Yukarı Çatak şimdi
Köy üyeleri henüz fotoğraf paylaşmadı
Kaynak Norveç Meteoroloji Enstitüsü (MET Norway), Locationforecast 2.0, Data from MET Norway (CC BY 4.0), değiştirilerek kullanılmıştır. Hava bilgisi sayısal tahmin modellerinden gelir; resmî meteorolojik uyarı değildir. Resmî uyarılar için mgm.gov.tr adresine bakınız.
Güneş enerjisi santralleri (GES), kuraklığa dayanıklı tıbbi ve aromatik bitki üretimi, modern basınçlı sulama sistemleri.
Taslak bilgi. Aşağıdaki bölümler açık kaynaklardan yapay zekâ ile derlendi; köy temsilcisi ya da muhtar henüz doğrulamadı. Rakamlar ve adlar yanlış olabilir.
Yönetici özeti
- Yukarı Çatak, Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı, İç Anadolu bozkır ikliminin hakim olduğu kırsal bir mahalledir.
- Yerleşimin temel geçim kaynağı geleneksel kuru tarım ve bozkır tipi küçükbaş hayvancılıktır.
- Köyün adı, iki yamaç veya dere yatağının kesiştiği vadi/çatak coğrafi yapısından köken almaktadır.
- Bölgede kuraklık ve su kısıtı tarımsal verimliliği doğrudan etkilemekte, hububat ağırlıklı üretim yapılmaktadır.
- Nüfus, tarımda makineleşme ve kent merkezlerine yönelik göç sebebiyle belirgin bir azalma ve yaşlanma eğilimindedir.
Tarih şeridi
- Osmanlı DönemiHaymana kazasına bağlı aşiret ve konar-göçer cemaatlerin kışlak ve yerleşim alanları arasında yer alması.Kaynak: Osmanlı Tahrir ve İskân Kayıtları
- Cumhuriyet DönemiHaymana ilçesine bağlı idari bir köy statüsü kazanması.Kaynak: Dahiliye Vekaleti Yer Adları Kütüğü
- 20126360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile mahalleye dönüştürülmesi.Kaynak: Resmî Gazete (Sayı: 28489)
Halk kültürü
Türkü/Ezgi: Haymana yöresi bozlakları, seymen ezgileri ve ağıtları dinlenir.
Yemek: Gözleme, bazlama, bulgur aşı, arabaşı ve tirit.
Örf/Adet: Köy odası sohbetleri, imece usulü hasat yardımlaşması ve geleneksel köy düğünleri.
Geçim + gelecek
Ana ürünler: Buğday, Arpa, Nohut, Kimyon, Yem bitkileri
Hayvancılık: Mera ve bozkır bitki örtüsüne dayalı Akkaraman ırkı koyun yetiştiriciliği ve sınırlı ölçüde büyükbaş besiciliği.
Gelecek fırsatları: Güneş enerjisi santralleri (GES), kuraklığa dayanıklı tıbbi ve aromatik bitki üretimi, modern basınçlı sulama sistemleri.
Bu köy hakkında
Yukarı Çatak mahallesi nerede bulunur?
Ankara ilinin güneyinde, Haymana ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır.
Köyün geçim kaynağı nedir?
Köyün ekonomisi tarla tarımı (hububat ve bakliyat) ile küçükbaş hayvancılığa dayanır.
Mahallenin iklimi nasıldır?
Tipik İç Anadolu karasal iklimi görülür; kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kuraktır.
Yukarı Çatak adını nereden almıştır?
Dere veya yamaçların kavuştuğu yer anlamına gelen 'çatak' tabirinden ve komşu Aşağı Çatak'a kıyasla daha yukarıda kurulmasından almıştır.
En çok yetiştirilen tarım ürünleri nelerdir?
Kuru tarıma elverişli buğday, arpa, nohut ve son yıllarda ekimi artan kimyondur.
Arazinin sulama durumu nasıldır?
Büyük oranda yağışa bağlı kuru tarım yapılmakta, sulu tarım yalnızca kısıtlı yer altı sularıyla sınırlı alanlarda yürütülmektedir.
Mahallenin idari statüsü ne zaman değişmiştir?
2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı Büyükşehir Yasası ile köy tüzel kişiliğinden mahalleye dönüştürülmüştür.
Mahallede hangi hayvancılık türü yaygındır?
Geniş mera arazileri sebebiyle Akkaraman ırkı koyun besiciliği ön plandadır.
Köyde yaşanan temel demografik sorun nedir?
Tarımsal kısıtlar ve iş imkanlarının azlığı nedeniyle genç nüfusun Ankara kent merkezine göç etmesidir.
Köyün arazi yapısı ve rakımı nasıldır?
Hafif dalgalı bozkır platosu üzerinde, ortalama 1050 metre civarı bir rakımda konumlanmıştır.
Yukarı Çatak, Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı, Haymana Platosu'nun güney kesimlerinde yer alan tipik bir İç Anadolu bozkır yerleşimidir. İki vadinin kesiştiği çatak arazinin üst kısmında konumlanan mahalle, tarih boyunca komşusu Aşağı Çatak ile birlikte bölgenin tarım ve hayvancılık merkezlerinden biri olmuştur. Tarihsel olarak Osmanlı devrinde Haymana bölgesindeki göçebe ve yarı göçebe toplulukların yerleşik hayata geçişiyle kışlak ve ekinlik sahası olarak tescil edilmiştir. Yerleşimin sosyo-ekonomik yapısını doğrudan şekillendiren etmen karasal iklim ve kuraklıktır. Yıllık yağış miktarının düşüklüğü ve su kaynaklarının kısıtlı olması nedeniyle arazilerde kuru tarım yöntemleri uygulanır. Üretimde buğday, arpa ve nohut gibi soğuğa ve kurağa mukavemet gösteren geleneksel ürünler önceliklidir. Geniş meralar ise küçükbaş hayvan yetiştiriciliğini, özellikle Akkaraman koyunculuğunu köyün vazgeçilmez bir geçim kolu haline getirmiştir. 2012 yılındaki yasal düzenleme ile resmen mahalle statüsü kazanan Yukarı Çatak, İç Anadolu'nun pek çok kırsal alanı gibi göç olgusundan etkilenmiştir. Tarımsal mekanizasyonun artması ve genç kuşağın sanayi veya hizmet sektörüne yönelmesi neticesinde yerleşik nüfusta yaşlanma gözlenmektedir. Gelecekte bölgede sürdürülebilir bir kırsal ekonomi oluşturabilmek için modern basınçlı sulama altyapılarının kurulması, mera ıslahı ve alternatif kurakçıl bitki tarımının teşvik edilmesi önem arz etmektedir.