← Köy Birliğimevzuat.gov.tr tam metni →
Yasal Omurga
köyü ayakta tutan 5 kanun
Köy birliği işletim sisteminin yasal zemini. 442 sayılı Köy Kanunu yüz yıldır köyün tüzel temelini taşır; 4342 Mera Kanunu otlatma hakkını, 6831 Orman Kanunu ormancı köylünün hakkını, 6172 Sulama Birlikleri Kanunu su sırasını, 1163 Kooperatifler Kanunu da ortaklık çatısını düzenler. Her madde sade Türkçeyle özetlendi; tam metin bağlantısı her kanunun altında.
1924 · Kanun
442 sayılı köy kanunu
Köyün tüzel kişiliği, muhtar + ihtiyar meclisi yapısı, köy işleri (mecburi + isteğe bağlı), salma + imece + harç. 100 yaşında metin — yasal çerçeve canlı, bazı rakamlar (örn. 20 lira salma tavanı) pratikte atıl.
Md.9
Köy işlerini görmek muhtar ve ihtiyar meclisinin vazifesidir
Md.10
Muhtar köyün başı ve aynı zamanda Devlet memurudur
Md.13
Köylünün MECBURİ İŞLERİ — 37, bent: su birikintilerini kurutmak, içme suyu/çeşme, mektep, mescit, yol, koru, ağaç dikme, askerdekilerin tarlasını imece ile sürmek, salgın haber, ortak korucu/çoban tutmak vb.
Md.14
Köylünün İSTEĞE BAĞLI İŞLERİ — 32, bent: ortak ziraat makinesi alımı, banka kredisi, koru yetiştirme, ortak ambar, elektrik tesisatı vb.
Md.15
İMECENİN HUKUKİ TEMELİ — "Köy işlerinin bir çoğu bütün köylü birleşerek imece ile yapılır"
Md.16
SALMA TAVANI — en yüksek hadi 20 lira (1924 değeri, pratikte atıl); ihtiyar meclisi kararıyla salınır
Ek Md.1
Salma hane başına dağıtılır, her hanenin TEDİYE KUDRETİ esas tutulur
Md.20
İhtiyar meclisi muhtar + azalardan oluşur — muhtarla birlikte karar verir
Md.36
Devlet işleri — muhtarın Devlet adına yaptığı işler
Md.37
Köy işleri — köy tüzel kişiliği adına yapılan işler
Md.42
İHTİYAR MECLİSİ HAFTADA EN AZ 1 KEZ toplanır; muhtar çağırmazsa azalar kendi başına toplanabilir
Saha Uyarısı: 442 sayılı Kanun 1924 tarihli. Md.16'daki 20 lira salma tavanı gibi rakamlar hukuken canlı ama pratikte atıl. tarımart UI'da "yasal çerçeve" ile "güncel uygulama" ayrımını net göster.
mevzuat.gov.tr tam metni →1998 · Kanun
4342 sayılı mera kanunu
Mera, yaylak ve kışlakların tahsisi, korunması, ıslahı. Köy/belde tüzel kişilikleri lehine tahsis. Satılamaz, devredilemez kuralı. 2. tur derin araştırma ile primary text DOĞRULU.
Md.3
BBHB tanımı — bir BBHB = 500 kg CANLI AĞIRLIK. Otlatma kapasitesi = bitki örtüsü/toprak/suya zarar vermeden uzun yıllar otlatılabilecek BBHB miktarı. (Küçükbaş 0.2 / büyükbaş 1.0 / at 1.2 katsayıları kanunda değil Mera Yönetmeliği'nde.)
Md.4
MERA, YAYLAK, KIŞLAK Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır · kullanma hakkı bir veya birden çok köy/belediyeye aittir · ÖZEL MÜLKİYETE GEÇİRİLEMEZ · amacı dışında kullanılamaz · zaman aşımı uygulanmaz · sınırları daraltılamaz. Sadece kullanım hakkı kiralanabilir.
Md.6
MERA KOMİSYONU — 11 üyeli, vali yardımcısı başkanlığında (yoksa Bakanlık il müdürü/ziraat mühendisi fallback). Üyeler: Bakanlık il müdürü, ziraat mühendisi uzman, DSİ temsilcisi, OGM temsilcisi, ilgili köy/mahalle muhtarı, defterdarlık hukukçusu, Milli Emlak, Kadastro, Ziraat Odası, genel kolluk (7148/2018 ile eklendi).
Md.12
TAHSİS KARARI — Komisyon meraları köy/belediye tüzel kişiliğine ihtiyaç tespitine göre tahsis eder. İhtiyaç fazlası kısım çevre köy/belediyelere veya gerçek/tüzel kişilere kiralanabilir. Her 5 yılda hayvan sayısına göre yeniden değerlendirme.
Md.19
MUHTAR + BELEDİYE BAŞKANI mera/yaylak/kışlak ve sınır işaretlerinin korunmasından sorumludur. İlgili köy/belediyelerde "Mera Yönetim Birlikleri" kurulur. Tecavüz halinde derhal Bakanlık il/ilçe müdürlüğüne bildirim · 3091 sayılı Kanun veya 2886 Devlet İhale Md.75 uyarınca işlem.
Md.23
YASAK — Mera, yaylak ve kışlağa komisyonun tahsis kararında belirtilen miktardan FAZLA HAYVAN sokulamaz. (BBHB kapasite icrasının yasal temeli.)
Md.26
CEZA-1 — Otlatma hakkından FAZLA hayvan otlatandan fazla her hayvan başına ÜÇ KAT ücret tahsil edilir. Gelir köy sandığı/belediye bütçesinde AYRI HESAPTA tutulur, amaç dışı kullanılamaz. Tahsilat 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Kanunu.
Md.27
CEZA-2 — Yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin yararlanma hakkı, Bakanlık taşra teklifi + valilik onayıyla EN AZ 7 GÜN EN ÇOK 30 GÜN geçici askıya alınır. Tekrar halinde BİR OTLATMA DÖNEMİ iptal. Yasadışı sürüm/yapı için TCK m.513 ve devamı.
Saha Uyarısı: 2. tur derin araştırma (wf_0da8c039-57f) Mera Komisyonu yapısını 11 üyeli olarak DOĞRULADI (Lexpera + mevzuat.gov.tr + TMMOB JMO + TMder + Resmi Gazete). 7148/2018 değişikliği ile genel kolluk üyesi eklendi. Eski "8 üyeli" iddiası (Köy Hizmetleri içeriyordu) 1-2 ile REDDEDİLDİ. UI'da 11 üyeli güncel kompozisyon kullanılır.
mevzuat.gov.tr tam metni →1956 · Kanun
6831 sayılı orman kanunu
Ormanların korunması, orman içi köyleri, izinli toplama. Md.34 ORMAN KÖYLÜSÜ için somut yasal teşvik içeriyor.
Md.31
Orman içi köyleri — özel haklar
Md.34
ORMAN KÖYLÜSÜ HAKLARI (7442/2023 ile güncel) — baltalık + koruya tahvil + bozuk yapraklı sahalardan kestiği YAKACAK ODUNUN %100'ÜNE KADAR maliyet bedeli üzerinden alma hakkı; alternatif %90 nakit
Md.34/prim-A
Bireysel üreticiye %10 İSTİHKAK PRİMİ
Md.34/prim-B
ORKÖY (Orman Köylerini Kalkındırma Kooperatifi) üyesine %20 PRİM — kooperatif üyeliğini doğrudan ödüllendiren teşvik
Md.34-Şart
ORKÖY hakları için: köyde Devlet ormanı, hane çoğunluğu ortaklık, yıllık olağan kongre yapılmış olmak + İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü "faal durumda" belgesi
Md.91
Cezai yaptırım — izinsiz kesim, taşıma, satış
Saha Uyarısı: Md.34 ORKÖY üyesine %20 prim teşviki yasal canlı. Tarımart bunu görselleştirip köylüyü kooperatife yönlendirebilir — somut yasal teşvik.
mevzuat.gov.tr tam metni →2011 · Kanun
6172 sayılı sulama birlikleri kanunu
Sulama birliklerinin kuruluşu, üyelik, ücret, sıra, denetim. 2. tur derin araştırmada Madde 12 ceza rejimi + 2024 DSİ tarife dayanağı DOĞRULU; ancak üyelik mecburiyeti ve organ yapısı 1-2 ile REDDEDİLDİ — UI'da bu detaylar kullanılmıyor.
Md.12
CEZA REJİMİ — Su dağıtım planında belirtilen ZAMAN/SÜRE DIŞINDA sulama yapan üyeye SULADIĞI HER DEKAR için su kullanım hizmet bedelinin 2 KATINA KADAR · TEKRAR halinde her defasında ayrı ayrı 4 KATINA KADAR idari para cezası. Tebliğden 1 AY içinde birliğe ödenir.
2024 Tarife
2024 yılı sulama birlikleri su kullanım hizmet bedelleri DSİ İşletme ve Bakım Dairesi 17.11.2023 tarih E-23560052-116.02-4046126 sayılı karar ile onaylandı. (Çıldır SB + Batman İl Tarım Müd. duyuruları)
Md.4
Birlik kuruluşu — sulama tesisinden faydalanan tarım arazisi sahipleri. (2 tur deep research bu maddenin tam yapısını doğrulayamadı — primary text okuması zorunlu)
Md.5
Üyelik yapısı (mecburi mi isteğe bağlı mı) ve birlik organları (Genel Kurul, Yönetim, Denetim, Başkanlık) — 1-2 ile REDDEDİLDİ. UI'da iddia olarak gösterilmez.
Md.15
Su sırası + paylaşım planı — birlik genel kurul kararıyla
Saha Uyarısı: 6172'nin üyelik mecburiyeti, birlik organ yapısı (4, organ: Birlik Meclisi/Yönetim/Denetim/Başkanlık) deep research 2. turunda da 1-2 ile REDDEDİLDİ. UI'da SADECE Madde 12 (ceza) + 2024 DSİ tarife dayanağı kullanılır. Diğer detaylar 3. araştırma turuna kalır.
mevzuat.gov.tr tam metni →1969 · Kanun
1163 sayılı kooperatifler kanunu
Kooperatiflerin kuruluşu, üyelik, denetim, yönetim kurulu yapısı. 1163'e dayalı 5 alt çatı: KÖY-KOOP, HAY-KOOP, OR-KOOP, TARIM-KOOP, ÇAY-KOOP.
Genel
Kooperatif = en az 7 ortakla kurulabilir, sermaye sınırlı sorumluluk, gönüllü üyelik
Derecelendirme
28.11.2023 tarihli Yönetmelik — 6 alan × 24 ölçüt; 60-100 = 1. derece, 40-59 = 2. derece, 0-39 = 3. derece. Tarımart'ta her kooperatif derecesi gösterilebilir.