitkisi araştırmasında Viburnum tinus, çit olarak yoğun kullanılan türler arasında gösterilmiştir. İlanda yalnızca "kartopu" yazmak yetmez: hangi tür olduğunu (V. opulus mu, V. tinus mu) ve çeşit adını yazın.

Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64 · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Viburnum tinus – Defne Yapraklı Kartopu sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Viburnum tinus (Tüylü Yapraklı Kartopu), kayıt 11 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/11/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum opulus (European cranberry bush) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-opulus/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum tinus (laurustine) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-tinus/ · Türk Doğa ve Fen Dergisi 9 (özel sayı): s. 62–72, 2020 · Turizm Yerleşim Alanlarında Peyzajda Kullanılan Bitkilerin Çeşitliliği: Edremit Körfezi (Balıkesir) Örneği (Şekil 7: çit olarak kullanılan türler) · https://doi.org/10.46810/tdfd.743852

Nereye uyar: soğuk, gölge, toprak

Soğuk, adi kartopu: Millî Eğitim Bakanlığı modülü Viburnum opulus için soğuk iklim şartlarına dayanıklı olduğunu ve donlara az duyarlı olduğunu yazar. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün örnek bitki listesinde kartopu çalısı (Viburnum opulus) 3a bölgesinde gösterilir; NC State sayfası ABD bölgelerinde 2a-8b verir. MGM açıklamasına göre bu bölgeler 10 °F aralıkla sıralanır, her bölge 5 °F’lık (2,8 °C) iki alt bölgeye ayrılır ve kartta yazan bölge bitkinin dayanıklılığını belirten alt sınırdır. ABD Tarım Bakanlığı’nın 2023 bölge haritası 3a bölgesini −40,0 ile −37,2 °C olarak verir.

Soğuk, defne kartopu: Millî Eğitim Bakanlığı modülü ve Ankara Üniversitesi ders notu Viburnum tinus için nemli ve kışları ılıman geçen yerleri sevdiğini, soğuğa fazla dayanıklı olmadığını ve donlara duyarlı olduğunu yazar. NC State sayfası bölge 8a-10b verir; ABD Tarım Bakanlığı’nın 2023 bölge haritası 8a bölgesini −12,2 ile −9,4 °C olarak verir. Yani iç Anadolu ve doğu gibi sert kış alan yerlerde defne kartopu açıkta güvenilir değildir; sahil ve ılıman kesimde kullanılır. Kendi yerinizin bölgesini Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2022 haritasından kontrol edin (aynı sayfaya göre Ağrı il merkezi ortalama en düşük −32 °C ile 4a bölgesindedir).

Işık ve gölge: Atatürk Orman Çiftliği sayfası kartopunu "ışık ve gölge bitkisi" olarak yazar. Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi defne kartopunun tam ve yarı gölge alanları sevdiğini, az nemli ya da nemsiz ortamlarda yetişebildiğini söyler. Koç kaydı yarı gölge ve güneşli yerleri yazar. NC State sayfası defne kartopu için tam güneşten yarı gölgeye, iyi drenajlı toprak, kuraklığa ve tuza dayanıklılık bildirir.

Toprak: Atatürk Orman Çiftliği sayfası humuslu ve asidik toprakları tercih ettiklerini yazar. Millî Eğitim Bakanlığı modülü adi kartopunun ağır killi, rutubetli, ıslak ve tuzlu topraklara, sahil arazisine uygun olduğunu ama kireçli topraklardan hoşlanmadığını; defne kartopunun ağır killi, hafif asidik ve tuzlu topraklara, sahil arazilerine uygun ve aktif kirece dayanıklı olduğunu yazar. Yani kireçli arazide defne kartopu, adi kartopuya göre daha uygundur.

Kartopu: iki türün karşılaştırması (kaynaklara göre)
Adi kartopu (V. opulus)Yazın yeşil; 3-4 m; soğuğa dayanıklı, bölge 3a (MGM) −40,0 ile −37,2 °C (USDA 2023 haritası); kireçli toprağı sevmez
Defne kartopu (V. tinus)Her dem yeşil; 1,5-3 m; soğuğa fazla dayanıklı değil; bölge 8a-10b (NC State), 8a −12,2 ile −9,4 °C (USDA 2023 haritası); aktif kirece dayanıklı
IşıkGüneş ve gölge, yarı gölge (Atatürk Orman Çiftliği, Ankara, Koç)
ToprakHumuslu, asidik tercih (Atatürk Orman Çiftliği); defne kartopu tuzlu ve sahil toprağına uygun (MEB)

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Meteoroloji Genel Müdürlüğü · Bitki Soğuğa ve Sıcağa Dayanıklılık: Örnek Bitki Adları (kartopu çalısı, Viburnum opulus, bölge 3a) · https://www.mgm.gov.tr/tarim/bitki-soguga-ve-sicaga-dayaniklilik.aspx?g=b · Meteoroloji Genel Müdürlüğü · Bitki Soğuğa ve Sıcağa Dayanıklılık (açıklama sayfası: bölgelerin sıcaklık ölçeği, Türkiye haritası 2022) · https://www.mgm.gov.tr/tarim/bitki-soguga-ve-sicaga-dayaniklilik.aspx?g=a · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum opulus (European cranberry bush) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-opulus/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum tinus (laurustine) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-tinus/ · Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Viburnum tinus – Defne Yapraklı Kartopu sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Viburnum tinus (Tüylü Yapraklı Kartopu), kayıt 11 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/11/ · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · University of Kentucky · USDA 2023 Bitki Dayanıklılık Bölgesi Haritası (1991–2020 yıllık en düşük sıcaklık ortalaması, °F ve °C sütunlu bölge tablosu) · https://cld.ca.uky.edu/sites/cld.ca.uky.edu/files/2023_Plant_Hardiness_Zone_Map.pdf

Fidan nasıl alınır: çoğaltma, saksı, kök

Çoğaltma: Atatürk Orman Çiftliği sayfası tohum, çelik, daldırma ve aşıyı sayar. Ankara Üniversitesi ders notu tohum ve çelikle üretimin kullanıldığını, tohumların çimlenmesinin yavaş olduğunu, tohumların tam olgunlaşmadan toplanıp hemen ekilmesi gerektiğini, tam olgunlaşan tohum ekilirse çimlenmenin 18 ayı bulduğunu yazar. Adi kartopu mayısta alınan yumuşak çeliklerle sisleme altında köklendirilir; defne kartopu haziranda o yılın sürgünlerinden 6-7,5 cm’lik çeliklerle üretilir ve yaklaşık 2 hafta sonra yüzde 90 ve üzerinde köklenme görülür. Tohumdan üretimde çimlenme çok yavaş olduğundan fidanın çelikten mi tohumdan mı geldiğini satıcıdan öğrenin.

Saksı ve boy: SÜSBİR kalite standartlarının çalılar çizelgesinde hep yeşil kalan, hızlı büyüyen Viburnum grubu için (V. tinus, V. burkwoodii, V. davidii satırı) asgari ölçü 3 litre saksı, 40 cm boy, dallı biçim ve alt üçte birde en az 3 göz olarak verilir. Standart bu ölçülerin minimum olduğunu, daha büyük bitkide saksı hacminin orantılı büyümesi gerektiğini yazar. Yazın yeşil Viburnum opulus için tablodaki satırı sütun düzeni nedeniyle net okuyamadık; üreticiden ve standart belgesinden doğrulayın.

Kök kontrolü: standart kök sisteminin iyi gelişmesini, ana köklerin birbirine sarılmamasını ve kök kıvrıklığı bulunmamasını ister; saksıya yeni dikilmiş bitki "saksıda büyüyen" sayılmaz ve belirtilmelidir. Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberi gerekirse saksıyı keserek fidanı çıkarmayı önerir. Atatürk Orman Çiftliği ve Millî Eğitim Bakanlığı kırmızı örümcek ve genç sürgünlerde yaprak biti ile yaprak yanıklığı, kara leke ve külleme belirtilerini sayar; yapraklarında leke ya da koloni olan partiyi almayın. Çit için fidanlar aynı fidanlıktan, aynı cins ve türden, benzer form ve boyda olmalıdır. Etiket: yönetmelik fidanın partiler halinde ve turuncu etiketle satılmasını ister.

Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64 · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm

Dikim: zaman, çukur, aralık, çit sıklığı

Zaman: Ankara Büyükşehir Belediyesi dikim rehberine göre kaplı fidanlar aşırı sıcak, donlu, fırtınalı ve yağışlı günler dışında her mevsim dikilebilir. Hacettepe Üniversitesi Peyzaj Planlama Müdürlüğü şartnamesi toprağın donduğu ve şiddetli soğuk ve kurutucu rüzgârlı günlerde arazide çalışılmamasını ister. Defne kartopunda soğuk hassasiyeti nedeniyle sert kışlı yerde açık dikimden kaçının.

Çukur: aynı şartnameye göre çukur derinliği fidanın düşeydeki kök boyundan en az 10 cm fazla, çukur hacmi kök topu hacminin en az 3 katı olmalıdır; her çalıya 10 litre can suyu verilir. Ankara Büyükşehir Belediyesi rehberi çukurda organik gübre kullanılmasını ve ilk yağmursuz dönemde sulamayı önerir.

Aralık ve çit sıklığı: Hacettepe şartnamesi çalılar için aralığı torbalı fidanda en az 30 cm, saksılı fidanda en az 50 cm verir; çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası en az 25 cm’dir. Millî Eğitim Bakanlığı Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü bahçe çevresi yeşil çitleri tek ya da iki sıra (üçgen) halinde 30-40 cm aralıkla dikilir diye yazar. Hesap: 30-40 cm aralıkta metrede yaklaşık 2,5-3,3 fidan, 25 cm’de en çok 4 fidan. Bunlar genel çit değerleridir; kartopuya özel dikim aralığı okuduğumuz kaynaklarda yoktur. NC State sayfası defne kartopunun 6-12 ft’lik geniş bir yer gerektirdiğini yazar; aralığı olgun genişliğe göre fidancıyla belirleyin. NC State sayfası ayrıca defne kartopunda meyve tutumu için yakında başka bir kartopu türü bulunması gerektiğini belirtir.

Çit dikimi için kaynaklı aralıklar (genel değerler)
Çit amaçlı çalı (Hacettepe)Sıra üzeri ve sıra arası en az 25 cm; hesap: metrede en çok 4 fidan
Bahçe çevresi yeşil çit (MEB)Tek ya da iki sıra (üçgen), 30-40 cm; hesap: metrede yaklaşık 2,5-3,3 fidan
Tek çalı dikimi (Hacettepe)Torbalı fidanda en az 30 cm, saksılı fidanda en az 50 cm

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · Millî Eğitim Bakanlığı · Bahçecilik: Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü, Ankara 2015 (bahçe çevresi yeşil çit bölümü) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Peyzajda%20Hobi%20Bah%C3%A7eleri.pdf · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum tinus (laurustine) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-tinus/

Bakım: sulama, gübre, budama, hastalık

Sulama: Atatürk Orman Çiftliği sayfası yaz aylarında toprak kurudukça sulama yapılmasını ister. Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi yeni dikilen bitkilerde ilk dört yıldan sonra su ihtiyacının azaldığını, ilk yıllarda sıcak dönemde haftada bir sulama, dört yıldan sonra ayda bir sulamanın yeterli olduğunu not eder.

Gübre: genel ilke ölçülü beslemedir. Atatürk Orman Çiftliği sayfası ilkbaharda yanmış ahır gübresi verilmesinin gelişmeyi olumlu etkilediğini yazar; miktar vermez. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü broşürü aşırı gübrelemenin köklerin yanmasına yol açtığını söyler. Miktar bu rehberde verilmez.

Budama: kaynaklar zamanlamada ayrışır. Atatürk Orman Çiftliği sayfası kartopunun budamaya dayanıklı olduğunu ve budamanın sonbahar aylarında yapılması gerektiğini yazar. Millî Eğitim Bakanlığı modülü ise bazı kartopu türlerini eski dallarda çiçek açan yavaş büyüyen türler (çok hafif ya da hiç budanır), bazılarını erken ilkbahar-ilkbaharda çiçek açan türler olarak ayırır; ikinci gruptaki bitkiler kış sonunda budanırsa çiçek tomurcukları da gideceği için ilkbaharda çiçek vermez; bu yüzden budama çiçeklenmenin hemen sonrasında yapılmalıdır. Hangi grupta olduğunu bilmiyorsanız en az budayın ya da çiçeklenmeden sonra budayın. Çit olarak biçilenlerde Hacettepe şartnamesi iki ayda bir form budamasını, yeni kurulan çitte herdem yeşilse istenen boya ulaşıncaya kadar budama yapılmamasını ister.

Hastalık ve zararlı: Atatürk Orman Çiftliği ve Millî Eğitim Bakanlığı modülü kırmızı örümcek ve genç sürgünlerde yaprak bitini, ayrıca yaprak yanıklığı, kara leke ve külleme hastalıklarını sayar. NC State sayfası defne kartopunda yaprak lekeleri, külleme, mildiyö, dal ölümü ve yara (canker) hastalıkları, kök çürüklüğü, yaprak biti, çiçek tripsi, kırmızı örümcek, kabuklu bit ve kök böcekleri gibi sorunları sayar; adi kartopuda yaprak biti, bir gövde delici ve yaprak lekesi, gövde yanıklığı ve külleme görülebileceğini yazar. İlaç adı ve doz bu rehberde verilmez; belirti görünce il tarım ve orman müdürlüğüne danışın.

Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Viburnum tinus – Defne Yapraklı Kartopu sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum tinus (laurustine) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-tinus/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum opulus (European cranberry bush) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-opulus/

Dikkat: soğuk, zehirlilik, yayılma

Soğuk: defne kartopu soğuğa hassastır (Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara Üniversitesi); adi kartopu dayanıklıdır. Bu farkı bilmeden "kartopu" almak sert kışlı yerde kayıp demektir. İlanda tür adı yazılmalıdır.

Zehirlilik: Kahramanmaraş kentsel bitki çalışmasının çizelgesinde hem Viburnum opulus hem Viburnum tinus için zehirli kısım "gövde kabukları ve yaprakları" olarak yazılıdır; çalışma ayrıntı ve belirti vermemiştir. Çocuk ve hayvanların yaprak, kabuk ve meyveyi ağzına almamasını sağlayın.

Yayılma: NC State sayfası adi kartopunun (Viburnum opulus) çit ya da çalı sınırı olarak sık kullanıldığını ama yabani otlaşma eğilimi gösterdiğini, bu nedenle başka seçeneklerin düşünülmesi gerektiğini yazar ve istilacı eğilimlerinin bulunduğunu belirtir; bunun Kuzey Amerika için yazıldığını not edin. Türkiye’de adi kartopu doğal yayılışlıdır (Millî Eğitim Bakanlığı: Marmara Bölgesi), bu uyarı Türkiye için okuduğumuz kaynaklarda yoktur.

Alerji: okuduğumuz kaynaklarda kartopu için alerji bildirimi yoktur.

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695 · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum opulus (European cranberry bush) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-opulus/

Peyzaj ve süs bitkisi pazarı

Kartopu Fidanı için özetle: Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği’nin 2023 sektör raporuna göre (kaynak TÜİK) Türkiye’de 2022 yılında 5.687 hektar alanda süs bitkisi üretimi yapılmıştır; bunun 3.986 hektarı dış mekân süs bitkisidir (yaklaşık yüzde 70).

Kartopu Fidanı için özetle: Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin Eylül 2026 sayılı TİMREPORT dergisi 2025 verilerine göre 6.527 hektarlık üretim alanının yüzde 72’sinin dış mekân bitkilerine ayrıldığını, 2025’te süs bitkileri ihracatının yaklaşık 160 milyon dolara ulaştığını ve ihracatın 80 ülkeye yapıldığını yazar.

Türe özel resmî veri yok: kartopu için ayrı bir üretim ya da ihracat serisi bulamadık; rakamlar dış mekân ve canlı bitkiler gruplarının toplamıdır. Fiyat için bu rehberde seri verilmez.

İlan verirken cins ve tür (Viburnum opulus ya da Viburnum tinus), çeşit adı, boy, saksı litresi, adet, parti ve teslim yerini yazın. İletişim tarımart portalı içinden yürür.

Kaynak: Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği · Türkiye Süs Bitkileri ve Mamulleri Sektör Raporu 2023 (üretim ve ihracat tabloları, kaynak TÜİK) · https://www.susbitkileri.org.tr/images/d/library/98e54002-0285-47c4-ad9f-09d2fddb7f65.pdf · Türkiye İhracatçılar Meclisi · TİMREPORT sayı 259, Eylül 2026 · Türkiye’nin Çiçek Haritası: Üretim ve İhracatla Büyüyor (sektör dosyası) · https://tim.org.tr/files/downloads/Timreport/TIMReport259.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf

Fidan satışında belge, pasaport, etiket

Kartopu Fidanı için özetle: Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 30 Nisan 2015, sayı 29342) madde 6’ya göre süs bitkisi üreticisi Süs Bitkisi Üretici Belgesi’ne sahip olmalı, bitki pasaportu sistemine kayıt yaptırmış olmalı ve Süs Bitkileri Üreticileri Alt Birliği’ne üye olmalıdır.

Kartopu Fidanı için özetle: Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği madde 15’e göre süs bitkisi üretici belgesi üretim tesislerinin bulunduğu il müdürlüğünce verilir ve bütün illerde geçerlidir; başvuruda diploma, vergi levhası ve il müdürlüğünce düzenlenen kapasite raporu istenir.

Pazarlama (yönetmelik madde 7): fidanlar partiler halinde ve etiketli satılır; etiket turuncudur ve ülke kodu, etiketi düzenleyen kuruluşun adı ve logosu, üretim yılı, tür adı, varsa çeşit adı, üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarasını içerir. Bitki pasaportu yönetmeliği Ek-1 listesindeki süs bitkileri için pasaport düzenlenmişse pasaport etiket sayılır. Viburnum’un bu listede olup olmadığını okuyamadık (Ek-1 listesi okunamadı); il tarım ve orman müdürlüğüne sorun. Yönetmelik madde 6 operatörün alım, satım ve üretim kayıtlarını en az üç yıl, pasaport bilgilerini en az bir yıl saklamasını ister.

Kartopu Fidanı için özetle: SÜSBİR standardı teslimatın güncel pasaport sistemine uymasını ve her bitki grubunun etiketle sevk edilmesini ister.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm · SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf

Sık sorulan sorular

Kartopu fidanı nereden alınır?

Süs Bitkisi Üretici Belgesi sahibi, bitki pasaportu sistemine kayıtlı bir üreticiden alın. Yönetmeliğe göre fidan partiler halinde ve turuncu etiketle satılır; etikette tür adı (Viburnum opulus ya da V. tinus), üretici adı ve adresi, miktar ve parti numarası bulunur.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm

Kartopu ile defne kartopu aynı bitki mi?

Hayır. Millî Eğitim Bakanlığı süs çalıları modülüne göre adi kartopu (Viburnum opulus) yazın yeşil kalır, dikine 3-4 m boylanır; defne kartopu (Viburnum tinus) yaz-kış yeşildir ve yaprakları 3-4 cm’dir. İlanda tür adını isteyin.

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf

Kartopu soğuğa dayanır mı?

Türe göre değişir. Millî Eğitim Bakanlığı modülü adi kartopunu soğuk iklim şartlarına dayanıklı ve donlara az duyarlı, defne kartopunu ise soğuğa fazla dayanıklı olmayan ve donlara duyarlı olarak yazar. Kendi yerinizin bölgesini Meteoroloji Genel Müdürlüğü haritasından kontrol edin.

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf

Kartopu çit olarak kullanılır mı?

Evet. Millî Eğitim Bakanlığı modülü yoğun yapraklanma gösteren kartopu türlerinin çit, perde ve bordür bitkisi olarak kullanıldığını yazar. Edremit Körfezi araştırması Viburnum tinus’u çit olarak yoğun kullanılan türler arasında gösterir.

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf

Kartopu kaç metre boylanır?

Millî Eğitim Bakanlığı modülüne göre adi kartopu 3-4 m boylanır. Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi defne kartopu için 1,5-3 m’ye kadar boy verir.

Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf

Kartopu gölgede yetişir mi?

Ankara Büyükşehir Belediyesi listesi defne kartopunun tam ve yarı gölge alanları sevdiğini, az nemli ya da nemsiz ortamlarda yetişebildiğini yazar. Atatürk Orman Çiftliği kartopunu ışık ve gölge bitkisi olarak anar.

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Viburnum tinus – Defne Yapraklı Kartopu sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf

Kartopu ne zaman budanır?

Kaynaklar ayrışır. Atatürk Orman Çiftliği sayfası budamanın sonbahar aylarında yapılmasını ister. Millî Eğitim Bakanlığı modülü erken ilkbaharda çiçek açan bazı kartopu türleri için kış sonu budamasının çiçek tomurcuklarını alacağını, bu yüzden çiçeklenmenin hemen sonrasında budamayı yazar.

Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64

Kartopu hangi toprağı sever?

Atatürk Orman Çiftliği sayfası humuslu ve asidik toprakları tercih ettiklerini yazar. Millî Eğitim Bakanlığı modülüne göre adi kartopu kireçli topraktan hoşlanmaz; defne kartopu ise aktif kirece dayanıklıdır.

Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64

Kartopu nasıl çoğaltılır?

Ankara Üniversitesi ders notuna göre tohum ve çelikle çoğaltılır; tohumun çimlenmesi yavaştır, tam olgun tohum ekilirse çimlenme 18 ayı bulur. Adi kartopu mayısta alınan yumuşak çelikle, defne kartopu haziranda 6-7,5 cm’lik çelikle üretilir. Atatürk Orman Çiftliği daldırma ve aşıyı da sayar.

Kaynak: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf

Kartopu yaprakları neden kurur ya da lekelenir?

Atatürk Orman Çiftliği sayfasına göre kırmızı örümcek ve genç sürgünlerde yaprak biti zarar verir; yaprak yanıklığı, kara leke ve külleme hastalıkları da görülebilir. İlaç ve doz için il tarım ve orman müdürlüğüne danışın.

Kaynak: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64

Kartopu çit için metreye kaç tane dikilir?

Kartopuya özel aralık okuduğumuz kaynaklarda yok. Hacettepe Üniversitesi şartnamesi çit amaçlı çalı dikiminde sıra üzeri ve sıra arası mesafenin en az 25 cm olmasını ister; bu aralıkta tek sırada metrede en çok 4 fidan düşer (hesap). Türe ve çeşide göre fidancıyla netleştirin.

Kaynak: Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20

Kartopu zehirli midir?

Kahramanmaraş çalışmasının çizelgesinde Viburnum opulus ve V. tinus için zehirli kısım gövde kabukları ve yaprakları olarak yazılıdır; çalışma belirti vermemiştir. Çocukların ve hayvanların bitkiyi ağzına almamasını sağlayın.

Kaynak: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695

Defne kartopu fidanı kaç litrelik saksıda alınmalı?

SÜSBİR standardında hep yeşil kalan, hızlı büyüyen Viburnum grubu (V. tinus dahil) için asgari ölçü 3 litre saksı ve 40 cm boydur; bunlar minimumdur, büyük bitkide saksı hacmi büyür.

Kaynak: SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf

Son doğrulama: 8 Kasım 2026. Genel kaynaklar: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü · Bitkisel Üretim bitki bilgi sayfası: Kartopu (Viburnum sp.) · https://www.aoc.gov.tr/Portal/BitkiselUretimler/kartopu/64 · Millî Eğitim Bakanlığı · Tarım: Süs Çalıları modülü, Ankara 2016 (kartopu: tanıtım, ekolojik istekler, peyzajda kullanım, çelikle üretim, hastalık ve zararlılar, budama grupları) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/S%C3%BCs%20%C3%87al%C4%B1lar%C4%B1.pdf · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı · Ankara İklimine Adapte Olmuş Bitki Türleri (Viburnum tinus – Defne Yapraklı Kartopu sayfası ve sulama notu) · https://www.ankara.bel.tr/files/3015/6958/6892/Ankara_klimine_Adapte_Olmu_Bitki_Trleri.pdf · Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi · Ekoloji Koleksiyonu: Viburnum tinus (Tüylü Yapraklı Kartopu), kayıt 11 · https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/ECO/id/11/ · Meteoroloji Genel Müdürlüğü · Bitki Soğuğa ve Sıcağa Dayanıklılık: Örnek Bitki Adları (kartopu çalısı, Viburnum opulus, bölge 3a) · https://www.mgm.gov.tr/tarim/bitki-soguga-ve-sicaga-dayaniklilik.aspx?g=b · Meteoroloji Genel Müdürlüğü · Bitki Soğuğa ve Sıcağa Dayanıklılık (açıklama sayfası: bölgelerin sıcaklık ölçeği, Türkiye haritası 2022) · https://www.mgm.gov.tr/tarim/bitki-soguga-ve-sicaga-dayaniklilik.aspx?g=a · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum opulus (European cranberry bush) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-opulus/ · North Carolina State University Extension · Plant Toolbox: Viburnum tinus (laurustine) · https://plants.ces.ncsu.edu/plants/viburnum-tinus/ · Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 18(1): s. 25–50, 2022 · Kahramanmaraş Kentsel Açık Yeşil Alanlarında Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi (Çizelge 1: yaprak durumu ve zehirli kısımlar) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2180695 · Türk Doğa ve Fen Dergisi 9 (özel sayı): s. 62–72, 2020 · Turizm Yerleşim Alanlarında Peyzajda Kullanılan Bitkilerin Çeşitliliği: Edremit Körfezi (Balıkesir) Örneği (Şekil 7: çit olarak kullanılan türler) · https://doi.org/10.46810/tdfd.743852 · SÜSBİR · Süs Bitkileri Kalite Standartları (tavsiye edilen standartlar: genel şartlar, bölüm 8 saksıda yetiştirilen bitkiler, 8.2.4 çalılar) · https://www.susbir.org.tr/belgeler/susbir-kalite-standartlari.pdf · Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği · Türkiye Süs Bitkileri ve Mamulleri Sektör Raporu 2023 (üretim ve ihracat tabloları, kaynak TÜİK) · https://www.susbitkileri.org.tr/images/d/library/98e54002-0285-47c4-ad9f-09d2fddb7f65.pdf · Türkiye İhracatçılar Meclisi · TİMREPORT sayı 259, Eylül 2026 · Türkiye’nin Çiçek Haritası: Üretim ve İhracatla Büyüyor (sektör dosyası) · https://tim.org.tr/files/downloads/Timreport/TIMReport259.pdf · Hacettepe Üniversitesi · Peyzaj Planlama Müdürlüğü · Rutin Faaliyetlerimiz: yapılacak işler ve uyulacak esaslar (çalı dikimi, can suyu, çit form budaması) · https://peyzaj.hacettepe.edu.tr/tr/menu/rutin_faaliyetlerimiz-20 · Ankara Büyükşehir Belediyesi · Bitki Dikim Teknikleri (kaplı fidan dikimi, çalıların dikimi, çit dikimi, dikim zamanı) · https://s.ankara.bel.tr/files/9915/8814/0643/4-BTK_DKM_TEKNKLER_compressed.pdf · Millî Eğitim Bakanlığı · Bahçecilik: Peyzajda Hobi Bahçeleri modülü, Ankara 2015 (bahçe çevresi yeşil çit bölümü) · https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Peyzajda%20Hobi%20Bah%C3%A7eleri.pdf · Tarım ve Orman Bakanlığı · Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü (Mersin) · Dış Mekân Süs Bitkileri, çiftçi broşürü, 2022 · https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/D%C4%B1%C5%9FMekanS%C3%BCsBitkileri-HalilYA%C5%9EAR.pdf · Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi · Süs Bitkileri Yetiştiriciliği, açık ders notu (çim ve yer örtücü bitkiler; çelikle çoğaltma bölümleri) · https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/131279/mod_resource/content/0/s%C3%BCs%20bitkileri.pdf · T.C. Resmî Gazete · 30 Nisan 2015 tarihli ve 29342 sayılı sayı · Süs Bitkileri ve Çoğaltım Materyallerinin Üretimi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik (madde 4-7 okundu) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150430-7.htm · T.C. Resmî Gazete · 15 Mayıs 2009 tarihli ve 27229 sayılı sayı · Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği (fidan, fide ve süs bitkisi üretici belgesi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/05/20090515-14.htm · değişiklik RG 2 Nisan 2020 sayı 31087: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200402-16.htm · T.C. Resmî Gazete · 12 Ocak 2011 tarihli ve 27813 sayılı sayı · Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/01/20110112-2.htm · değişiklik RG 15 Nisan 2021 sayı 31455: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210415-4.htm. Mevzuat değişebilir; güncel metin mevzuat.gov.tr ve ilgili bakanlıktan kontrol edilir.

Kartopu (Viburnum) Fidanı adet satış fiyatı nedir?

Kartopu (Viburnum) Fidanı için kaynaklı güncel fiyat kaydı yok. Fiyatı satıcı belirler; tarımart fiyat üretmez. Güncel satıcı fiyatları Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı sayfasındaki ilanlarda.

Kartopu (Viburnum) Fidanı ticari takdim şekli nedir?

Kartopu (Viburnum) Fidanı ticarette şu biçimlerde sunulur: Saksılı ya da tüplü fidan, adet (saksı litresi ve boy cm ile; ör. 3 litre, 40 cm asgari); Topraklı, kök paketli (rootball) fidan, adet; Çit için aynı parti, aynı boy fidan, adet.

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı: satıcı ilanları ve güncel fiyatlar →

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı: ilanlar ve tezgahlar

Fide, Fidan ve Peyzaj Pazarı →