Ayşe Demir
Sahte ilan tespiti — 14 işaret
Köy temsilcisinin saha gözü, tarımart'ın en güçlü filtresidir. Sahte ilan, dolandırıcı hesap, sahte fotoğraf — sen yakalayamazsan sistem sonradan yakalar ama o sırada bir alıcı zarar görmüş olur. Bu modülde 14 işaret öğreneceksin.
Neden sahte ilanlar çıkar
Sahte ilan açan üç temel tip vardır. Bir: dolandırıcı, ucuz fiyatla ilgi çeker, kapora ister, kaçar. İki: rakip üretici, başka üreticinin işini bozmak ister, sahte ihbar ya da sahte fiyat patlatır. Üç: komisyon kaçırmak isteyen, ilanı sahte hesaptan açar, ödemeyi tarımart dışında yapmaya zorlar. Senin görevin ilk işareti gördüğünde değil, üst üste 3 işaret gördüğünde şikayet atmak. Tek işaretle suçlamak masum üreticiye haksızlık olur. Üç işaret görünmeye başladığında, o ilan büyük olasılıkla problemlidir.
14 işaret — birinci yarı (1-7)
Aşağıdaki 7 işaret, ilana ilk baktığında görebileceğin işaretlerdir. Her birini ezberle, gözün otomatik tarayacak hale gelene kadar tekrar et.
- 1. Fiyat çok düşük — piyasanın %30 ya da daha altı. Üretici para kaybetmek için satmaz.
- 2. Foto yok ya da internetten alınmış stok foto. Gerçek üretici tarlasının fotoğrafını çeker.
- 3. Konum belirsiz — "Türkiye geneli" ya da sadece il yazılı, ilçe-köy yok.
- 4. İletişim sadece WhatsApp, telefon numarası verilmemiş ya da sabit telefon yok.
- 5. Canlı hayvan ilanı ama TURKVET küpe numarası ya da küpe fotoğrafı yok.
- 6. Hesap çok yeni — 7 günden az önce açılmış, geçmişi yok.
- 7. Aynı telefon ya da aynı bilgisayardan birden fazla ilan açılmış — sistem işaret koyar.
14 işaret — ikinci yarı (8-14)
Bu 7 işaret biraz daha derin bakış ister. İlanı açıp içine girdiğinde, soru sorduğunda ya da geçmişini incelediğinde ortaya çıkar.
- 8. "Helal", "ÇKS'li", "organik" ya da "doğal" etiketi var ama belgesi yok. Üreticiye belge sor.
- 9. "Hızlı satış", "acil", "son fırsat" gibi baskı dili. Gerçek üretici acele etmez.
- 10. Önden kapora isteği. Tarımart'ta ödeme platform üzerinden yapılır, kapora kabul edilmez.
- 11. Kurumsal alıcıda vergi numarası yok ya da yanlış formatta yazılmış.
- 12. Yorum yok ya da tek hesaptan 5 olumlu yorum — sahte yorum çetesi göstergesi.
- 13. Bölge adı yanlış yazılmış ya da o ilçede o ürün yetiştirilmiyor (ör. Konya'da çay ilanı).
- 14. Foto EXIF bilgisi yok ya da yanlış tarih/yer. Sistem otomatik tarar, sen şüphelendiğinde Tarımart'a danış.
Şikayet ne zaman atılır
Tek işaretle şikayet atma. Üst üste 3 ya da daha fazla işaret gördüğünde, ihbar formunu doldur. Eğer dolandırıcılık çok belirgin ise (örnek: kapora istiyorlar), 1 işaret bile olsa hemen şikayet at. Köy halkını da uyarmayı unutma — kahve sohbetinde "bu ilana dikkat" demek bile yeter. Asla üreticiyi doğrudan suçlama, "şüphelendim, baktırıyorum" diye anlat. Masumiyet karinesi her zaman ilk kuraldır.
Şikayet nasıl atılır
Tarımart üst menüden Ziyaret > Yeni Saha Ziyareti > Amaç: Sahte İlan İnceleme yolu izlenir. Ekran görüntüsünü mutlaka ekle, ilan numarasını (URL'in sonundaki numara) yaz, kaç işaret gördüğünü liste şeklinde yaz. Tarımart İtiraz Komisyonu 24 saat içinde inceler. Üretici masumsa ilan tekrar açılır, kara liste düşünülmez. Üretici suçluysa kademeli yaptırım uygulanır (uyarı → askıya alma → hesap kapatma).
Saha doğrulaması — nasıl yaparsın
Şüphelendiğin ilan senin köyündense, izleyici olmadan tarlaya git, fotoğraf çek, GPS koordinatını al. Üreticiyi gördüysen kibarca selamla, başka konudan konuş, "Tarımart'ta ilan açtın mı, nasıl gidiyor?" diye dolaylı sor. Doğrudan sorgulama yapma. Eğer üretici evde değil, tarlada değil, kimse tanımıyorsa — bu zaten büyük bir işarettir. Tarımart'a "bu kişi köyde tanınmıyor" notu düş.