Çaldağ şimdi
Köy üyeleri henüz fotoğraf paylaşmadı
Kaynak Norveç Meteoroloji Enstitüsü (MET Norway), Locationforecast 2.0, Data from MET Norway (CC BY 4.0), değiştirilerek kullanılmıştır. Hava bilgisi sayısal tahmin modellerinden gelir; resmî meteorolojik uyarı değildir. Resmî uyarılar için mgm.gov.tr adresine bakınız.
Güneş enerjisi santrali (GES) projeleri, kuraklığa dayanıklı tohum ıslahı, yem bitkileri üretimi ve Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı güzergâhı üzerinden tarih-kültür turizmi geliştirme potansiyeli bulunmaktadır.
Taslak bilgi. Aşağıdaki bölümler açık kaynaklardan yapay zekâ ile derlendi; köy temsilcisi ya da muhtar henüz doğrulamadı. Rakamlar ve adlar yanlış olabilir.
Yönetici özeti
- Çaldağ, Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı, tipik İç Anadolu step yapısına ve sert karasal iklime sahip kırsal bir yerleşimdir.
- Yerleşim, adını bölgenin morfolojik yapısını yansıtan taşlık ve çıplak tepe anlamına gelen 'çal' kökünden ve Çaldağ yükseltisinden almaktadır.
- Bölge, Türk Kurtuluş Savaşı ve özellikle Sakarya Meydan Muharebesi'nin en kritik savunma ve taarruz safhalarının cereyan ettiği tarihi cephe sahasında yer alır.
- Köy ekonomisi temel olarak kıraç tarım (buğday, arpa, nohut) ile bozkır meralarına dayalı küçükbaş hayvancılığa bağımlıdır.
- Kentsel göç nedeniyle kış aylarında nüfusu azalan mahallede tarımsal sulama ve modern hayvancılık geliştirilmeye açık en önemli alanlardır.
Tarih şeridi
- 1921 (23 Ağustos - 13 Eylül)Sakarya Meydan Muharebesi sırasında Çaldağ ve çevresi, Yunan taarruzuna karşı Türk ordusunun en şiddetli savunma yaptığı ve ardından karşı taarruza geçtiği stratejik düğüm noktalarından biri olmuştur.Kaynak: Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Başkanlığı Yayınları
- Cumhuriyet Dönemi / 20. YüzyılHaymana ilçesine bağlı müstakil bir köy statüsünde tarım ve hayvancılıkla varlığını sürdürmüş, Ankara merkezine iş ve eğitim kaynaklı düzenli göç vermiştir.Kaynak: T.C. İçişleri Bakanlığı Mülki İdare Kayıtları
- 20126360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereğince köy tüzel kişiliği sona erdirilmiş, Haymana ilçesinin mahallesi haline gelmiştir.Kaynak: Resmî Gazete (Sayı: 28489)
Halk kültürü
Türkü/Ezgi: Yöreye ait Sakarya Meydan Muharebesi şehitleri için yakılmış ağıtlar, Haymana bozlakları ve İç Anadolu oyun havaları icra edilir.
Yemek: Gözleme, bazlama, sac ekmeği, un helvası, höşmerim, mercimekli bulgur pilavı ve kışlık yayık tereyağı.
Örf/Adet: Hasat sonrası yapılan imece usulü kış hazırlıkları, düğünlerde bayrak kaldırma ve damat donatma geleneği, köy odası sohbetleri.
Geçim + gelecek
Ana ürünler: Ekmeklik buğday, Yemlik arpa, Kuru nohut, Aspir, Fiğ ve korunga gibi yem bitkileri
Hayvancılık: Kıraç bozkır meralarının geniş yer tutması nedeniyle Akkaraman ırkı koyun ve keçi yetiştiriciliği yaygındır. Aile işletmelerinde az sayıda besi ve süt sığırcılığı da yapılmaktadır.
Gelecek fırsatları: Güneş enerjisi santrali (GES) projeleri, kuraklığa dayanıklı tohum ıslahı, yem bitkileri üretimi ve Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı güzergâhı üzerinden tarih-kültür turizmi geliştirme potansiyeli bulunmaktadır.
Bu köy hakkında
Çaldağ mahallesinin Haymana merkezine uzaklığı ne kadardır?
Haymana ilçe merkezine karayolu ile ortalama 15-25 kilometre mesafede yer almaktadır.
Mahallenin arazisinde hangi tarım yöntemi baskındır?
Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının kısıtlı olması nedeniyle büyük oranda kuru (kıraç) tarım yapılmaktadır.
Bölgede en çok hangi ürünler hasat edilir?
Sert kış şartlarına dayanıklı kışlık buğday, yemlik arpa ve kuraklığa toleranslı yemeklik nohut başlıca ürünlerdir.
Çaldağ mevkii Kurtuluş Savaşı için neden önemlidir?
Sakarya Meydan Muharebesi'nin kilit tepelerinden biri olan Çaldağ, düşman kuvvetlerinin Ankara yönündeki ilerleyişinin kırıldığı en kanlı çarpışmaların yaşandığı mevzidir.
Mahallede kış şartları nasıl geçer?
Rakımın 1.100 metrenin üzerinde olması sebebiyle kış aylarında tipi, don olayları ve yoğun kar yağışı sıkça görülür; ulaşım zaman zaman aksayabilir.
Köyden kente göçün temel sebebi nedir?
Karasal iklimin getirdiği kuraklık, tarımsal arazilerin bölünmesi ve genç nüfusun sanayi/hizmet sektöründe çalışmak üzere Ankara kent merkezine yönelmesidir.
Köyde hayvancılık için mera durumu yeterli midir?
Geniş step meraları ilkbahar ve erken yaz döneminde küçükbaş hayvancılık için uygundur, ancak temmuz ayından itibaren otların kuruması yem takviyesini zorunlu kılar.
İçme ve sulama suyu ihtiyacı nasıl karşılanır?
İçme suyu şebekesi sondaj ve su depolarıyla desteklenmekte olup, tarımsal sulamada yaygın bir baraj veya kanal ağı bulunmamaktadır.
Mahallede sağlık kuruluşu veya ilkokul faal midir?
Nüfus azlığı nedeniyle ilköğretim taşımalı eğitim sistemiyle ilçe merkezinde verilmekte; sağlık hizmetleri için de Haymana Devlet Hastanesi veya gezici sağlık personeli kullanılmaktadır.
Köy halkı geçimini ek olarak nereden sağlar?
Kırsal kesimde yaşayan nüfusun bir bölümü emekli maaşları, mevsimlik tarım işçiliği ve büyükşehirdeki akrabaların tarımsal üretime ortak olmasıyla geçimini idame ettirir.
Çaldağ Mahallesi, Ankara'nın güneybatı kesiminde, Haymana Platosu'nun tipik bozkır yükseltileri arasında yer alan kadim bir kırsal yerleşimdir. Adını bölgenin taşlık, sarp ve bitki örtüsünden yoksun tepelerini tanımlayan 'çal' sözcüğünden alan köy, İç Anadolu'nun sert ve kurak karasal ikliminin tam ortasında konumlanmıştır. Kışların ayaz ve karlı, yazların ise kurak ve kavurucu geçtiği bu coğrafyada yaşam, asırlardır doğanın zorlu şartlarına karşı verilen bir mücadele ile şekillenmiştir. Tarihsel açıdan Çaldağ ve çevresi, milletin kaderinin belirlendiği Sakarya Meydan Muharebesi'nin en mühim muharebe sahalarındandır. 1921 yılının sonbaharında Ankara kapılarına dayanan istilacı birliklerin nihai olarak durdurulduğu ve taarruz inisiyatifinin Türk ordusuna geçtiği bu tepeler, vatan müdafaasının simgesi haline gelmiştir. Bu tarihi derinlik, yerleşimin kültürel belleğinde ağıtlar, vatan sevgisi ve kahramanlık anlatılarıyla yaşamaya devam etmektedir. Günümüzde Çaldağ'ın iktisadi hayatı geleneksel tarım ve hayvancılık sacayağı üzerine kuruludur. Nadaslı kıraç tarımın uygulandığı topraklarda buğday, arpa ve nohut temel geçim kaynağını teşkil ederken, geniş bozkır örtüsü Akkaraman koyunculuğu için doğal bir yaylım sahası sunmaktadır. Ancak sulama yetersizliği, arazilerin parçalanması ve sanayi merkezlerine yakınlık gibi amiller sebebiyle mahalle nüfusu giderek yaşlanmış ve köy Ankara merkeze belirgin ölçüde göç vermiştir. Mahallenin geleceği, modern kuru tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması, alternatif yem bitkilerinin üretimi ve bölgenin tarihi kıymetini ön plana çıkaran milli park odaklı kültür turlarının geliştirilmesi ile doğrudan ilişkilidir. Çaldağ, sakin köy yapısı, bozulmamış bozkır tabiatı ve tarihe şahitlik eden tepeleriyle Haymana kırsalının direncini ve geleneksel karakterini muhafaza eden önemli bir yerleşim yeridir.