Tarla Kirası ve Ortakçılık (Sözleşme)
Tarla sahibi bazen tarlayı kendisi ekmez; kiraya verir ya da ortakçıya verir. Kirada bedel nakit ya da ürünle ödenir, ortakçılıkta ise ürün taraflar arasında paylaşılır. Bu rehber ikisinin farkını, sözleşmede yazılması gerekenleri ve bu pazardaki ilan kurallarını anlatır; sözleşme tavsiyesi ya da pay önerisi vermez.
Kira ve ortakçılık: iki ayrı düzen
Tarla kirasında kiracı belirli bir süre için tarlayı kullanma hakkını alır ve karşılığında bedel öder. Bedel nakit olabilir, ürün olarak da belirlenebilir. Kiracı tarlada ne ekeceğine genellikle kendisi karar verir; kira sözleşmesinde başka bir koşul yoksa ürün kiracıya aittir.
Ortakçılıkta ise tarla sahibi ile ortakçı üretimi birlikte yapar; ürün ya da gelir önceden kararlaştırılan oranda paylaşılır. Yarıcılık, ortakçılığın yaygın bir türüdür ve ürünün yarı yarıya bölünmesini ifade eder. Kimin tohum, gübre, yakıt ve işçilik giderini karşılayacağı, payı değiştirdiği için sözleşmenin en önemli maddelerindendir.
tarımart ilan türlerinde "kiralık (tarla kirası)" ve "ortakçılık" ayrı seçenektir. Kiralık ilanda kira süresi (ay olarak) ve ödeme dönemi (yıllık, sezonluk, aylık) yazılır. Ortakçılık ilanında ise arazi sahibinin ürün payı yüzde olarak yazılır ve fiyat alanı yoktur; çünkü ortakçılıkta bedel değil pay söz konusudur.
Bu pazarda kamudan kiralanmış arazinin alt kiraya verilmesi ilan edilemez. Mera, yaylak, kışlak, Hazine ve orman vasıflı yerler de ilan edilemez. Kiraya veren kişi tarlanın sahibi ya da yetkilisidir; kamudan aldığı bir arazinin kullanımını başkasına devredemez.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (ilan kategorileri, tapu nitelik listesi, hisseli satış ve kira metinleri) · T.C. Resmî Gazete · 28.02.1998 tarihli ve 23272 sayılı sayı · 4342 sayılı Mera Kanunu · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4342&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 · T.C. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (kira ve ortaklık hükümleri) · https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=1&MevzuatNo=6098&MevzuatTertip=5
Sözleşmede yazılması gereken şeyler
Köyde tarla kirasının çoğu sözlü yapılır ve çoğu uyuşmazlık da bu yüzden çıkar. Yazılı sözleşmede en azından şunlar bulunmalıdır: tarlanın tapudaki tanımı (il, ilçe, köy, ada, parsel), kiranın başlangıç ve bitiş tarihi, bedelin cinsi ve ödeme zamanı, kiracının tarlada neler yapıp yapamayacağı ve tarlanın teslim şekli.
Tarladaki sulama giderleri ve elektrik, kuyu bakımı, sulama birliği ücreti gibi masrafların kime ait olduğu ayrıca yazılır. Sulu tarlada su gelmeyen yıl için ne olacağı da düşünülmelidir. Kiracının ağaç dikmesi, kuyu açması ya da yapı yapması izne bağlıysa bunun da sözleşmede belirtilmesi gerekir.
Ortakçılıkta ise ürün payı oranı, giderlerin paylaşımı, hasadın nasıl yapılacağı, ürünün kimde depolanacağı ve satışta kimin yetkili olacağı yazılır. Ürünün hasada kadar zarar görmesi (dolu, don, kuraklık) durumunda kaybın nasıl bölüşüleceği önceden belirlenmediğinde en çok kavga çıkan konudur.
tarımart süre, bedel ya da pay önermez; ilandaki alanlar yalnız taraflara kendi kararlarını yazma yeri sağlar. Örnek sözleşme metinleri için sitedeki kiralık tarla ve yarıcılık hukuki sayfalarına bakılabilir. Bu metinler genel örnektir; kendi durumunuz için bir avukata danışın.
- Tarlanın tanımı: il, ilçe, köy, ada, parsel ve yüzölçümü.
- Süre: başlangıç, bitiş, uzatma ve erken bitirme şartları.
- Bedel: nakit ya da ürün; ödeme zamanı; ortakçılıkta pay oranı.
- Gider paylaşımı: tohum, gübre, yakıt, sulama, işçilik.
- Zarar durumu: dolu, don, kuraklıkta kaybın bölüşümü.
- Teslim ve tahliye: tarlanın hangi hâlde geri verileceği.
Kaynak: T.C. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (kira ve ortaklık hükümleri) · https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=1&MevzuatNo=6098&MevzuatTertip=5 · tarımart ilan kuralları (ilan kategorileri, tapu nitelik listesi, hisseli satış ve kira metinleri)
Mevzuat çerçevesi ve vergi notu
Kira ve ortaklık ilişkisinin temel hükümleri Türk Borçlar Kanunu'ndadır. Kanun ürün kirası ve adi ortaklık gibi konuları düzenler; madde numaralarını bu rehber vermez. Hangi hükmün kendi sözleşmenize uygulandığını bir avukat belirler.
Kiralanan tarlanın tarım arazisi olması, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 04.04.2026/33214) hükümlerini de gündeme getirir. Kiracı kendi başına tarlayı tarım dışı amaçla kullanamaz; kuyu, sera, depo gibi yapıların izin durumu tarım müdürlüğünden sorulur.
Kira ve ortakçılık geliri vergi konusu olabilir. Hangi hâlde hangi vergi ve beyan yükümlülüğünün doğduğunu bu rehber yazmaz; mali müşavirinize danışın. Kiracı da ürünü satıyorsa ayrıca kendi vergi ve kayıt yükümlülükleri olabilir.
Tarımsal destekler ve kayıt sistemleri de kira ilişkisinden etkilenebilir. Tarlada destek alan kişi kimdir, kayıt kimin adınadır? Sözleşmede bu konunun yer alması ve il ya da ilçe tarım müdürlüğüne danışılması iyi bir uygulamadır.
Kaynak: T.C. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (kira ve ortaklık hükümleri) · https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=1&MevzuatNo=6098&MevzuatTertip=5 · T.C. Resmî Gazete · 19.07.2005 tarihli ve 25880 sayılı sayı · 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5403&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 · T.C. Resmî Gazete · 04.04.2026 tarihli ve 33214 sayılı sayı · Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260404-2.htm · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri · https://www.tarimorman.gov.tr/Sayfalar/TasraTeskilati.aspx
Kiralık ve ortakçılık ilanında sahiplik kanıtı
Kiraya verecek kişi de sahiplik kanıtı sunar. Satılık ilandan farkı yoktur: tapuda adınıza kayıtlı olmanız ya da malikin eşi, birinci ya da ikinci derece kan hısmı olmanız, ada ve parsel numarasını yazmanız, tapu belgesini yüklemeniz ve mülkiyet beyanını onaylamanız gerekir.
Kiracı olan kişi tarlayı bir başkasına alt kiraya veremez; kiraya veren olarak ilan açmak için tarlanın maliki olmak ya da malikin yakını olmak gerekir. Başkasından kiraladığı tarlayı yeniden kiraya vermek isteyen kişi için ilan açılamaz. Bu kural ihtiyat gereğidir.
Kiralık ilanda kira süresi ay olarak ve ödeme dönemi seçilerek, ortakçılık ilanında arazi sahibinin ürün payı yüzde olarak yazılmak zorundadır. Bu alanlar eksikse ilan formu tamamlanmaz.
Sahiplik kaydı ilanda görünmez ve ilan e-Devlet ilan doğrulaması bağlanana kadar yayına çıkmaz.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (sahiplik kanıtı: ilişki beyanı, ada-parsel, tapu belgesi, mülkiyet beyanı) · tarımart ilan kuralları (taşınmaz ilanı e-Devlet ilan doğrulaması bağlanana kadar yayına çıkmaz) · tarımart tarımsal emlak pazarı hukuki risk notu, 15.10.2026 (taslak; nihai hukuki görüş değildir)
Kiracı ve ortakçı nasıl aranır, nelere bakılır?
Tarla sahibi kiracı ararken, kiracının tarlayı bu yıllarda işleyip işlemediğine, önceki kiracılarla ilişkisine ve tarlaya bakım gösterip göstermediğine dikkat eder. Kiracı da tarlayı kiralamadan önce toprağın durumunu, suyunu, yola erişimini ve önceki ekimleri yerinde görmelidir.
Ortakçılıkta güven daha da önemlidir; çünkü iki taraf aynı ürünün sonunu bekler. Ürünün tartılması ve paylaşımı için bir tanığın bulunması, kayıt tutulması ve ürün satışından elde edilen gelirin nasıl bölüşüleceği yazılı olmalıdır. Güvene dayalı bir ilişkide bile yazılı sözleşme iki tarafı da korur.
tarımart alıcı ile satıcı ya da kiraya veren ile kiracı arasında taraf değildir. İlan bir teklif davetidir; iletişim tarımart portalı içinden yapılır ve sözleşme tarafların kendi aralarındadır.
İlan metnine "kesin kazandırır" ya da "en verimli tarla" gibi ifadeler yazılamaz. Ölçülebilir bilgi yazılır: yüzölçümü, sulama durumu, son üç yıl ne ekildiği, yola uzaklık, elektrik.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (ilan kategorileri, tapu nitelik listesi, hisseli satış ve kira metinleri) · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri · https://www.tarimorman.gov.tr/Sayfalar/TasraTeskilati.aspx
Sık sorulan sorular
Tarla kirası sözlü yapılabilir mi?
Sözlü kira fiilen yapılır, ama süre, bedel ve tahliye konusunda uyuşmazlığı kanıtlamak güçtür. Bu yüzden süre, bedel, gider paylaşımı ve tahliye şartlarını yazılı sözleşmeyle belirlemek önerilir. Kendi durumunuz için bir avukata danışın.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (ilan kategorileri, tapu nitelik listesi, hisseli satış ve kira metinleri)
Ortakçılıkta ürün payı kaç olmalı?
Bu oran tarafların anlaşmasına bağlıdır; tarımart pay önermez. İlanda arazi sahibinin ürün payı yüzde olarak yazılır, giderlerin kimde olduğu ise sözleşmede açıkça belirtilir.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (ilan kategorileri, tapu nitelik listesi, hisseli satış ve kira metinleri)
Yarıcılık ile ortakçılık aynı şey midir?
Yarıcılık, ortakçılığın ürünün yarı yarıya bölüşüldüğü yaygın bir biçimidir. Ortakçılık ise pay oranı farklı da olabilir. Sözleşmede oran ve giderlerin paylaşımı açıkça yazılmalıdır.
Kaynak: T.C. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (kira ve ortaklık hükümleri) · https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=1&MevzuatNo=6098&MevzuatTertip=5
Kiracı tarlayı başkasına devredebilir mi?
Bu sözleşmenin koşullarına bağlıdır. Genel kural sözleşmede açıkça izin olmadıkça kiracının tarlayı başkasına devretmemesidir. Bu pazarda kiracının yeniden kiraya vermek için ilan açması kabul edilmez.
Kaynak: T.C. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (kira ve ortaklık hükümleri) · https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=1&MevzuatNo=6098&MevzuatTertip=5
Kira geliri vergilendirilir mi?
Kira ve ortakçılık geliri vergi konusu olabilir. Hangi hâlde ne tür yükümlülük doğduğunu bu rehber yazmaz; mali müşavirinize danışın.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (ilan kategorileri, tapu nitelik listesi, hisseli satış ve kira metinleri)
Kiracı tarlaya kuyu ya da sera yapabilir mi?
Bunun için hem tarla sahibinin yazılı izni hem de tarım müdürlüğünün gerekli izinleri gerekebilir. Tarımsal yapıların durumu Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik'te ayrı ele alınır; başlamadan önce müdürlüğe sorun.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 04.04.2026 tarihli ve 33214 sayılı sayı · Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260404-2.htm
Kiralık tarla ilanı için hangi alanlar zorunlu?
Kira süresi (ay olarak) ve ödeme dönemi (yıllık, sezonluk ya da aylık) yazılır. Ortakçılıkta fiyat yerine arazi sahibinin ürün payı yüzde olarak yazılır. Ayrıca ada, parsel ve tapu belgesi gerekir.
Kaynak: tarımart ilan kuralları (sahiplik kanıtı: ilişki beyanı, ada-parsel, tapu belgesi, mülkiyet beyanı)